II SA/Lu 147/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: wznowienia postępowania sądowego w sprawie II SA/Lu 443/06 dot. zasiłku celowego p o s t a n a w i a: I. odrzucić skargę; II. przyznać [...] L. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 299 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Skarżący Z. W. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie II SA/Lu [...]/06. Sprawa ta została wszczęta na podstawie skargi Z. W. z dnia 18 kwietnia 2006 r. dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2006 r. podjętej na skutek rozpoznania odwołania od decyzji Wójta Gminy N., którą odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont budynku. W dniu 13 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wydał wyrok, którym oddalił skargę na ww. decyzję. Żadna ze stron nie wniosła o sporządzenie pisemnego uzasadnienie wyroku, który w wyniku upływu terminu do jego zaskarżenia stał się prawomocny. Następnie w dniu 21 stycznia 2008 r. Z. W. wniósł do Sądu skargę o wznowienie wskazanego na wstępie postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że podstawę wznowienia stanowi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 [...] 2007 r. sygn. akt I OSK [...]/07 oraz jego niepełnosprawność związana z chorobą psychiczną na dowód czego dołączył opinie biegłych sądowych na temat stanu zdrowia psychicznego. W piśmie z dnia 8 kwietnia 2008 r. uzupełniającym skargę skarżący wskazał, iż ustawową przesłankę wznowienia stanowi art. 273 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu do wyroku NSA, natomiast w odniesieniu do niepoczytalności stwierdzonej opinią psychologiczną stanowi ją art. 273 § 2 tej ustawy. Ponadto wskazał, że został zachowany termin do wniesienia skargi, gdyż wskazany wyrok NSA został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 25 listopada 2007 r. W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazało iż wyrok stanowiący w ocenie skarżącego podstawę do wznowienia postępowania zapadł w innej sprawie niż sprawa, której strona żąda wznowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kompetencje Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do rozpatrzenia skargi o wznowienie postępowania wyznacza treść art. 275 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej w skrócie p.p.s.a., zgodnie z którym do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. Z tej przyczyny i przy uwzględnieniu treści skargi o wznowienie postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie był właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Tytułem wstępu, należy wskazać, że skarga o wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, dopuszcza bowiem wzruszenie prawomocnych orzeczeń sądowych, które zapadły z naruszeniem przepisów prawa. Szczególny charakter skargi o wznowienie charakteryzuje się dodatkowo tym, że skargę taką można zastosować do ściśle określonych orzeczeń i może ona zostać oparta jedynie na wąsko i enumeratywnie określonych podstawach. Ponadto skargę o wznowienie można wnieść w ustawowo zakreślonym, 3 miesięcznym terminie, o czym stanowi przepis art. 277 p.p.s.a. Bieg terminu liczony jest od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Składając skargę o wznowienie postępowania strona, zgodnie z treścią 279 p.p.s.a. winna wskazać m.in. podstawę wznowienia i jej uzasadnienie oraz okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi. Należy również zauważyć, że tryb postępowania w sprawie o wznowienie postępowania przewiduje dwustopniową ocenę dopuszczalności wznowienia postępowania, którego negatywny wynik przesądza o odrzuceniu skargi. W pierwszej kolejności ocena odbywa się w ramach badania wstępnego skargi przewidzianego w art. 280 § 1 p.p.s.a. Ogranicza się ona wyłącznie do weryfikacji formalnej prowadzonej pod kątem realizacji przesłanek procesowych, terminowości oraz dochowania przez wnioskodawcę warunków formalnych przewidzianych dla skargi o wznowienie. Następnie zaś, na rozprawie, Sąd zobowiązany jest przede wszystkim zbadać, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna. Obowiązek taki wynika z treści art. 281 p.p.s.a. Tym samym regulacja ta nakłada na Sąd obowiązek oceny, czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona, a więc czy skarga rzeczywiście opiera się na ustawowej podstawie. Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie ocena ta wypada negatywnie, co skutkowało odrzuceniem skargi. Przechodząc do badania wskazanych podstaw wznowieniowych wskazać należy, iż skarżący podał dwie podstawy wznowienia przewidziane w przepisie art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a. Z tej przyczyny osobnego ustosunkowania się wymaga każda ze wskazanych podstaw. Przywołane powyżej przypadki stanowią tzw. właściwe przyczyny wznowienia. Istnienie tych przyczyn uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia tylko wówczas, gdy zostanie stwierdzony związek przyczynowy zachodzący pomiędzy nimi, a treścią orzeczenia. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie związek taki nie zachodzi, a okoliczności wskazane w skardze nie mogły stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 273 § 2 można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zdaniem skarżącego środkiem dowodowym, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, a z którego strona nie mogła skorzystać z powodu (jak wskazuje) "braku poczytalności, który spowodował bierną postawę w epizodzie pt. rozmowa z pracownikiem socjalnym OPS" - jest opinia psychologiczna sporządzona w sierpniu 2004 r. na polecenie Sądu Rejonowego w Lublinie (k. 29 akt sądowych) na potrzeby prowadzonego w stosunku do skarżącego postępowania karnego sygn. akt IV K 84/04. W tym kontekście należy wskazać, iż unormowanie zawarte w art. 273 § 2 p.p.s.a. jest powtórzeniem unormowania zawartego w art. 403 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem dotychczasowe orzecznictwo tak Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowane na tle przepisów k.p.c. zachowuje swoją aktualność przy stosowaniu przepisów ustawy p.p.s.a. W związku z tym zasadne jest w tym miejscu powołanie się na treść postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1968 r. sygn. akt I CO 1/68, (OSNC 1969/2/36), zgodnie z którą, zwrot "wykrycie" zawarty w treści art. 273 § 2 p.p.s.a. odnosi się tylko do takiej sytuacji, gdy nowe okoliczności i dowody nie zostały ujawnione w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były stronom znane. To znaczy, że wykrycie ich nastąpiło po wydaniu prawomocnego wyroku. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu taki przypadek nie zachodzi. Już z prostego zestawienia dat sporządzenia opinii psychologicznej (sierpień 2004 r.) i wydania wyroku 13 październik 2006 r. wynika, że dokument na który powołuje się skarżący istniał, a strona nie mogła nie wiedzieć o jego istnieniu, skoro brała udział w tym badaniu w całym postępowaniu karnym. W tym kontekście należy również wskazać, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że nie mógł powołać określonych okoliczności lub skorzystać ze środków dowodowych w poprzednim postępowaniu. W ocenie Sądu skarżący nie wskazał, że istniały przeszkody do powołania tego dokumentu, w szczególności niczym nie uzasadnił twierdzenia, że w trakcie prowadzonego postępowania miał ograniczoną świadomość co do obowiązku złożenia tego dokumentu. Niemożność skorzystania ze środków dowodowych oznacza uzasadnioną, obiektywną niemożność, co w przypadku skarżącego w żaden sposób nie zostało wykazane. Należy również podnieść, że skarżący wielokrotnie w sprawie II SA/Lu [...]/06 podnosił okoliczność wskazującą na jego zaburzenia psychiczne. Świadczy o tym treść pism skarżącego, jak i dołączone do nich dokumenty. A zatem twierdzenia te znane były Sądowi i w tym znaczeniu nie można uznać, ich "późniejszego wykrycia". Również należy dodać, że nowe okoliczności lub środki dowodowe muszą być tego rodzaju, aby powołanie ich mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazując zatem nowe dowody lub okoliczności należy równocześnie podać, w jakim zakresie ich uwzględnienie może zmienić podstawę orzekania, wpływając tym samym na treść rozstrzygnięcia (por. postanowienie SN z 24 maja 1982 r., II CO 1/82, LEX nr 5175). Zarówno analiza treści pism skarżącego jak również podjęta z urzędu przez Sąd ocena materiału sprawy nie pozwoliła na przyjęcie, że wskazana podstawa wznowieniowa mogła mieć wpływ na wynik sprawy. Podobnie uznał NSA w postanowieniu z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. akt II OZ 845/06, Lex nr 313825 wskazując, że wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu może być podstawą wznowienia, jeżeli okoliczności te lub środki dowodowe pozostają w związku z orzeczeniem, które jest zaskarżone w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania. Uwzględniając całość powyższych rozważań, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniała merytoryczna przesłanka do wznowienia postępowania sądowego na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. Przechodząc do oceny zasadności podniesionej podstawy wznowienia określonej w art. 273 § 3 p.p.s.a., należy wskazać, że zgodnie z treścią przepisu można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 273 § 3 p.p.s.a., wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany w dniu 16 [...] 2007 r. w sprawie o sygn. akt I OSK [...]/07. W orzeczeniu tym NSA uznał zasadność skargi kasacyjnej skarżącego złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] 2006 r. sygn. akt II SA/Lu [...]/06 oddalającego skargę Z. W. na decyzję SKO w Lublinie z dnia 25 maja 2006 r. odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Jak należy sądzić w ocenie skarżącego powołane orzeczenie dotyczy tej samej sprawy, która była przedmiotem orzeczenia w sprawie II SA/Lu [...]/06. Dlatego też w sprawie II SA/Lu [...]/06 powinien zapaść wyrok uwzględniający jego skargę, a nie oddalający ją. Przechodząc do analizy przywołanej podstawy wznowienia, należy stwierdzić, że wskazana podstawa wznowienia postępowania związana jest z istnieniem bezwzględnej negatywnej przesłanki procesowej, jaką jest powaga rzeczy osądzonej, przysługująca prawomocnym orzeczeniom. Przy rozważaniu przesłanki wznowienia określonej w powołanym przepisie za aktualne uznać należy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967r., I PZ 20/67 (OSNC 1967, nr 11, poz. 209) przyjmujące, że podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia się żąda. Sąd Najwyższy natomiast w postanowieniu z dnia 26 czerwca 1997r., I CNK 149/97 (OSNC 1998/1/9) przyjął, iż późniejsze wykrycie prawomocnego wyroku dotyczącego tej samej sprawy stanowi podstawę wznowienia postępowania, tylko wtedy, gdy wykryty wyrok już istniał w czasie postępowania, którego dotyczy skarga o wznowienie, lecz, o którym to wyroku strona wówczas nie wiedziała. Uwzględniając powyższe poglądy, które skład orzekający w pełnej rozciągłości podziela, należy wskazać, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, co do którego strona wnosi skargę o wznowienie postępowania został wydany w dniu [...] 2006 r. Natomiast wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OSK [...]/07 został wydany w dniu 16 października 2007 r. (i z tą datą stał się prawomocny), a więc po terminie wydania orzeczenia, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania i nie może tym samym stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Podkreślić jednocześnie należy, iż w myśl powoływanego art. 273 § 3 p.p.s.a., orzeczenia, które mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowego, muszą zostać wydane w tej samej sprawie, w której zapadło orzeczenie, którego skarga o wznowienie dotyczy. W rozpatrywanej sprawie nie zaszła zatem także druga wymagana przesłanka wznowienia. Powoływane przez skarżącego orzeczenia nie zapadły, bowiem w tej samej sprawie, ponieważ o ile wyroki te zostały wydane w stosunku do tej samej strony skarżącej i tego samego organu administracji publicznej (SKO w Lublinie), to co najważniejsze przedmiot zaskarżenia nie był tożsamy. Wyrok NSA z dnia [...] 2007 r. dotyczył kontroli decyzji SKO w Lublinie z dnia 25 maja 2006 r. nr [...] podczas gdy wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 października 2006 r. dotyczył kontroli decyzji SKO w Lublinie z dnia 9 marca 2006 r. nr [...]. Zatem wskazane postępowania sądowe dotyczyły zgodności z prawem zupełnie odrębnych nie związanych ze sobą decyzji administracyjnych, mimo, że wydanych w podobnym przedmiocie (zasiłku celowego) i przez te same organy. Tym samym brak podstawy, aby stwierdzić, że wskazane we wniosku o wznowienie postępowania orzeczenie zapadło w tej samej sprawie, co wyrok z dnia 13 października 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 443/06. Wznowienie postępowania na podstawie art. 273 § 3 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, który dotyczy "tej samej sprawy", tzn. gdy przedmiotem rozstrzygnięcia w tym wyroku są te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga (por. postanowienie Sąd Najwyższy z dnia 26 marca 1999 r., sygn. akt. III AO 10/99, Lex nr 36977). Ponadto należy dodać, co również istotne, że samo wskazanie przez stronę, że przepisy przyjęte za podstawę prawomocnego wyroku zostały następnie inaczej zinterpretowane w danym nie odnoszącym się do tego orzeczenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uzasadnia wznowienia postępowania według art. 273 § 3 p.p.s.a. W postępowaniu którego wznowienia żąda skarżący przysługiwały mu zwykłe środki odwoławcze od wyroku, z których możliwości złożenia skarżący nie skorzystał. Ponadto skarżący nawet nie złożył wniosku o uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia, celem zapoznania się ze szczegółową argumentacją Sądu i motywami podjętego rozstrzygnięcia. Stwierdzenie, iż powoływane przez skarżącego przesłanki nie stanowią podstawy wznowienia postępowania, wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania złożonej skargi. Ponadto brak ustawowej podstawy wznowienia skutkuje dla Sądu obowiązkiem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu (postanowienie NSA z dnia 3.06.2004r., OW 87/04, niepubl). W tej sytuacji skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, gdyż z art. 281 p.p.s.a. wynika, iż sąd odrzuca wniosek (skargę) o wznowienie postępowania, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia. Sąd przyjął przy tym, tak jak przyjmuje się to w orzecznictwie Sądu Najwyższego, które dotyczy podobnie sformułowanych przepisów k.p.c., że samo sformułowanie w skardze o wznowienie postępowania zarzutów w sposób odpowiadający ustawowo określonym podstawom, które uzasadniają wznowienie postępowania, nie oznacza, że skarga opiera się na takiej podstawie. Jeżeli na rozprawie sąd stwierdzi, że przytoczone zarzuty okazały się bezzasadne odrzuca skargę ( por. postanowienie SN z dnia 26 marca 1999 r. w sprawie III AO 5/99, Lex nr 40653 lub postanowienie SN z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie IV CO 6/05, Lex nr 155376, w którym stwierdzono, że sąd odrzuca skargę o wznowienie, jeżeli wskazana podstawa nie występuje). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 281 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.