II SA/Lu 171/15

WyrokWSA w Lublinie2015-09-24

Skład orzekający: Maria Wieczorek-Zalewska, Marta Laskowska-Pietrzak, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, opierając się wyłącznie na wadzie polegającej na braku rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu wierzytelności, podczas gdy przepisy prawa administracyjnego nie przewidują takiego obowiązku w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie mógł zastosować art. 138 § 2 KPA, opierając się na braku rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu wierzytelności, ponieważ przepisy prawa administracyjnego nie nakładają takiego obowiązku na organ wydający decyzję o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. W związku z tym, uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania było nieuzasadnione. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Starosta orzekł o zwrocie działki, uznając, że cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego) nie został zrealizowany, ponieważ na działce znajdowała się szkoła, a nie ogród osiedlowy. Wojewoda podzielił tę ocenę, ale uchylił decyzję Starosty na podstawie art. 138 § 2 KPA, wskazując na brak rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu wierzytelności. Gmina L. zaskarżyła decyzję Wojewody, kwestionując ocenę braku realizacji celu wywłaszczenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Ł. i zasądził od Wojewody na rzecz Gminy kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi Gminy reprezentowanej przez Prezydenta Miasta na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz Gminy kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]. Starosta Ł. po rozpatrzeniu wniosku H. W. orzekł o zwrocie na jej rzecz działki nr [...] o powierzchni 0,1494ha, położonej w L. przy ulicy [...] oraz zobowiązał stronę do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania pobranego z tytułu zbycia nieruchomości w kwocie [...]złotych w terminie 30 dni od daty, kiedy decyzja stanie się ostateczna. W motywach decyzji podano, że decyzją z dnia [...]. Prezydenta miasta L. wywłaszczono działkę nr [...] o powierzchni 1,01ha stanowiącą własność H. W.. Według decyzji wywłaszczenia dokonano zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego "B.", ustaloną przez organ do spraw planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych. Za nieruchomość wypłacono odszkodowanie w wysokości [...] złotych. Na mapie rozliczenia dotychczasowa działka nr [...] została oznaczona numerami 20/1, 20/2, 20/3, 20/4, 20/5, 20/6, 20/7, 20/8, 20/9, 20/10 i 20/11. Po licznych modyfikacjach wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości ostatecznie strona w dniu 22 marca 2013r. ograniczyła swoje żądanie do zwrotu części działki 20/10 oznaczonej obecnie nr [...], powstałej z podziału działki nr [...]. Udział w tej działce wynoszący 700/24552 części dzierżawi M. O. S. i R. "B.", nie obejmuje on jednak części zwracanej. Starosta ustalił, że dotychczasowa działka 20/10 od południowej strony zabudowana jest ciągiem pieszo - jezdnym, od strony północnej ulicą H., równolegle do której posadowiony jest budynek szkoły społecznej. Część tej nieruchomości została wydzierżawiona S. S. E.. Dodatkowo przez działkę przebiega nieurządzona droga dojazdowa do szkoły społecznej, znajduje się trawnik z nielicznymi nasadzeniami drzew. Przeprowadzone w dniu 16 maja 2013r, oględziny wykazały, że budynek, w którym znajdowała się szkoła został rozebrany, wskazany zaś teren do zwrotu nadal jest porośnięty trawą, pojedynczymi drzewami oraz przebiega droga szutrowa. Zgodnie z Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Obszaru Funkcjonalnego L. Zespołu Miejskiego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia 30 grudnia 1986r. przedmiotowa działka znajdowała się w obszarze oznaczonym symbolem B 18 MW jako tereny budownictwa wielorodzinnego. Plan realizacyjny osiedla "B." i "Ł." przewidywał w tym miejscu ogród osiedlowy. Z kolei według Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego miasta L. część II zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w L. z dnia 26 września 2002r. nr [...] działka znalazła się na obszarze oznaczonym symbolem SR 2 – tereny sportowo – rekreacyjne. Zdaniem organu lokalizacja na tej działce szkoły społecznej, powstałej na bazie budynku zaplecza budowy osiedla, była niezgodna z planem zagospodarowania osiedla "B.". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta L. decyzjami z dnia [...], nakazał rozbiórkę budynku, co też wykonano. W ocenie organu służby nadzoru budowlanego nie potwierdziły, aby sposób zagospodarowania na cele szkoły społecznej stanowiło uzupełnienie infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Oznacza to, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zachodzą zatem przesłanki do jej zwrotu. Po rozpoznaniu odwołania Gminy L. Wojewoda ocenę organu I instancji, co do zasady podzielił. Także organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Obszaru Funkcjonalnego L. Zespołu Miejskiego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia 30 grudnia 1986r. przedmiotowa działka znajdowała się w obszarze oznaczonym symbolem II BMW, jako tereny budownictwa wielorodzinnego – adaptacja osiedla wielorodzinnego " B." z urządzeniami usług towarzyszących. Ponadto działka znajdowała się w obszarze objętym Miejscowym Szczegółowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Dzielnicy "C." zatwierdzonego zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia 17 sierpnia 1976r. oznaczonym symbolem B 18 MW – tereny budownictwa wielorodzinnego. W jego ocenie lokalizacja na tym terenie społecznej szkoły podstawowej była zatem niezgodna z planem zagospodarowania osiedla "B.". Na nieruchomości nie wybudowano bowiem budynków mieszkalnych, nie powstał również ogród osiedlowy, który był przewidziany w planie realizacyjnym osiedla, nigdy też nie przystąpiono do jego realizacji. Na działce rosną 4 brzozy i trawnik. Takiego stanu zagospodarowania nie można uznać za realizację ogrodu osiedlowego, pojedyncze drzewa i trawnik nie stanowią bowiem zorganizowanego kompleksu, jakim jest ogród osiedlowy. Wojewoda wskazał jednak na wadliwość decyzji polegającą na naruszeniu art. 141 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Powołując się na orzecznictwo oraz literaturę prawniczą dowodził, że rozstrzygniecie o zabezpieczeniu wierzytelności jest obligatoryjne. Brak rozstrzygnięcia w tym zakresie w decyzji skutkuje zatem naruszeniem nie tylko art. 141 ust.2 wspomnianej ustawy, ale także art. 138 § 2 kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina L. zaskarżyła decyzję Wojewody w części dotyczącej jej uzasadnienia w zakresie, w jakim organ uznał, że cel wywłaszczenia na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie został zrealizowany. W ocenie Gminy z naruszeniem art. 77 § 1 kpa w związku z art. 80 kpa dokonano oceny materiału dowodowego stwierdzając, że zadbany trawnik wraz z nasadzeniami w postaci krzewów i iglaków, pieszo – jezdnego ciągu komunikacyjnego oraz 4 brzóz nie stanowi ogrodu osiedlowego i co za tym idzie, nie wchodzi w skład infrastruktury osiedla mieszkaniowego. W konsekwencji błędnie wywiedziono brak realizacji na tej nieruchomości celu wywłaszczenia. Skarżąca zwróciła uwagę, że plan realizacyjny osiedla "B." zatwierdzony przez Prezydenta Miasta L. decyzją z dnia 2 października 1980r. przewidujący na tej działce ogród osiedlowy, został zatwierdzony już po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu. Poza tym ogród jest elementem infrastruktury osiedla mieszkaniowego, jako teren rekreacyjny, służy bowiem mieszkańcom osiedla. Wskazując na orzecznictwo skarżąca przekonywała, że celu wywłaszczenia na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury w postaci budynków handlowych, usługowych, parkingów, szkół, boisk sportowych, garaży, parkingów, zieleni osiedlowej czy ciągów pieszych. W tych okolicznościach brak jest podstaw do orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim zgodzić należy się ze skarżącym, że dopuszczalne jest zaskarżenie do wojewódzkiego sądu administracyjnego samego uzasadnienia decyzji lub jego części. W orzecznictwie podkreśla się, że podstawowym argumentem przemawiającym za taką możliwością jest uznanie uzasadnienia za konieczny i istotny element decyzji administracyjnej (na gruncie art. 107 § 1 KPA) będący "zwykłą" jej częścią w sensie składnika treści decyzji i w tym kontekście jako część równoważną z punktu widzenia znaczenia z samą osnową decyzji. Przyjęcie takiego stanowiska uzasadnia potraktowanie kontroli uzasadnienia jako orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tak w wyroku NSA z dnia 18 sierpnia 2010r. I OSK 314/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz podane tam orzecznictwo). Również w literaturze prawniczej możliwość zaskarżenia uzasadnienia decyzji nie budziła wątpliwości (por. B. Adamiak, w Komentarzu do Kpa Wyd. C.H. Beck Warszawa 2005, str. 569, Kodeks Postępowania administracyjnego – Komentarz pod redakcją M. W. i A. W. W.. C.H BECK 2013. str. 606 ). Oczywiste wydaje się, że wadliwe uzasadnienie decyzji może prowadzić do zakwestionowania samej decyzji przez sąd administracyjny. Bez wątpienia zaskarżenie uzasadnienia decyzji kasacyjnej, otwiera drogę do badania także zasadności zastosowania art. 138 § 2 kpa. Jeśli nie było przesłanek do jego zastosowania, nie powinno budzić wątpliwości, że sama decyzja jest wadliwa, mimo zaskarżenia uzasadnienia tylko w części, która nie odnosi się do istoty wspomnianego przepisu. Odmienne stanowisko mogłoby prowadzić do sytuacji, gdy w efekcie oddalenie skargi złożonej tylko na część uzasadnienia, pozostałoby w obrocie wadliwe rozstrzygnięcie. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie zastosowano art. 138 § 2 kpa, wskazać należy, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Niewątpliwie skorzystanie z uprawnień kasacyjnych przez organ odwoławczy jest uzasadnione wówczas, gdy zachodzi konieczność usunięcia istotnych braków w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji, gdyż co do zasady orzeczenie organu odwoławczego winno mieć charakter merytoryczny. W sprzeczności z art. 138 § 2 kpa pozostaje więc wydanie decyzji kasacyjnej, gdy nie ma potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego lub, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji było dotknięte niewielkimi brakami, które można byłoby uzupełnić w postępowaniu odwoławczym, jakie organ odwoławczy jest władny przeprowadzić we własnym zakresie. Przy czym, jak wynika z art. 136 kpa, zakres takiego postępowania dowodowego jest ograniczony; organ odwoławczy może bowiem przeprowadzić tylko dodatkowe, uzupełniające postępowanie dowodowe. Przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości, czy w znacznym zakresie, oznaczałoby załatwienie sprawy administracyjnej w jednej tylko instancji, co pozostaje w sprzeczności z art. 15 kpa Zgodnie z wyrażoną w tym przepisie zasadą postępowania administracyjnego, każda sprawa powinna być nie tylko rozstrzygnięta, ale także rozpoznana przez dwa organy administracji różnych stopni (zasada dwuinstancyjności). Jednak w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca. Podstawą decyzji kasacyjnej nie są bowiem dostrzeżone przez Wojewodę braki w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym przez organ I instancji, z którym zresztą strony zostały zapoznane, ale wyłącznie brak zamieszczenia w decyzji rozstrzygnięcia o formie zabezpieczenia należności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, o jakim mowa w art. 141 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U z 2014r. poz. 518 ze zm.). W żadnym razie nie można jednak uznać, że wspomniany brak mógłby stanowić kanwę dla zastosowania art. 138 § 2 kpa, skoro w rzeczywistości nie odnosi się do tego rodzaju braków w postępowaniu dowodowym, które nie mogłyby zostać usunięte w trybie art. 136 kpa. Oparcie decyzji na wytknięciu organowi zaniedbania w tym zakresie nie mogło mieć miejsca także z tego powodu, że w ogóle brak jest podstaw do zamieszczania rozstrzygnięcia o formie zabezpieczenia w decyzji o zwrocie nieruchomości na podstawie art. 140 ustawy. Rzeczywiście w literaturze, przytoczonej zresztą w decyzji Wojewody, uważa się, że postanowienie dotyczące formy zabezpieczenia powinno być składnikiem decyzji o zwrocie nieruchomości, co miałoby wynikać z tego, że decyzja ta stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej ( jeśli zastosowano tę formę zabezpieczenia), jak i z tego, że warunki rozłożenia zapłaty należności na raty ( a więc i zabezpieczenie ) powinny być przedmiotem takiej decyzji. Odmienne jednak stanowisko w tej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 12 maja 2015r. (I OSK 2292/13 opubl. w CBOSA ) zwrócił uwagę, że podstawą działania organu administracji jest norma prawa administracyjnego dająca podstawę do wszczęcia, prowadzenia postępowania i zakończenia go przez wydanie decyzji. Decyzja musi mieć zatem podstawę prawną, którą należy w niej wskazać – art. 107 § 1 kpa, zaś wydanie decyzji bez takiej podstawy powoduje, że jest ona dotknięta ciężką wadą, skutkującą stwierdzeniem nieważności – art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Tymczasem żaden z przepisów ustawy nie daje organowi administracji podstawy do rozstrzygania kwestii zabezpieczenia wierzytelności z tytułu zwrotu waloryzowanego odszkodowania. Według NSA artykuł 142 ust. 1 ustawy wskazuje organ, który prowadzi sprawy z zakresu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oraz zakreśla rodzaj spraw, w których wydawana jest decyzja administracyjna. Zgodnie z nim, starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, orzeka w drodze decyzji o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości – art. 136, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej – art. 140 oraz rozliczeniach z tytułu zwrotu – art. 140 ust. 2–4, art. 141 ust. 1 i terminach zwrotu – art. 136 ust. 5. Już z tego tylko powodu, że ww. przepis wśród spraw, w których wydawana jest decyzja w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeniach z tym związanych nie wymienia kwestii zabezpieczenia wierzytelności – bowiem to pojęcie nie mieści się w żadnym z wymienionych przedmiotów, w tym w kwestii rozliczeń – organ prowadzący postępowanie o zwrot i wydający decyzję w tej sprawie nie jest upoważniony do rozstrzygania decyzją sprawy zabezpieczenia wierzytelności. NSA zwrócił ponadto uwagę, że zabezpieczenie wierzytelności jest domeną prawa cywilnego, zatem pozostającą poza sferą administracji publicznej. Organ administracji mógłby oczywiście w sprawie takiej orzekać, ale tylko wówczas gdyby przepisy prawa administracyjnego zawierały regulację w tej mierze. Ustawa zaś unormowań w tym zakresie nie posiada. W ocenie NSA wspomniany artykuł 141 ust. 2 należy traktować jako informacyjny, tj. wskazujący, że Skarb Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego, którym służy zwrot zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość, mogą występować o stosowne zabezpieczenie, na właściwej ku temu drodze, zaś w przypadku, gdy takim zabezpieczeniem miałaby być hipoteka to wystarczająca do jej ustanowienia jest decyzja o zwrocie. Organ administracji, wydający decyzję o zwrocie nieruchomości może ewentualnie zawrzeć pouczenie w kwestii zabezpieczenia, wskazując na art. 141 ust. 2, jednak co najwyżej w uzasadnieniu decyzji i tylko jako przypomnienie stronom o takiej możliwości, z zaznaczeniem jednak, że droga administracyjna temu nie służy ( por. także podobny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 5 lutego 2015r., I OSK 2169/13, opubl. w CBOSA, według którego z treści przepisów, ani też innych przepisów ustawy nie wynika obowiązek orzeczenia w decyzji o zabezpieczeniu, poza przypadkiem hipoteki ). Już ta okoliczność wskazuje na brak uzasadnionych podstaw do rozstrzygnięcia sprawy decyzją kasacyjną. Jak już wspomniano zaskarżenie jedynie uzasadnienia decyzji i to tylko w części, jakkolwiek dopuszczalne, nie daje podstaw do zaniechania badania całości rozstrzygnięcia. W istocie bowiem wadliwe uzasadnienie zajętego przez organ może być efektem wadliwego rozstrzygnięcia. Uchylenie w takiej sytuacji jedynie uzasadnienia, jak już wspomniano, może prowadzić do pozostawienia wadliwego rozstrzygnięcia. Przy takim zaś założeniu skarga zawiera przekonujące argumenty. Nie budzi oczywiście zastrzeżeń pogląd, według którego realizacja celu, na który nieruchomość została wywłaszczona, powinna być rozumiana w sposób ścisły. Nie można tego celu obecnie ustalać w sposób odmienny od celu deklarowanego w akcie wywłaszczeniowym. Jak słusznie jednak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny ustalenie rzeczywistej treści zamierzenia określonego w akcie wywłaszczeniowym, nie może abstrahować od okoliczności konkretnych uwarunkowań sprawy, kontekstu prawno-faktycznego towarzyszącego wywłaszczeniu oraz dalszych, zmieniających się ram prawnych normujących realizację inwestycji ( wyrok z dnia 13 czerwca 2014r. I OSK 2768/12 opubl. w CBOSA ). Uwaga ta ma istotne znaczenie zwłaszcza w przypadkach, gdy cel wywłaszczenia nie został precyzyjnie określony, ograniczając się do ogólnych sformułowań, dających pole do różnej ich interpretacji. Sytuacja taka ma miejsce także w rozpoznawanej sprawie, gdzie bezspornym jest, że nieruchomość skarżącej została decyzją z dnia [...]. wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego "B." zgodnie z lokalizacją ustaloną przez organ do spraw planowania przestrzennego i uwzględniona w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta L.. Nie jest też kwestionowane, że w dacie wywłaszczenia działka objęta była Miejscowym Szczegółowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Dzielnicy "C." zatwierdzonego zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia 17 sierpnia 1976r. i znajdowała się w obszarze oznaczonym symbolem B 18 MW – tereny budownictwa wielorodzinnego. Przeznaczenie działki nie zmieniło się także w dacie złożenia wniosku o zwrot tj. 25 października 2001r., kiedy zgodnie z Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Obszaru Funkcjonalnego L. Zespołu Miejskiego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia 30 grudnia 1986r. znalazła się na obszarze oznaczonym symbolem II B MW – "zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna, adaptacja osiedla wielorodzinnego "B." z urządzeniami usług towarzyszących". W orzecznictwie uważa się, że analiza realizacji celu wywłaszczenia nie może abstrahować od kontekstu funkcjonalnego z daty wywłaszczenia nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., I OSK 1417/13 opubl. w CBOSA), a w przypadku planowanej realizacji osiedla mieszkaniowego także od specyfiki wieloletnich inwestycji mieszkaniowych. Przy ocenie realizacji budowy osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić zatem, nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla. Do takich obiektów należą urządzenia towarzyszące, umożliwiające korzystanie z zabudowy mieszkaniowej takie, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa, trawniki, różnorakie miejsca wypoczynku, czy ciągi piesze (chodniki), jak i obiekty towarzyszące zabudowie mieszkaniowej, które co prawda nie są urządzeniami umożliwiającymi korzystanie z zabudowy mieszkaniowej, ale służą mieszkańcom osiedla mieszkaniowego, np. sklepy osiedlowe, szkoły, przedszkola, domy kultury ( tak NSA w powołanym już wyroku dnia 13 czerwca 2014r. I OSK 2768/12 oraz w wyrokach z dnia 20 listopada 2014r. I OSK 2755/13, i 14 lutego 2013r. I OSK 1832/11 wszystkie opubl. w CBOSA ). Już w czasie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 8 lipca 2002r. wskazano, że działka nr [...], o zwrot której ostatecznie wniesiono, obecnie mającą nr [...], była porośnięta trawą i drzewami oraz zabudowana budynkiem. W ten sam sposób opisywano nieruchomość w kolejnych rozprawach administracyjnych. W trakcie wizji lokalnej dniu 30 czerwca 2005r. również potwierdzono, że na działce 20/10 obecnie stanowiącej część działki nr [...] znajduje się koszony trawnik i rosną drzewa. Bez znaczenia dla tej oceny pozostaje, że w dacie zgłoszenia wniosku o zwrot nieruchomość pozostawała w dzierżawie S. S. E. w L., a we wspomnianym budynku znajdowała się Społeczna Szkoła Podstawowa. Bez wątpienia szkołę uznać bowiem należy za infrastrukturę osiedla, bez względu, na to, przez jaki podmiot jest prowadzona. Co więcej, brak jest informacji na jaki cel budynek był pierwotnie przeznaczony. Według decyzji Starosty szkoła powstała na bazie budynku zaplecza budowy osiedla, co tylko potwierdza jego związek z osiedlem mieszkaniowym, skoro był realizowany w tym samym czasie i w ramach osiedla. Jak wynika z decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 9 sierpnia 1999r. ( str. 164 akt ) na podstawie decyzji z dnia 25 czerwca 1992r. szkoła dokonała adaptacji i remontu budynku, co jasno oznacza, że musiał on zostać zrealizowany wcześniej. Trzeba natomiast podkreślić, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2012r. P 12/11 ( Dz. U z 2012r. poz. 1472 ) zrealizowanie celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie przeznaczenie nieruchomości na realizację innego celu nie oznacza jej zbędności w rozumieniu art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uwaga ta w okolicznościach sprawy ma znaczenie o tyle, że po rozebraniu budynku na podstawie decyzji Powiatowego Inspektora N. B. z 2012r., obecnie na tej działce nadal znajduje się trawnik i porośnięta jest drzewami brzozy, a więc zagospodarowana jest w podobny sposób, jak w dacie złożenia wniosku o zwrot, czyli 18 czerwca 2001r. Nie wiadomo natomiast, na jakiej podstawie organ uznał, że przeznaczona do zwrotu działka oznaczona nr [...] została w czasie wywłaszczenia przeznaczona pod ogród osiedlowy. Wbrew zapatrywaniu organów wniosku takiego nie sposób wywieść nie tylko z ustaleń planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Obszaru Funkcjonalnego L. Zespołu Miejskiego z dnia 30 grudnia 1986r., który powstał zresztą po dacie wywłaszczenia, ale również z planu realizacyjnego osiedla "B.", mającego stanowić załącznik do pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "C." z dnia 10 sierpnia 2005r. Nie tylko bowiem nie wiadomo, czego właściwie załączone mapy dotyczą, ale także nie sposób na ich podstawie ustalić przeznaczenia przedmiotowej działki. Według mapy obrazującej działkę 20/10 w dacie obowiązywania wspomnianego już Planu Ogólnego oraz Miejscowego Planu zagospodarowania przestrzennego Dzielnicy "C." znajduje się ona na obszarze o symbolach B (KX i B 18 MW ( k.135 ) co oznacza zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, adaptację osiedla wielorodzinnego " B." z urządzeniami usług towarzyszących i alejami pieszymi. Sposób zagospodarowania działki pozwala natomiast na wniosek, że została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co wyklucza orzeczenie o jej zwrocie na rzecz skarżącej. Warto zaznaczyć, że stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. ( P 38/11 opubl. OTK-A 2014/3/31), art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie pozwala na uznanie za zbędną na cel wywłaszczenia nieruchomości, która została wywłaszczona przed 27 maja 1990 r., a na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, nie później, niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel wywłaszczenia (zob. wyrok NSA z dnia 24 września 2014 r., I OSK 2246/13, opubl. CBOSA). Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) należało uchylić, zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Starosty Ł.. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło