I SA/Lu 538/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej: "k.p.a." i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "organ egzekucyjny") z [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi J. P. na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...]. Jak wynika z jego uzasadnienia oraz akt sprawy, organ egzekucyjny prowadzi wobec skarżącego administracyjne postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] - tytułu wykonawczego z [...] maja 2020 r. nr [...] obejmującego grzywnę nałożoną orzeczeniem z [...] stycznia 2020 r., nr [...] Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny zawiadomieniem z 26 maja 2020 r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...]., doręczając je dłużnikowi zajętej wierzytelności elektronicznie z wykorzystaniem systemu "[...]" w tym samym dniu. Dyspozycją z 2 czerwca 2020 r. Bank zrealizował zajęcie w całości. Przesyłka zawierająca wydruk ww. zawiadomienia o zajęciu i odpis ww. tytułu wykonawczego z 15 maja 2020 r. została doręczona skarżącemu osobiście za pośrednictwem poczty w dniu 3 czerwca 2020 r. W tym samym dniu do organu egzekucyjnego wpłynęło wystąpienie skarżącego, które po doprecyzowaniu zostało potraktowane jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie pismem z 16 czerwca 2020 r. - powołując się na art. 54 § 1 u.p.e.a. - skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne w postaci ww. zajęcia. Zarzucając naruszenie art. 33 § 1 pkt: 2, 6. 7. 8 u.p.e.a., podkreślił, że nie wie, z jakiego tytułu lub jakiej grzywny, mandatu lub innej kary pieniężnej została nałożona na niego kara w wysokości [...] zł, gdyż nigdy nie otrzymał postanowienia o ukaraniu lub wezwania do zapłaty z tego tytułu. Podniósł też, że należność wskazana w tytule wykonawczym nie jest wymagalna, nie doręczono mu upomnienia, podjęta egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, a zastosowany środek egzekucyjny zbyt uciążliwy. Ponadto, zarzucił organowi egzekucyjnemu dokonanie zaskarżonej czynności w okresie obowiązywania w Polsce stanu zagrożenia epidemicznego, stwierdzając, że jest ona bezzasadna i nieprawidłowa i jako taka powinna być uchylona w całości. Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. organ egzekucyjny skargę oddalił. W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez nieprzesłanie upomnienia przedegzekucyjnego oraz art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że zastosowany środek egzekucyjny nie był środkiem najmniej uciążliwym spośród możliwych do zastosowania. W uzasadnieniu szczególnie mocno akcentował, że postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z [...] stycznia 2020 r., którym nałożono na niego karę porządkową w wysokości [...] zł otrzymał dopiero w lipcu 2020 r. oraz, że wobec jego zaskarżenia nie jest ono ani prawomocne, ani ostateczne. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w rozpoznaniu zażalenia, na wstępie zauważył, że w dniu 30 lipca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), która zmieniła niektóre przepisy u.p.e.a., przy czym stosownie do jej art. 13 ust. 1, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe, co oznacza, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Podkreślając, że przedmiotem kontrolowanego rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego jest skarga zobowiązanego na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., organ odwoławczy wyjaśnił, iż ustawa ta definiuje czynności egzekucyjne jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2), a jednym z nich w myśl art. 1a pkt 12 lit. a jest egzekucja z rachunku bankowego. Dodając, że, przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do stosowania przez organ egzekucyjny przepisów regulujących sposób i formę dokonania konkretnych czynności egzekucyjnych, wyjaśnił, że zobowiązany w skardze na czynności egzekucyjne nie może skutecznie powoływać się na sądową kontrolę legalności egzekwowanej decyzji wymiarowej, a tym samym na zasadność i wymagalność należności objętych tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.), jak również na dopuszczalność, czy celowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a także brak doręczenia upomnienia, czy zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a.). W ocenie organu odwoławczego, podnoszone przez skarżącego zarówno w skardze jak i w zażaleniu zarzuty pozostają poza zakresem przedmiotowym skargi na czynności egzekucyjne, a wobec złożenia również w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, właśnie w tym odrębnym postępowaniu argumenty te będą oceniane. Powołując się następnie na przepisy u.p.e.a., tj.: art. 67 § 1, § 2, § 2a, § 2b, art. 80 § 1 i art. 86b u.p.e.a, a nadto na przepisy § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu sporządzania i dokonywania doręczeń dokumentów przesyłanych w ramach stosowanego środka egzekucyjnego z użyciem środków komunikacji elektronicznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1394), - dalej: "rozporządzenie z dnia 1 września 2016 r.", wydanego na podstawie upoważnienia z art. 67 § 2c u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że organ egzekucyjny stosownie do art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a. - odpowiednio: 26 maja 2020 r. i 3 czerwca 2020 r. doręczył Bankowi [...]. i skarżącemu zawiadomienie z 26 maja 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie to, jak wynika z jego treści, obejmowało należności dochodzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego z 15 maja 2020 r., przy czym nie budzi wątpliwości, że zawierało ono wszystkie niezbędne elementy określone w ustawie, uwzględniając przy tym specyfikę doręczenia zawiadomienia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego "[...] (art. 67 § 1a, § 2a i 2b u.p.e.a.). Odnosząc się do żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że w związku ze złożeniem na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z mocy prawa do czasu wydania ostatecznego postanowienia w tym zakresie. Dodał, że w dniu 16 maja 2020 r. na podstawie art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) wszedł w życie przepis art. 46 pkt 20 tej ustawy, na mocy którego uchylono obowiązujący od 31 marca 2020 r. art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020. poz. 374. 567, 568 i 695), który był podstawą prawną zawieszenia biegu terminów m.in. w administracyjnych postępowaniach egzekucyjnych i postępowaniach sądowoadministracyjnych. Zgodnie z art. 68 ust. 6 i 7 ww. ustawy z 14 maja 2020 r., terminy, o których mowa w art. 15 zzs biegną dalej lub rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W związku z powyższym, terminy procesowe i sądowe rozpoczęły bieg od 24 maja 2020 r. W skardze do Sądu, skarżący domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił błędną interpretację art. 54 u.p.e.a. przez przyjęcie, że okoliczności: niedoręczenia upomnienia oraz zastosowanie środka egzekucyjnego, który nie był środkiem najmniej uciążliwym spośród możliwych do zastosowania nie mogą być skutecznie podniesione w skardze, bowiem pozostają poza jej zakresem przedmiotowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie Sąd procedował w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."). Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Skarżący w treści skargi, kwestionując samą zasadność i celowość prowadzenia egzekucji, nie wskazał w istocie, jakich konkretnych uchybień organy egzekucyjne dopuściły się podejmując ww. czynność egzekucyjną. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga na czynność egzekucyjną jest środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, które mogą przysługiwać zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu wszczętym złożeniem na podstawie art. 54 u.p.e.a skargi na czynność egzekucyjną, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W jego ramach można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności mających charakter wyłącznie techniczny i wykonawczy. Przepis ten tym samym nie zastępuje innych środków procesowych przysługujących zobowiązanemu na podstawie tej ustawy. U.p.e.a., regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Skarga na czynności egzekucyjne wszczyna zatem postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania konkretnej czynności, zmierzającej do zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Tym samym obejmuje swoim zakresem jeden tylko ograniczony wycinek postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanego. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia w całokształcie (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2019 r., I GSK 1081/18, CBOSA). W wyroku z dnia 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11 (CBOSA), NSA wskazał, że "jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów, to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia (por. także: wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013 r., II GSK 1285/12, wyroki WSA w Warszawie z dnia: 26 lutego 2013 r., III SA/Wa 2488/12, 18 czerwca 2007 r., III SA/Wa 3390/06, 12 czerwca 2007 r., III SA/WA 4035/06, CBOSA). W związku z tym, w postępowaniu zainicjowanym złożeniem skargi na czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, ocenie organów, jak również Sądu rozpoznającego skargę, nie podlegały zgłoszone zastrzeżenia co do zasadności i celowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jak również kwestie związane z nieprzesłaniem upomnienia przedegzekucyjnego oraz z zastosowaniem środka egzekucyjnego, który – zdaniem skarżącego – nie był środkiem najmniej uciążliwym spośród możliwych do zastosowania. Odnośnie prawidłowości podjęcia przez organ egzekucyjny samej czynności zajęcia rachunku bankowego, Sąd nie stwierdza, aby przy jej dokonaniu uchybiono przepisom u.p.e.a. Po pierwsze należy podkreślić, że organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, przewidziany w przepisach u.p.e.a., tj. środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a. Z akt sprawy wynika ponadto, że przy zastosowaniu środka egzekucyjnego zostały podjęte wszelkie niezbędne czynności warunkujące skuteczność dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego, zawiadomieniem z 26 maja 2020 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...]., doręczając je dłużnikowi zajętej wierzytelności elektronicznie z wykorzystaniem systemu "[...]" w tym samym dniu. Dyspozycją z 2 czerwca 2020 r. Bank zrealizował zajęcie w całości. Przesyłka zawierająca wydruk ww. zawiadomienia o zajęciu i odpis ww. tytułu wykonawczego z 15 maja 2020 r. została doręczona skarżącemu za pośrednictwem poczty w dniu 3 czerwca 2020 r., co potwierdził on osobiście. Zestawienie tych czynności w sposób niewątpliwy świadczy o dochowaniu przez organ egzekucyjny trybu przewidzianego w art. 80 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. W myśl § 2 i § 3 tego artykułu, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Stosownie do art. 86b u.p.e.a., zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zobowiązanego przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie to, jak wynika z jego treści, obejmowało należności dochodzone na podstawie tytułu ww. wykonawczego z 15 maja 2020 r. Z jego treści wynika, że zostało ono opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym i spełniało pozostałe warunki, określone przepisami art. 67 § 2a i 2b u.p.e.a. Sąd potwierdza stanowisko organu nadzoru, że będące podstawą egzekucji zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawierało wszystkie niezbędne elementy określone w ustawie, uwzględniając przy tym specyfikę doręczenia zawiadomienia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego "Ognivo", albowiem, w przypadku takiego trybu doręczania zastosowanie miał art. 67 § 1a ustawy egzekucyjnej stanowiący, że zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonego postanowienia, a w konsekwencji skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.