I SA/Lu 347/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 złotych, skarżący S. K. wniósł o zwolnienie go z kosztów postępowania sądowego powołując się na trudną sytuację materialną i zły stan zdrowia. Wykazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem, który od urodzenia choruje na porażenie mózgowe. Zamieszkują w mieszkaniu o pow. 54 m2, które stanowi własność syna i córki. Środki na utrzymanie czerpie natomiast z emerytury w wysokości 1.520 zł brutto oraz renty syna w wysokości 560 zł brutto. Skarżący jednocześnie wskazał, że cały zgromadzony majątek został przeznaczony na pokrycie kosztów leczenia choroby żony. Posiada tylko oszczędności w wysokości 3.000 zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Wniosek nie mógł zostać uwzględniony. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że odpłatność postępowania sądowoadministracyjnego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a. - por. art. 199 tej ustawy). Nie mniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego i ustawodawca przewidział, iż w szczególnych przypadkach strona może być zwolniona z tego obowiązku poprzez przyznanie prawa pomocy. Możliwość jego przyznania jest jednakże uzależniona od tego, czy osoba występująca z takim wnioskiem w przekonujący sposób wykaże, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od zasady odpłatności postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może natomiast zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Odnosząc powyższe do wniosku strony nie znaleziono dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że sytuacja materialna skarżącego jest na tyle ciężka, iż wymaga ona zwolnienia z kosztów sądowych. Należy bowiem zaakcentować, że prawo pomocy może zostać przyznane jedynie takiej stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, sytuacja taka nie ma w niniejszej sprawie miejsca. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika bowiem jednoznacznie, że posiada on stały dochód w postaci świadczenia emerytalnego. Również syn skarżącego otrzymuje, co prawda niewielkie ale stałe świadczenie rentowe. Ponadto skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Dodatkowo, co najistotniejsze skarżący posiada oszczędności w formie środków pieniężnych w kwocie 3.000 zł, która to kwota już sama w sobie wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu sądowego od wniesionej skargi, a tym samym umożliwia pokrycie kosztów sądowych związanych z toczącym się postępowaniem sądowym. Zgodnie zaś z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowego instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Osoba uzyskująca stały miesięczny dochód, a ponadto posiadająca oszczędności pieniężne nie może być w żadnym przypadku za taką osobę uznana (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945). Jednocześnie dodania wymaga, iż z punktu widzenia prawa pomocy nie jest przy tym ważne na jaki cel wnioskodawca przeznacza swoje oszczędności (o ile celem tym nie jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb związanych z koniecznym bieżącym utrzymaniem). Konkludując, skoro środki finansowe znajdujące się w dyspozycji skarżącego (oszczędności w kwocie 3.000 zł) nie są w żadnym stopniu pożytkowane na niezbędne wydatki (tj. wydatki bieżące, konieczne), to przeznaczenie nawet całości oszczędności pieniężnych na koszty postępowania sądowego nie spowodowałoby uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Podkreślić tutaj należy, iż pojęcia "uszczerbku koniecznego dla utrzymania", nie można utożsamiać z pojęciem "uszczerbku na majątku". Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt II FZ 137/05). Tymczasem wnioskodawca nie dozna tak rozumianego uszczerbku w wyniku opłacenia kosztów postępowania, skoro może je pokryć z posiadanych oszczędności. Niezbędne bieżące potrzeby życiowe wnioskującego i jego syna zaspakajane są natomiast z dochodu uzyskiwanego przez nich z tytułu emerytury i renty syna, który to dochód ma charakter stały. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.