I SA/Lu 399/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2017 r. - w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonywania zaskarżonej decyzji postanawia - odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze na decyzję Naczelnika L. o Urzędu Celno-Skarbowego w B.P. z dnia [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2017 r. strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jej ocenie wykonanie zaskarżonej decyzji oznacza nieodwracalne skutki i pozbawi ją możliwości kontynuowania działalności rolniczej (jedynego źródła dochodu). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże – jak wynika z § 3 tego artykułu - na wniosek skarżącego sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (z wyjątkiem niemającym zastosowania w przedmiotowej sprawie), chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania, dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Kryterium ocenne zawarte w cytowanym przepisie nie zostało wprawdzie zdefiniowane przez ustawodawcę, jednakże przyjmuje się, że o trudnych do odwrócenia skutkach zaskarżonego aktu lub czynności mówić można tylko w odniesieniu do takich prawnych lub faktycznych ich następstw, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo i dużym nakładzie sił i środków. Z kolei niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oznacza taką szkodę, zarówno majątkową jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego (zob. np. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2432/14, pub. SIP LEX nr 1618470). Z uzasadnienia wniosku powinny więc wynikać konkretne okoliczności, świadczące o istnieniu przynajmniej jednej z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi być przy tym realne. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie uprawdopodobniła, a nawet nie próbowała uprawdopodobnić powyższych okoliczności. Nie przedstawiła żadnej argumentacji, która pozwalałaby ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji wiązać się będzie z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji majątkowej skarżącej. Skarżąca na potrzeby wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawiła bliżej swojej sytuacji materialno – finansowej. Jednakże w związku z tym, że podatniczka wnioskowała również o przyznanie prawa pomocy, Sąd uwzględnił materiał dowodowy przedłożony właśnie na potrzeby tego postępowania. Z oświadczeń i dokumentów przedłożonych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy wynika z kolei, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem. Jej majątek to dom, budynki gospodarcze oraz grunty rolne, na których prowadzi działalność rolniczą o pow. 13,94 ha. Małżonkowie posiadają 3 samochody osobowe, motocykl, 3 ciągniki rolnicze, sprzęt do uprawy roli. Dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego strona określiła na kwotę [...] zł miesięcznie, stałe koszty utrzymania gospodarstwa na kwotę [...] zł. Strona nadmieniła, że spłaca kredyt w wysokości [...] zł oraz zaznaczyła, iż w roku ubiegłym poniosła szkody w uprawach rolnych wywołane gradobiciem w wysokości [...] zł. W tym stanie faktycznym, postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionej powyżej sytuacji majątkowej skarżącej nie można przyjąć, aby w sprawie zaistniała którakolwiek z przesłanek uzasadniająca wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponownie należy przypomnieć, że w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu strona skarżąca powinna przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinna wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia wyżej wymienionych negatywnych dla niej okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania opisanymi w art. 61 § 3 P.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1778/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Twierdzenia wnioskodawcy powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt II FZ 417/10 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy mieć jednakże na względzie, wynikającą z art. 61 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., odmienność przesłanek warunkujących przyznanie przez sąd administracyjny stronie skarżącej wymienionych wyżej form "pomocy". Mimo to ciężar wykazania tych przesłanek, jak wynika z konstrukcji przepisów, spoczywa na stronie skarżącej. Zauważyć również należy, że co do zasady każdy akt zobowiązujący do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 49/11, SIP LEX nr 742913). Tym samym nawet wysoka kwota nałożonego zobowiązania podatkowego, nie może uzasadniać, w świetle właściwej wykładni przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, udzielenia tej ochrony tymczasowej. Podkreślić także trzeba, że nawet możliwość dokonania w przyszłości egzekucji nie uzasadnia jeszcze uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji (z którą przecież jeszcze w tej sprawie nie mamy do czynienia, a która jest następstwem odmowy dobrowolnego wykonania obowiązku), lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. np. postanowienia NSA z dnia 14 kwietnia 2016 r. sygn. akt I FZ 85/16 i z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09 – www.orzeczenia.nsa.gov.pl, czy postanowienie NSA z dnia z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2138/14, SIP LEX nr 1628796). W sytuacji zaś, gdy mamy do czynienia z obowiązkiem o charakterze pieniężnym ten skutek jest odwracalny. Z tych względów, wobec niewykazania przesłanek z art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.