II SA/Lu 1062/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie o wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych - w zakresie wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a: odmówić Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. W dniu 14 listopada 2012 r. Stowarzyszenie , zwane dalej: Stowarzyszeniem, wniosło skargę do Sądu na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] , w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie o wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Wraz ze skargą Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu symbol PPPr wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Odpis tego postanowienia doręczono stronie skarżącej w dniu 18 stycznia 2013 r. (k. 61). W dniu 2 lutego 2013 r. (data nadania) Stowarzyszenie złożyło sprzeciw, podnosząc, iż nie posiada żadnych środków finansowych ani majątku, nie utrzymuje się ze składek członkowskich, gdyż członkowie stowarzyszenia nie mają obowiązku ich uiszczać. W czasie swojej krótkiej działalności Stowarzyszenie nie otrzymało żadnej darowizny, środków pochodzących z ofiarności publicznej czy sponsoringu, nie nabyło praw do spadku, nie otrzymało zapisu, nie posiada udziałów ani lokat bankowych, nie otrzymało żadnych dotacji ani subwencji. Zdaniem Stowarzyszenia rodzaj prowadzonej przez nie działalności statutowej wyklucza możliwość uzyskania wsparcia ze strony potencjalnych ofiarodawcy, którzy wolą wspomagać podmioty działające na rzecz ochrony życia i zdrowia ludzkiego, na rzecz pomocy osobom ubogim. Również członkowie zarządu Stowarzyszenia są osobami niezamożnymi, których nie stać na wsparcie tego podmiotu, co umożliwiłoby poniesienie przez stronę skarżącą kosztów postępowania. Z powyższego wynika, że Stowarzyszenie nie ma możliwości pozyskania jakichkolwiek środków pieniężnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", wobec wniesienia sprzeciwu w terminie, postanowienie z dnia 16 stycznia 2013 r. utraciło moc. Sprawa podlega zatem rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie i w doktrynie utrwalony jest pogląd, iż osoby prawne (w tym stowarzyszenia), obowiązane są wykazać nie tylko, że nie mają odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie posiadają tych środków, chociaż podjęły wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (por. postanowienia NSA z: 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, 30 marca 2011 r., II OZ 231/11, 5 kwietnia 2011 r., I OZ 221/11, 28 września 2011 r., I FZ 267/11, 19 stycznia 2012 r., II OZ 1374/11, 1 marca 2012 r., II OZ 123/11, niepubl., dostępne w CBOSA; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz do art. 246 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, System informacji prawnej LEGALIS, nb. 6). W ocenie Sądu Stowarzyszenie nie wykazało, że pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań zmierzających do pozyskania środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, nie było ono w stanie uzyskać tych środków. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz sprzeciw skarżące Stowarzyszenie ograniczyło się bowiem w istocie do przywołania możliwych źródeł powstania swojego majątku wyliczonych w § 25 ust. 1 statutu (darowizny, zapisy i spadki, środki pochodzące z ofiarności publicznej, ze sponsoringu, dotacje, subwencje, udziały, lokaty) i wskazało, że żadnego z takich dochodów nie uzyskało. Nie można zatem uznać, że strona skarżąca "wykazała" tym samym w sposób wymagany przez prawo, iż nie posiada tych środków, chociaż podjęły wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wskazać przy tym trzeba, że koszty sądowe, zwolnienia od których domaga się Stowarzyszenie, każdorazowo nie przekroczą w rozpoznawanej sprawie kwoty 100 zł. Koszty te obejmują bowiem na bieżącym etapie postępowania jedynie wpis od skargi w kwocie 100 zł, a ewentualnie także opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm. oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowo administracyjnych, Dz. U. nr 221, poz. 2192 ze zm.). Należy podkreślić, iż zgodnie z § 8 lit. "k" statutu Stowarzyszenia, realizuje ono swoje cele m.in. poprzez "uczestnictwo w postępowaniach sądowoadministracyjnych w zakresie spraw związanych z celami statutowymi". Nie ulega zaś wątpliwości, iż "uczestnictwo" w postępowaniu sądowo administracyjnym w charakterze strony skarżącej co do zasady wymaga ponoszenia kosztów postępowania. Nie ulega zatem wątpliwości, iż Stowarzyszenie, które swoje cele statutowe ma zamiar realizować w szczególności poprzez składanie skarg rozpoznawanych przez sądy administracyjne, racjonalnie postępując, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania w inicjowanych przez siebie sprawach. Nawet więc gdyby uznać, że Stowarzyszenie jest organizacją non profit – co nie wynika z przedłożonego do akt sądowych statutu – to w żadnym razie nie zwalniałoby to tego podmiotu od obowiązku zapewnienia środków na swoją działalność, chociażby w drodze obowiązkowych składek. Odstąpienie przez Stowarzyszenie od pozyskiwania w ten sposób środków na swoją działalność – co w rozpoznawanej sprawie jest okolicznością bezsporną – należy zatem ocenić jako niedopuszczalną próbę przerzucenie na Skarb Państwa ciężaru finansowania działalności statutowej Stowarzyszenia – w zakresie "uczestnictwa w postępowaniach sądowo administracyjnych" (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 8 stycznia 2013 r., II OZ 1149/12 oraz z dnia 4 grudnia 2012 r., II OZ 1052/12, niepubl., dostępne w CBOSA). Wobec niespełnienia przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. należało zatem odmówić przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z tych względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.