II SA/Lu 114/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., znak: [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie. Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Lu 310/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w L. umorzył postępowanie w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (LWINB) w L. z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Umorzenie było konsekwencją postanowienia WSA z dnia [...] r. w zawieszeniu postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." z uwagi na brak wskazania przez skarżącego aktualnych adresów zamieszkania uczestników (biorących udział w sprawie na prawach strony, art. 33 § 1 p.p.s.a.) – L. N. i S. N. (jak bowiem wynika z akt sprawy II SA/Lu 463/15 - ich dotychczasowe adresy są nieaktualne, gdyż przesyłki sądowe zwrócono z adnotacjami "adresat wyprowadził się"). Z uwagi na to, że wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania nie został zgłoszony w terminie trzech lat od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania, czyli do [...] r., wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. WSA umorzył postępowanie na podstawie art. 130 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Po rozpatrzeniu zażalenia D. B., NSA postanowieniem z dnia 20 lutego 2019 r., II OZ 105/19 uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu NSA odniósł się zarówno do postanowienia o zawieszeniu, jak i do postanowienia o umorzeniu postępowania. Stwierdził, że przepis art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym "sąd może zawiesić postępowanie, jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu" - odnosi się do adresu skarżącego, a nie innych stron lub uczestników postępowania. Zarządzenie sądu nie może więc nakładać na stronę obowiązku ustalania adresu, czy miejsca zamieszkania innej strony (uczestnika) postępowania sądowoadministracyjnego, pod rygorem zawieszenia, a następnie umorzenia postępowania (zob. postanowienia NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1725/12, z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt II OZ 850/12; Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WK 2016, teza 6 do art. 125). Sąd może jednak oczekiwać od strony, by ta współdziałała w wyjaśnieniu kwestii miejsca przebywania innej strony lub uczestnika, bądź też złożyła wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej na podstawie przepisów art. 78-79 p.p.s.a., które wskazują na sytuacje, w których konieczne jest ustanowienie kuratora do doręczeń oraz określają postępowanie sądu w sprawie jego ustanowienia. NSA podkreślił, że przepisy te wykluczają możliwość ustanawiania kuratora bez wniosku osoby zainteresowanej. W związku z tym, w niniejszej sprawie osobami, które mogą złożyć wniosek o ustanowienie kuratora, są wyłącznie skarżący. Sąd pierwszej instancji powinien więc był pouczyć skarżącego, niezależnie od tego czy jest reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego czy też nie, o trybie złożenia wniosku o ustanowienie kuratora, tak aby mógł on skorzystać z tej możliwości (postanowienie z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 277/10, LEX nr 619875). Takiego pouczenia sąd pierwszej instancji jednak nie wystosował. NSA podniósł przy tym, że choć w trakcie zawieszenia postępowania, co do zasady nie są podejmowane żadne czynności merytoryczne, to jednak sąd zobowiązany jest podjąć działania, które mają na celu podjęcie zawieszonego postępowania, w tym ustalenie statusu ewentualnych uczestników i ich adresów (por. postanowienia NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1725/12, LEX nr 1225724). W przedmiotowej sprawie sąd pierwszej instancji takich czynności nie dokonał, przerzucając w całości obowiązek ustalenia adresu uczestnika na stronę skarżącą. Powyższe uchybienia o charakterze procesowym powodują, że postanowienie o umorzeniu postępowania należało uchylić. Jednocześnie NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Lublinie powinien podjąć czynności zmierzające do ustalenia aktualnych adresów uczestników postępowania – L. N. i S. N., a gdyby to okazało się niemożliwe, ustanowienia kuratora dla nieobecnych. W wykonaniu zaleceń NSA, którymi WSA jest związany zgodnie z art. 153 p.p.s.a, zarządzeniem z dnia [...] r. (k.119) sąd poinformował skarżącego o przysługującym mu prawie złożenia wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w terminie 7 dni. Skarżący dotychczas takiego wniosku nie złożył. Kolejnym zarządzeniem z dnia [...] r. sąd zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego Miasta C. o wskazanie adresu zameldowania S. N. oraz L. N. (k.122). Z akt wynika, że pismo zostało przekazane do Urzędu Miasta w R. F. jako właściwemu do udzielenia odpowiedzi. W pismach tego Urzędu z dnia [...] r. (k.127 i 128) wskazano, że aktualny adres zameldowania na pobyt stały L. N. to R. F., ul. [...] i brak aktualnego adresu pobytu czasowego, natomiast w odniesieniu do S. N. wskazano, że brak danych o aktualnym adresie zameldowania na pobyt stały, ostatni adres zameldowania na pobyt stały: R. F., ul. [...], osoba wymeldowana w dniu [...]; brak również danych o adresie zameldowania na pobyt czasowy. Sąd uwzględnił również to, że aktualnych adresów S. N. i L. N. nie wskazali także – pomimo wezwania - uczestnicy postępowania w innej sprawie ze skargi D. B. toczącej się w tut. Sądzie, sygn. akt II SA/Lu 226/19 (k. 130). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Postępowanie podlega umorzeniu. Zgodnie bowiem z art. 130 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd umarza zawieszone postępowanie, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a., nie został zgłoszony w ciągu trzech lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Bezspornie postępowanie zostało zawieszone prawomocnym postanowieniem WSA z dnia z dnia [...] r. i postanowienie to nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Przyczyną zawieszenia był brak aktualnych adresów uczestników postępowania – S. N. i L. N.. Mając na uwadze zalecenia NSA wskazane w postanowieniu z dnia [...] r., II OZ [...], sąd podjął opisane wyżej czynności zmierzające do ustalenia adresu tych uczestników i ewentualnego podjęcia zawieszonego postępowania. Pomimo pouczenia skarżącego o prawie złożenia wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, skarżący nie skorzystał z tego uprawnienia. Jednocześnie Urząd Stanu Cywilnego w R. F. poinformował o braku danych o zameldowaniu S. N., a w odniesieniu do L. N. wskazał na adres, pod który sąd kierował dotychczas pisma procesowe, które następnie zostały zwrócone z adnotacjami "adresat wyprowadził się". Nie udało się również ustalić adresu tych uczestników w sprawie II SA/Lu 226/19. W związku z tym stwierdzić należy, że w dalszym ciągu ze względu na brak aktualnych adresów wskazanych uczestników postępowania, istnieje przeszkoda do podjęcia zawieszonego postępowania. Jednocześnie w terminie 3 lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu. czyli do [...] r. nie został zgłoszony wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, a więc spełniona jest przesłanka umorzenia postępowania z art. 130 § 1 pkt 1 p.p.s.a. WSA związany był więc podstawą zawieszenia i wobec spełnienia przesłanki z art. 130 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązany był do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Dodać należy, że kwestia podstawy zawieszenia jest poza zakresem rozpoznania na obecnym etapie postępowania, ponieważ postanowienie o zawieszeniu jest prawomocne (zob. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2018 r., I GZ 12/18). Poza tym, nawet gdyby wniosek o podjęcie został zgłoszony w 3-letnim terminie, to w sytuacji, gdy nadal istnieje podstawa zawieszenia postępowania, wniosek nie mógłby zostać uwzględniony. Z tych względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.