II SA/Lu 158/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy decyzję wydaną w dniu [...] listopada 2011 r. z upoważnienia Wójta Gminy W. na podstawie art. 17 i 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), odmawiającą przyznania H. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ciotką W. B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, przywołując treść art. 17 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, podniósł, iż W. B. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co jest równoznaczne ze spełnieniem tylko jednego z wymienionych w tym przepisie warunków. W ocenie organu, nie zostały spełnione pozostałe warunki dotyczące obowiązku alimentacyjnego wobec osoby wymagającej opieki oraz rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. H. G. nie należy bowiem do kręgu osób, na których ciąży względem W. B. obowiązek alimentacyjny, gdyż nie jest jej krewną w linii prostej ani siostrą. Skarżąca, jak wskazało Kolegium, nie spełnia również warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż, jak wynika z zaświadczenia KRUS z dnia 10 listopada 2011 r., podlega ona ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik. Oznacza to, iż posiada i prowadzi gospodarstwo rolne, co jest równoznaczne z wykonywaniem pracy zarobkowej. W skardze na powyższą decyzję H. G. zażądała jej uchylenia w całości, a także uchylenia utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie oraz art. 17 ust. 5 tej ustawy poprzez jego rozszerzającą interpretację. Zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną ciotką. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny oraz opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1a ustawy, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż W. B., w związku z opieką nad którą skarżąca ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji orzeczonej na stałe (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. z dnia 16 grudnia 2010 r., k. 5 akt administracyjnych). Ponadto bezsporne jest, iż W. B. jest niezamężna i bezdzietna. Ma rodzeństwo: siostrę W. K., która prowadzi działalność gospodarczą, siostrę W. T., która jest zatrudniona w sądzie rejonowym w H. oraz brata K. B. – rencistę. Matka W. B. ma 85 lat i orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, zostały enumeratywnie wskazane w art. 128 k.r.o., który stanowi, iż są nimi jedynie krewni w linii prostej oraz rodzeństwo. Nie ulega zatem wątpliwości, iż skarżąca H. G., będąca krewną w linii bocznej W. B. (jest córką jej siostry W. K.), nie należy do żadnej z kategorii osób obciążonych wobec niej obowiązkiem alimentacyjnym. Nie wchodzi zatem w grę przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o dyspozycję art. 17 ust. 1 ustawy. Ponadto, skoro żyją matka, siostry i brat W. B., czyli osoby, na których w świetle art. 128 k.r.o. ciąży wobec niej obowiązek alimentacyjny, to w myśl powołanego art. 17 ust. 1a ustawy, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego H. G. mogło nastąpić wyłącznie w razie ustalenia, że żadna ze wskazanych osób nie jest w stanie sprawować stałej opieki nad W. B. Przepisy ustawy nie wyjaśniają, w jakich przypadkach przyjąć należy, iż osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki "nie jest w stanie" tej opieki świadczyć. Oceny tej okoliczności dokonują zatem organy administracji zgodnie z logiką i zasadami doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu, nie ulega jednak wątpliwości, że przesłanka ta dotyczy okoliczności uniemożliwiających w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, sprawowanie przez te osoby opieki nad chorym krewnym. W świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie można przyjąć, by rodzeństwo W. B., która jest całkowicie niezdolna do pracy, nie było w stanie się nią opiekować. Fakt, że brat W. B. pobiera świadczenie rentowe, a siostry pracują zawodowo, nie wyłącza – w rozumieniu art. 17 ust. 1a ustawy – możliwości sprawowania przez te osoby opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 2 października 2010 r., II SA/Lu657/10). Wykonywanie obowiązku alimentacyjnego może bowiem polegać także na dostarczaniu osobie uprawnionej środków pieniężnych, które umożliwiłyby opłacenie świadczenia usług opiekuńczych przez inną osobę. W sprawie niniejszej nie wykazano, by rodzeństwo W. B., posiadające stałe dochody, nie było w stanie świadczyć alimentów na jej rzecz w formie pieniężnej, co umożliwiłoby opłacenie usług opiekuńczych. Wprawdzie organy administracji w niniejszej sprawie nie rozważyły tej kwestii, na co słusznie wskazała skarżąca, jednak to uchybienie nie ma wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu, nie zachodzą bowiem określone w art. 17 ust. 1a okoliczności uniemożliwiające w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z W. B., sprawowanie przez te osoby opieki nad chorą krewną, co wyklucza uzyskanie przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o powołany przepis. Ponadto wskazać należy, iż art. 17 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zarówno osobie, która nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, a więc nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak i osobie, która – w celu sprawowania opieki nad taką osobą – rezygnuje z dotychczasowego zatrudnienia lub pracy zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej). W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że skarżąca jest osobą, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matką. Skarżąca, jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w H. z dnia 10 listopada 2011 r., podlega ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik (k. 3 akt adm.). Należy podkreślić, iż istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy). W myśl art. 3 pkt 22 ustawy, pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżąca nie spełnia przesłanki zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy, stanowiącej, iż warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca nie zrezygnowała z jakiejkolwiek pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy, ani też nie jest gotowa do podjęcia tak rozumianej pracy zarobkowej, skoro prowadzi gospodarstwo rolne. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowym, który to pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, nawet gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne przy pomocy innych osób, co w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca, to nie można uznać go za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, skoro również w takim przypadku przynajmniej część swojego czasu skarżący musi przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., I OSK 1987/10, wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2010 r., II SA/Bd 463/10 i z dnia 25 maja 2011 r., II SA/Bd 379/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 lipca 2011 r., II SA/Ol 413/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2011 r., VIII SA/Wa 602/11, niepublikowane). Innych poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądowym dotyczących prowadzenia gospodarstwa rolnego przez osoby ubiegające się o świadczenie pielęgnacyjne, w tym w orzeczeniach powołanych w skardze, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, nie podziela. Nie jest zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 ustawy, gdyż na gruncie niniejszej sprawy nie miał on zastosowania. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., Poz. 270) skargę oddalił.