II SA/Lu 203/15

Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości – w zakresie wniosku A. M. o zmianę postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 maj 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 203/15 poprzez ustanowienie dla A. M. adwokata p o s t a n a w i a odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 203/15 poprzez przyznanie A. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 203/15 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że skoro skarżący jak i jego żona posiadają stałe źródło dochodu, które pokrywa wydatki związane z ich kosztami utrzymania koniecznego oraz mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe nie są osobami pozbawionymi środków do życia bądź, takimi których dochody nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowymi, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednocześnie też stwierdził, że uszczuplenie kwoty [...] złotych netto, pozostającej po poniesieniu przez skarżącego wykazanych przez niego kosztów utrzymania, o koszty sądowe niniejszego postępowania spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego żony. Z tego powodu zwolnił skarżącego w całości od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący na druku PPF z dnia 16 grudnia 2015 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną, z którą zamieszkuje w domu o powierzchni 80 m2 wartości [...] złotych i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę żony w kwocie [...] złotych netto i swojego wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] złotych netto. Stałe koszty utrzymania koniecznego skarżący określił na kwotę [...] złotych. Skarżący posiada ogród o powierzchni 0,20 ha. Wykazał także, że stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego jego gospodarstwa domowego wynoszą [...] złotych. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówić zmiany swojego postanowienia z dnia 7 maja 2015 r. poprzez ustanowienie dla skarżącego adwokata. Stwierdził, że zmiana wysokości dochodów i wydatków gospodarstwa domowego skarżącego nie jest na tyle istotna, aby uzasadniła przyznanie dla skarżącego prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata a tym samym zmianę postanowienia z dnia 7 maja 2015 r. Sprzeciw od tego postanowienia, w zakreślonym do tego terminie (data stempla pocztowego), wniósł skarżący. Zwrócił uwagę na to, że pracuje od 36 lat i przez cały ten okres płaci podatki. Przez cały ten czas nie korzystał z jakiejkolwiek pomocy publicznej. Podniósł także, że dochody, które wzięto pod uwagę w zaskarżonym postanowieniu były zawyżone, ze względu na to, iż na święta otrzymał jednorazowy dodatek pieniężny, co wynika z zaświadczenia o dochodach. Stwierdził również, że w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem zapomniał wykazać, iż na miesięczne koszty utrzymanie jego gospodarstwa domowego składają się wydatki na leczenie żony w poradni endokrynologicznej w kwocie [...] złotych. W ocenie skarżącego okoliczności te uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) art. 1 pkt 73 tej ustawy, wprowadzający zmiany do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.), nie ma zastosowania do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, to jest stosowanie do art. 3 tej ustawy, przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Skargę w niniejszej sprawie wniesiono w dniu 9 marca 2015 r. Tym samym postępowanie dotyczące wniesionego przez skarżącego sprzeciwu odbywać się będzie w oparciu o art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu nie zmienionym ustawą o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 9 kwietnia 2015 r. Przepis ten stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem skutkiem wniesienia przez skarżącego sprzeciwu jest to, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata podlega ponownemu rozpoznaniu. W związku jednak z tym, że w niniejszej sprawie rozpoznawany był już wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy m.in. poprzez ustanowienie adwokata, wniosek z dnia 16 grudnia 2015 r. należy traktować jako wniosek o zmianę rozstrzygnięcia dotyczącego przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata zawartego w postanowieniu z dnia 7 maja 2015 r. Postanowieniem tym przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości do kosztów sądowych i odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, co biorąc pod uwagę zakres rozpoznanego nim wniosku, sprowadza się w istocie od odmowy przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Biorąc pod uwagę zakres przyznanego skarżącemu prawa pomocy i zakres obecnie rozpoznawanego wniosku należy stwierdzić, że skarżący w istocie ponawia żądanie przyznania w niniejszym postępowaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jak bowiem wynika z art. 243 § 1 p.p.s.a. w toku postępowania sądowoadministracyjnego przyznawane jest jedno prawa pomocy, które może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym polega na zwolnieniu od kosztów sądowych i ustanowieniu m.in. adwokata (art. 245 § 2 p.p.s.a.) zaś w zakresie częściowym polega m.in. na zwolnienie w całości od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Skoro zatem skarżący został już w niniejszej sprawie zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych a obecnie ponownie żąda ustanowienia adwokata to dąży on do przyznania mu w toku niniejszego postępowania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Tym samym ocena tego na ile zmieniły się okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej gospodarstwa domowego skarżącego dokonywana powinna być przy uwzględnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W przypadku oceny występowania przesłanek z art. 165 p.p.s.a. rolą sądu jest zbadanie tego, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przy czym zmiana stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. musi dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i uzasadniać zmianę lub uchylenie postanowienia (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 336/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Instytucja prawa pomocy w zakresie całkowitym ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudna sytuacja materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są ograniczone i zaspokajają jedynie potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1268/10 i z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt I FZ 407/11 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W sprawie niniejszej, przy uwzględnieniu tego, że miesięczne koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącego są wyższe o [...] złotych, czyli wynoszą łącznie [...] złotych nie można przyjąć, aby zaliczał się do osób pozbawionych środków do życia, bądź takich, które są w stanie zaspokoić jedynie potrzeby egzystencjalnie niezbędne. Z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia z zakładu pracy z dnia 19 stycznia 2016 r. wynika, że jego wynagrodzenie w miesiącu październiku 2015 r. wynosiło [...] złotych netto, w miesiącu listopadzie 2015 r. – [...] złotych netto a w miesiącu grudniu 2015 r. – [...] złotych netto. Z zaświadczenia tego wynika również, że skarżący spłaca pożyczkę w kasie zapomogowo pożyczkowej w ratach miesięcznych po [...] złotych, którą to okoliczność skarżący ujął w oświadczeniu o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego z dnia 22 stycznia 2016 r. i która zatem mieści się w kwocie [...] złotych. Z zaświadczenia z zakładu pracy żony skarżącego wynika, że jej wynagrodzenie wyniosło w miesiącu październiku 2015 r. – [...] złotych netto zaś w miesiącu listopadzie i grudniu 2015 r. wyniosło [...] złotych netto. Zatem łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego w październiku 2015 r. wyniósł [...] złotych netto, w listopadzie 2015 r. wyniósł [...] złotych netto zaś w grudniu 2015 r. [...] złotych netto. W każdym z tych przypadków dochód gospodarstwa domowego był wyższy od wydatków związanych ze stałymi miesięcznymi kosztami utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego. Dochód pokrywał zatem wydatki związane ze stałymi miesięcznymi kosztami utrzymania koniecznego. Te wynoszą bowiem [...] złotych. Zatem nawet wyższe stałe miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego nie uniemożliwiają skarżącemu wygospodarowania środków finansowych na poczet kosztów ustanowienia adwokata z wyboru celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Wynoszą one bowiem w stawce minimalnej 360 złotych (§14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Natomiast po poniesieniu przez skarżącego stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego pozostawały kwoty od [...] złotych netto do [...] złotych netto. W świetle powyższego nie można zatem przyjąć, aby wskazana zmiana wydatków związanych z ponoszeniem stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego czy też jednorazowo wyższe dochody w miesiącu grudniu 2015 r. były okolicznościami, które można uznać za zmiany na tyle istotne, że uzasadniają zmianę postanowienia z dnia 7 maja 2015 r. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. i art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.