I SA/Lu 453/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2022 r. sprawy ze skargi C. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistych omyłek pisarskich w postanowieniu - oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia C. K. (skarżącej) na postanowienie tegoż organu z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie sprostowania oczywistych omyłek – utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Jak wynika z akt sprawy oraz treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. ([...]) uchylono w całości postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. ([...]), zawierające stanowisko wierzyciela o niedopuszczalności zarzutu złożonego przez zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym i uznano zarzuty złożone przez zobowiązaną za nieuzasadnione. W postanowieniu organ poinformował, że nie przysługuje od niego środek zaskarżenia ani skarga do sądu administracyjnego. Skarżąca wniosła o wyeliminowanie postanowienia z obrotu prawnego, wskazując na omyłki zawarte w jego uzasadnieniu dotyczące oznaczenia roku, w jakim skierowano do niej upomnienie oraz oznaczenia nr jej mieszkania. Po rozpatrzeniu podania skarżącej jako wniosku o sprostowanie oczywistych omyłek organ – działając na podstawie art. 113 § 1 oraz art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – sprostował oczywiste omyłki pisarskie zawarte w postanowieniu z dnia [...] r. przez: - zastąpienie oznaczenia roku "2020" oznaczeniem "2018"; - zastąpienie oznaczenia roku "2019" oznaczeniem "2018"; - zastąpienie oznaczenia adresu "ul [...] 2/4" oznaczeniem "ul. [...] 2/44". Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie w przedmiocie sprostowania omyłek, wskazując na nieprawidłowości w doręczaniu przesyłek oraz zwracając się o wyłączenie z akt postępowania dowodów dołączonych do odwołania od decyzji ZUS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że pomimo omyłkowego wskazania daty rocznej w odniesieniu do upomnienia nie budzi wątpliwości, że dokonano rozważenia prawidłowości doręczenia upomnienia, czyli istoty zarzutów skarżącej. Omyłki w postaci błędnego wskazania dat rocznych oraz adresu strony organ uznał za oczywiste. Wyjaśnił też, że zarzuty zażalenia w zasadniczej części nie mają związku z treścią wydanego postanowienia, którego zakresem objęto wyłącznie sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich. Na powyższe postanowienie C. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Opisała w niej szereg rozstrzygnięć organów obu instancji, jakie zapadły w sprawach z jej udziałem. Zaznaczyła, że na postanowienie z dnia [...] r. przysługiwało jej zażalenie, z czego skorzystała. Zauważyła, że w zaskarżonym postanowieniu wskazano na omyłki w uzasadnieniu postanowienia znak [...], ale nie ma w nim mowy o sprawie [...] Skarżąca zarzuciła, że zaskarżone postanowienie nie zawiera adresu ani skarżącej, ani jej pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, popierając stanowisko wskazane w zaskarżonym postanowieniu. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie o sprostowaniu oczywistych omyłek, obejmujące sprostowanie rozstrzygnięcia organu w zakresie dat rocznych oraz adresu strony. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przepis ten – na mocy art. 126 k.p.a. – znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień. Jak wskazuje orzecznictwo, w drodze sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej można dokonać zmiany decyzji jedynie w przypadku zaistnienia błędów nieistotnych, niedotyczących kwestii merytorycznych będących zasadniczym przedmiotem decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2021 r., II GSK 1198/20). Omyłka, by ją można sprostować w trybie art. 113 § 1 k.p.a. musi należeć do błędów, które są oczywiste, czyli widoczne na "pierwszy rzut oka", są ewidentne, łatwo zauważalne, nie wymagają dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń, polegają na np. na niewłaściwym użyciu wyrazu, wyraźnie mylnej pisowni, oczywistym przeoczeniu itp. Takim uchybieniem jest w szczególności błąd pisarski, czyli nieprawidłowy dobór słów lub mylna pisownia określonego wyrażenia, jak i błąd rachunkowy, czyli nietrafny dobór cyfr lub wynik obliczeń, mimo wskazania co do zasady prawidłowego sposobu przeprowadzenia operacji matematycznych. Wymienione wady powinny mieć charakter techniczny, a przy tym nie oddziaływać istotnie na wydane rozstrzygnięcie. W konsekwencji sprostowanie oczywistej omyłki możliwe jest wówczas, gdy dla wykazania, że określony zapis decyzji jest błędny, nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego. Podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. jest możność natychmiastowego i niepozostawiającego wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 14 kwietnia 2021 r., III OSK 279/21; z dnia 30 stycznia 2020 r., II OSK 725/18; z dnia 29 listopada 2019 r., II OSK 2800/18; z dnia 26 września 2019 r., II GSK 2776/17; z dnia 22 marca 2019 r., II GSK 397/17). Sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie mogą natomiast podlegać omyłki istotne, nieoczywiste dla stron postępowania, wpływające w znaczny sposób na ich sytuację prawną (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2018 r., II OSK 1257/17). Jak wynika z wcześniej powołanych orzeczeń, sprostowanie w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może obejmować tych kwestii, które dotyczą zagadnień merytorycznych, stanowią istotę rozstrzygnięcia. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy sprostował w swoim postanowieniu z dnia [...] r. następujące omyłki: - na stronie 2 postanowienia, w wierszu 2 licząc od dołu, w miejsce błędnego oznaczenia roku "2019" wpisano rok "2018"; - na stronie 4 postanowienia w wierszu 8 licząc od dołu, w miejsce błędnego oznaczenia roku "2019" wpisano rok "2018"; - na stronie 4 postanowienia w wierszu 14 licząc od dołu, w miejsce błędnego oznaczenia roku "2019" wpisano rok "2018"; - na stronie 4 postanowienia, w wierszu 4 licząc od dołu, w miejsce błędnego zapisu adresu "ul. [...] 2/4" wpisano adres "ul. [...] 2/44"; - na stronie 4 postanowienia, w wierszu 16 licząc od dołu, w miejsce błędnego oznaczenia roku "2020" wpisano rok "2018"; - na stronie 5 postanowienia w wierszu 11 licząc od góry, w miejsce błędnego oznaczenia roku "2019" wpisano rok "2018"; Na stronie 2 poprawiono roczne daty wystawienia upomnienia oraz dnia, w którym pełnomocniczka skarżącej odmówiła odebrania przesyłki pocztowej. W tej części uzasadnienia organ odwoławczy przede wszystkim relacjonował treść pisma organu pierwszej instancji z dnia 12 marca 2020 r., przekazanego wraz z zażaleniem. Z przedłożonych przez organ administracji akt wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że oba wspomniane zdarzenia miały miejsce odpowiednio 5 i 10 grudnia w roku 2018, a nie 2019 (k. 3, k. 4 akt administracyjnych). Nadto, w piśmie z dnia 12 marca 2020 r., pierwsza ze wskazanych dat, tj. data wystawienia tytułu wykonawczego, wskazana jest prawidłowo (k. 67 akt organu administracji). Na stronie 4 postanowienia z dnia [...] r. sprostowano roczne daty awizowania wspomnianego upomnienia, złożenia adnotacji pełnomocniczki skarżącej o odmowie odebrania przesyłki i zakwestionowania adresu, pod jaki była ona doręczona, złożenia przez pracownika poczty adnotacji, że adresat odmówił przyjęcia przesyłki. Wszystkie te zdarzenia miały miejsce w dniu 10 grudnia 2018 r., co wynika z koperty i zwrotnego poświadczenia odbioru (k. 4 akt administracyjnych), nie zaś – jak błędnie wpisano w uzasadnieniu sprostowanego postanowienia – w dniu [...] r. Tego samego rodzaju błąd znalazł się na stronie 5 uzasadnienia sprostowanego postanowienia, gdzie w odniesieniu do tej samej okoliczności, tj. odmowy przyjęcia przesyłki, ponownie błędnie wskazano na rok 2019, zamiast 2018. Błąd w zakresie adresu, sprostowany na stronie 4 postanowienia z dnia [...] r. polegał na ominięciu w numeracji mieszkania jednym przypadku cyfry "4" (wpisano: 2/4, zamiast prawidłowego: 2/44). W uzasadnieniu sprostowanego postanowienia błąd dotyczy fragmentu wskazującego adres, na jaki nadana została przesyłka zawierająca upomnienie. Na podstawie koperty i zwrotnego poświadczenia odbioru można bez trudu ustalić, że przesyłkę nadano na adres ul. [...] 2/44 (k. 4 akt administracyjnych), czyli na adres prawidłowy. Miał tego świadomość także organ odwoławczy, ponieważ na tej samej stronie, nieco wyżej, zapisał ten adres w sposób prawidłowy. W ocenie Sądu wszystkie powyższe błędy w żaden sposób nie dotyczą istoty sprawy. Sprostowane postanowienie z dnia [...] r. dotyczyło zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Omówione wyżej daty związane są jedynie z przedstawieniem chronologii wydarzeń, za ich pomocą organ przedstawił okoliczności związane z wystawieniem upomnienia i działaniami podjętymi w celu doręczenia go stronie postępowania. Dla określenia praw czy obowiązków strony oraz rozpatrzenia wniesionych przez nią zarzutów, daty poszczególnych zdarzeń pozbawione są w tej sprawie znaczenia, są szczegółami pobocznymi, dodatkowymi, nie miały wpływu na rozstrzygnięcie o zasadności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego wyraźnie wynika, że wystawienie upomnienia, próba doręczenia przesyłki, odmowa jej przyjęcia oraz dokonanie adnotacji na ten temat przez doręczyciela miały miejsce w roku 2018. Strona nie twierdzi też, aby do zdarzeń tych miało dojść w roku 2019 czy 2020. Z kolei błędny zapis adresu wyraźnie wskazuje na to, że doszło do omyłkowego opuszczenia jednej cyfry. Prawidłowy zapis numeru domu i numeru lokalu, czyli 2/44, można bez trudu ustalić na podstawie koperty i zwrotnego poświadczenia odbioru. Nadto z samej treści prostowanego postanowienia wynika wyraźnie, że organ miał świadomość, jaki powinien być prawidłowy zapis adresu i na tej samej stronie uzasadnienia taki wskazał. Skarżąca nie podnosi, aby doręczano jej przesyłkę pod innym adresem, niż ul. [...] 2/44. Zatem wszystkie te błędy stanowią oczywiste omyłki, są typowymi przykładami drobnych błędów pisarskich i mogły zostać sprostowane w trybie postanowienia, wydanego na zasadzie art. 113 § 1 k.p.a. Nie doszło zatem do naruszenia tego przepisu. Skarżąca podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu wskazano na omyłki w uzasadnieniu postanowienia znak [...], a nie ma w nim mowy o sprawie [...] Wyjaśnić zatem należy, że w sprawie przedmiotem sprostowania (co wprost wynika z treści postanowienia) było postanowienie organu zapadłe pod sygn. [...] Sprawa oznaczona znakiem [...] dotyczy natomiast rozstrzygnięcia pierwszoinastancyjnego w przedmiocie sprostowania omyłek w pierwszym ze wskazanych postanowień. Skarżąca zarzuciła nadto, że zaskarżone postanowienie nie zawiera adresu skarżącej i jej pełnomocnika. W odniesieniu do tego zarzutu wypada podkreślić, że przepisy prawa nie formułują wymogu, aby w postanowieniu organu administracji (podobnie jak w decyzji) znajdował się adres. Stosownie do art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Jak wynika z art. 124 § 2 k.p.a., postanowienie powinno nadto zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Z powołanego przepisu wyraźnie wynika, że w postanowieniu musi zostać oznaczona strona postępowania. Art. 124 § 1 k.p.a. nie precyzuje jednak, w jaki sposób strona ma być wskazana. Niezbędnym minimum oczywiście jest – w przypadku osoby fizycznej – wskazanie imienia i nazwiska strony. Zarazem w większości wypadków wskazanie tych danych będzie niezbędne by uznać, że w postanowieniu strona została wskazana dostatecznie jednoznacznie. Nie ma zatem podstaw by stwierdzić, że konieczne jest dodatkowe wskazywanie w komparycji postanowienia takich danych, jak np. adres zamieszkania, numer PESEL. Sąd dostrzega, że w szeregu aktów administracyjnych nagłówki decyzji czy postanowień zawierają pełne dane adresowe strony, do której dany akt jest kierowany, tj. oprócz imienia i nazwiska także pełny adres zamieszkania. Takie działanie, nie stanowiąc uchybienia, wynika nie tyle z dopełnienia wymogu, o jakim mowa w art. 124 § 1 k.p.a., ale jest skutkiem połączenia elementów postanowienia czy decyzji (ich komparycji wraz ze wskazaniem strony) z elementami pisma, kierowanego do strony (dane adresowe). Jest to jednak kwestia praktyczna i nic nie stoi na przeszkodzie, by organ administracji w inny sposób kształtował strukturę decyzji czy postanowienia, np. – jak w niniejszej sprawie – nie nadając aktowi administracyjnemu charakteru "listu" skierowanego do strony, a zatem także nie opatrując go adresem w nagłówku. Istotne jest jedynie to, by akt administracyjny wyraźnie precyzował stronę, o której obowiązkach albo prawach rozstrzyga. Zaskarżone postanowienie, w którego komparycji wyraźnie wskazano, iż wydane zostało "po rozpatrzeniu (...) zażalenia C. K. wymóg ten bez wątpliwości spełnia. Jeszcze inaczej potraktować trzeba zarzut braku wskazania adresu pełnomocnika. O ile przepisy k.p.a. wymagają, by w postanowieniu oznaczono stronę, o tyle nie zawierają żadnej wzmianki, by wymagane było także oznaczenie pełnomocnika. Postanowienie rozstrzyga o procesowych prawach i obowiązkach strony, a zatem musi się w nim znaleźć wyraźne wskazanie, czyjej sytuacji procesowej dotyczy. Strona natomiast może działać osobiście albo – jak wynika z art. 32 k.p.a. – przez pełnomocnika, jednak nawet w razie skorzystania z tej drugiej możliwości, wszelkie działania i zaniechania pełnomocnika mają wobec sytuacji prawnej strony skutek bezpośredni, a jednocześnie postępowanie z zasady nie dotyczy prawnej sytuacji samego pełnomocnika. Nie ma zatem żadnego prawnego wymogu wskazywania w postanowieniu, że strona działa przez pełnomocnika, a tym bardziej oznaczania tegoż pełnomocnika w komparycji postanowienia. Jeżeli organ postępuje w ten sposób, szczególnie poprzez ukształtowanie komparycji postanowienia w formie nagłówka, z wpisaniem pełnych danych adresowych – nie jest to działanie błędne, jednakże trzeba mieć świadomość, że przepisy prawa procesowego nie nakładają takiego obowiązków. Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione argumenty, Sąd, uznając skargę za niezasadną, oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329).