I SA/Lu 693/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Karolina Orłowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019r. sprawy ze skargi T. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ), po rozpatrzeniu zażalenia T. T. (zobowiązany) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. (organ egzekucyjny) z dnia 26 kwietnia 2018 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że organ egzekucyjny prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne w celu realizacji tytułów wykonawczych wystawionych: w dniu 21 listopada 2017 r., o numerach nr [...], [...], 0613- [...] oraz [...], którymi objęto podatek od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r., w dniu 28 listopada 2017 r., o numerze [...], którym objęto podatek dochodowy od osób fizycznych za 2011 r. Tytuły wykonawcze zostały wystawione w stosunku do zobowiązanego, który figuruje w części A każdego z nich. Natomiast małżonka zobowiązanego - J. T. każdorazowo została wymieniona w części B tytułów wykonawczych jako odpowiadająca za dochodzone zaległości podatkowe zobowiązanego majątkiem wspólnym małżonków na podstawie art. 29 Ordynacji podatkowej w związku z art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2018.1314 ze zm. - u.p.e.a.) . W celu wyegzekwowania zaległości objętych ww. tytułami wykonawczymi podjął próbę zajęcia w T. sp. z o.o. odpowiednio wynagrodzenia za pracę, udziałów w spółce T. sp. z o.o. oraz pozostałych praw majątkowych. Odpisy ww. zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 3 stycznia 2018 r., natomiast spółce zawiadomienia o zajęciu doręczono 20 grudnia 2017 r. Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 15 lutego 2018 r. dokonał zajęcia nieruchomości położonej w miejscowości J.. Sąd Rejonowy w Ł. V Wydział Ksiąg Wieczystych, który prowadzi dla ww. nieruchomości księgę wieczystą nr [...] w dniu 10 kwietnia 2018 r. dokonał wpisu ww. zajęcia, zaś w dniu 24 kwietnia 2018 r. wpisał na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. hipotekę przymusową na kwotę 1.473.156,14 zł. W dniu 1 marca 2018 r. zobowiązany złożył do Urzędu Skarbowego w Ł. pismo z 28 lutego 2018 r. zatytułowane "zażalenie na prowadzoną egzekucję dotyczącą zaległości podatkowych za 2011 i 2012 r.", w którym wniósł o uchylenie tytułów wykonawczych, ponieważ wskazana w tych pismach jako zobowiązana żona T. T. - J. T. nie posiada zobowiązań podatkowych, ani nie ponosi solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania objęte kwestionowanym tytułami wykonawczymi z uwagi na zniesioną ustawową wspólność małżeńską. Kolejnym pismem z 5 marca 2018 r. zobowiązany ponownie zwrócił się o uchylenie tytułów powtarzając w uzasadnieniu argumenty z pisma z 28 lutego 2018 r. W odpowiedzi na wezwanie organu egzekucyjnego zobowiązany poinformował organ, że ww. pisma są zarówno zarzutami jak i zawierają wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W zakresie zarzutów, postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r., organ egzekucyjny na podstawie art. 61a § 1 ustawy Kodeks postepowania administracyjnego (aktualny Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 – dalej: "K.p.a.") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu organ wskazał, iż odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 3 stycznia 2018 r., zatem termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu 10 stycznia 2018 r. Natomiast zarzuty zostały wniesione pismem z dnia 28 lutego 2018 r. (data stempla pocztowego na kopercie również 28 luty 2018 r.), a więc z uchybieniem 7-dniowego terminu do ich wniesienia. W tej sytuacji należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów. W zażaleniu zobowiązany wniósł o uchylenie tego postanowienia oraz uwzględnienie wniosków o umorzenie kosztów egzekucyjnych lub naliczenie ich w kwocie rzeczywistych kosztów egzekucyjnych poniesionych przy wykonywaniu egzekucji administracyjnej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powołując art. 32, 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. stwierdził, że termin do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wynosi 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast z akt sprawy wynika, że odpisy tytułów wykonawczych numer [...] do [...] oraz [...] zostały doręczone zobowiązanemu za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. w dniu 3 stycznia 2018 r. Okoliczność ta nie jest przez zobowiązanego kwestionowana. Doręczone na adres zobowiązanego odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych zawierały pouczenie, o prawie i terminie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe okoliczności Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów na rozpoczął bieg w dniu 4 stycznia 2018 r. i upłynął z dniem 10 stycznia 2018 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy zarzuty z dnia 28 lutego 2018 r., sprecyzowane na żądanie organu egzekucyjnego pismem z 4 kwietnia 2018 r., zostały nadane za pośrednictwem poczty na adres organu egzekucyjnego również w dniu 28 lutego 2018 r. Nastąpiło to więc po upływie ustawowego terminu do złożenia zarzutów. Składając zarzuty, zobowiązany nie złożył równocześnie wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Wobec powyższego, organ egzekucyjny prawidłowo, na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych pismem z 28 lutego 2018 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. T. wniósł o uchylenie wydanego postanowienia oraz "uwzględnienia wniosków o umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych lub naliczenie ich w kwocie rzeczywistych kosztów poniesionych przy wykonywaniu egzekucji administracyjnej". W uzasadnieniu zobowiązany wskazał, że organ egzekucyjny nie ponosił kosztów egzekucyjnych, których zapłaty obecnie się domaga. Koszty egzekucyjne zostały wyliczone w sposób niewspółmierny w stosunku do kosztów faktycznie poniesionych, w związku z powyższym wniosek jest zasadny. Organ wyliczając ich wysokość winien mieć na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 sygn. akt SK 31/14, w którym orzeczono o braku zgodności z Konstytucją działania organu egzekucyjnego, ustalającego koszty bez związku z ich rzeczywistą wysokością. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zasadniczo w skardze skarżący nie stawia żadnych konkretnych zarzutów świadczących o wydaniu postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne z naruszeniem przepisów prawa. Jednak należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Zatem, dokonując oceny zaskarżonego aktu (rozstrzygnięcia) pod względem zgodności z prawem, sąd nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu. Zatem sąd administracyjny pierwszej instancji zobowiązany jest do badania zaskarżonego aktu w granicach sprawy bez względu na podniesione zarzuty. Mając na uwadze powyższe uwagi Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie organu jest zgodne z prawem. Zgodnie z art. 32 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. W myśl art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tytuł wykonawczy powinien zawierać pouczenie, iż służy zobowiązanemu prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty składa się w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zarzuty są więc środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu wyłącznie we wstępnej fazie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej "k.p.a.". W k.p.a. uregulowane zostały zasady doręczania pism, obliczania terminów, jak również warunki, na jakich można przywrócić uchybione terminy i przez pryzmat tych unormowań ocenia się terminowość złożonego środka zaskarżenia. Strona, która uchybiła terminowi do wniesienia zarzutu, może złożyć zarzut wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. Skutkiem niezłożenia takiego wniosku jest bezskuteczność zarzutu - organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do jego rozpatrzenia. Z powyższego wynika więc, że po upływie siedmiodniowego terminu liczonego od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu egzekucyjnego, o ile termin ten nie został na wniosek zobowiązanego przywrócony, nie może on podnosić skutecznie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z akt sprawy, odpisy tytułów wykonawczych numer [...] do [...] oraz [...] zostały doręczone zobowiązanemu za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. w dniu 3 stycznia 2018 r. Odbiór przesyłki zobowiązany potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, przy którym została umieszczona data "3.01.2018 r." Następnego dnia tj. 4 stycznia 2012 r. rozpoczął bieg ustawowy termin do wniesienia zarzutów, który upłynął z dniem 10 stycznia 2018 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy zarzuty z dnia 28 lutego 2018 r., zostały nadane za pośrednictwem poczty również w dniu 28 lutego 2018 r., co wynika ze stempla pocztowego znajdującego się na kopercie, w której przesłano ww. zarzuty. Nastąpiło to więc po upływie ustawowego terminu do złożenia zarzutów. Składając zarzuty, zobowiązany nie złożył równocześnie wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Uchybienie terminowi do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności ich zgłoszenia przez zobowiązanego. Skoro zatem skarżący uchybił terminowi do wniesienia zarzutów, organ egzekucyjny nie był władny ich merytorycznie rozpoznać. Kwestią dyskusyjną jest jakie powinno być rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w sytuacji wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej po terminie określonym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Przepisy u.p.e.a. nie regulują wprost tego zagadnienia. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest w tej mierze jednolite. W razie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów niektóre sądy uznają, że powinno się wówczas wydać postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutów (wyroki: WSA w Warszawie z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2193/13, WSA we Wrocławiu z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1342/13, WSA w Gdańsku z 18 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 290/11), albo powinno się oddalić zarzuty (wyrok WSA w Białymstoku z 15 stycznia 2009 r.), lub powinno się umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyroki: NSA z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 712/99, WSA w Szczecinie z 8 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 552/15), albo pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Po 443/08 9.07.2008 r.), albo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów (wyroki: WSA w Lublinie z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 851/16, WSA w Gliwicach z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 689/14, WSA w Gdańsku z dnia 27 listopada 2013 r., I SA/Gd 1017/13), albo stwierdzić bezskuteczność wniesionych zarzutów (wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 30/14). We wszystkich tych przypadkach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania (por. wyrok z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3770/14, tak również wskazuje się w literaturze, przykładowo: B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast., a także R. Hauser, Z. Leoński "Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", Warszawa 1995, s. 63). W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko nakazujące stosowanie w przypadku wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej po terminie art. 61a § 1 K.p.a. Przepis ten dotyczy braku podstaw do wszczęcia określonego postępowania m. in. z powodu złożenia żądania nie podlegającego rozstrzygnięciu merytorycznemu. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a K.p.a.). Jak wskazuje G.Łaszczyca ("Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym" - art. 61a K.p.a., LEX 2012), kodeks wskazuje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszej z nich nadaje wymiar konkretny, jednocześnie podmiotowy. Jest nią bowiem przypadek wniesienia żądania wszczęcia postępowania przez osobę niebędącą stroną postępowania. Drugą z przesłanek ujęto zbiorczo w formule "gdy (...) z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Drugą przesłanką wskazaną w tym przepisie jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, do których z uwagi na ów zbiorczy charakter należy zaliczyć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Niewątpliwie uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Uwzględniając powyższe sąd doszedł do wniosku, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przede wszystkim należy podkreślić, że skoro zarzuty egzekucyjne zostały wniesione po terminie - to nie mogły zostać rozpatrzone merytorycznie. Organ egzekucyjny I instancji mógł więc odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w trybie art. 61a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., co też uczynił. Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 poz.1302 ze zm.).