II SA/Lu 240/18
WyrokWSA w Lublinie2018-06-19
Skład orzekający: Witold Falczyński, Grzegorz Grymuza, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo odmówiły nakazania wykonania określonych robót budowlanych w budynku inwentarskim, który został wybudowany niezgodnie z przepisami, w szczególności w zakresie odległości od granicy działki i wymogów przeciwpożarowych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie rozważyły w sposób należyty wszystkich możliwych robót budowlanych, które mogłyby doprowadzić budynek do stanu zgodnego z prawem, mimo iż bezspornie budynek został wybudowany niezgodnie z przepisami. Brak podstaw do nakazania wykonania ściany przeciwpożarowej nie zwalniał organów z obowiązku rozważenia innych zmian i przeróbek w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., w tym likwidacji otworów okiennych i wrót.Stan faktyczny
Skarżący S. F. domagał się sprawdzenia zgodności budynku inwentarskiego na sąsiedniej nieruchomości z przepisami prawa budowlanego. Budynek, wybudowany w 1968 r. i remontowany w 1980 r., znajdował się w odległości 0,40-0,45 m od granicy działki, posiadał otwory okienne i drewniane wrota od strony działki skarżącego, a okap dachu wystawał poza granicę działki. Wieloletnie postępowanie administracyjne, obejmujące szereg decyzji i wyroków sądowych, dotyczyło nakazania wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, w tym wykonania ścian przeciwpożarowych, zamurowania otworów i likwidacji wrót. Organy nadzoru budowlanego ostatecznie odmówiły nakazania wykonania części robót, powołując się na przepisy dotyczące odbudowy, przebudowy i remontu istniejących budynków gospodarczych oraz brak obowiązku wykonania ściany przeciwpożarowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżona decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]; II. zasądza L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. na rzecz S. F. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W piśmie z dnia [...] lipca 2007r. S. F. zażądał od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w B. sprawdzenia, czy znajdujący się na sąsiedniej nieruchomości budynek inwentarski, stanowiący własność K. i S. K., położony w granicy działki nr [...], odpowiada warunkom technicznym określonym w przepisach prawa budowlanego. Podczas oględzin w dniu [...] sierpnia 2017r. ustalono, że przedmiotowy budynek inwentarski, znajdujący się na działce nr [...] posiada wymiary 6,20 m x 24,30 m, dwuspadowy dach, kryty dachówką cementową, w części o konstrukcji murowanej na długości 15,00 m, w części 9.30 m o konstrukcji z murowanych słupów z wypełnieniem ścian osłonowych z desek. Usytuowany jest w odległości 0,40 - 0,45 m od granicy działki sąsiedniej nr [...] oraz w odległości 8m od budynku murowanego mieszkalnego ,7,4m od budynku stodoły i 1.80 m od piwnicy zlokalizowanej na tej samej działce. W ścianie od strony działki nr [...] znajdują się dwa otwory okienne o wymiarach 0,60 m x 1,40 m oraz wjazd drewniany (drewniane wrota) o szerokości 4,9m z podjazdem betonowym, wystającym poza ogrodzenie na długości 0,20 m. Okap dachu wystaje poza lico ściany na ok. 0,50 m i poza granicę działki na około 0,10 m. Od strony działki [...] dach nie posiada rynien i rur spustowych dla odprowadzania wód opadowych. W części murowanej, w ścianie fundamentowej na poziomie gruntu zlokalizowany jest otwór, ubytek muru fundamentu o średnicy 10 cm. Według właścicieli nieruchomości budynek został wybudowany w 1968r. przez rodziców K. K. i wyremontowany w 1980 r. Decyzją z dnia [...] września 2007r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane organ nakazał właścicielom działki wykonanie w części budynku, od strony działki [...] ściany z materiałów niepalnych oraz naprawę uszkodzonej ściany fundamentowej. Po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy, PINB w B. kolejną decyzją z dnia [...] maja 2008r., również na podstawie art. 66 ust.1 pkt.3 prawa budowlanego nakazał wykonanie ściany z materiałów niepalnych, naprawę ściany fundamentowej cokołu, zamontowanie rynien i rur spustowych zabezpieczających przed przedostawaniem się wód opadowych z dachu budynku na teren sąsiedniej działki. Po uchyleniu także tej decyzji przez organ odwoławczy, PINB decyzją z dnia [...] września 2008r. umorzył postępowanie, która przez organ odwoławczy została utrzymana w mocy. Wyrokiem z dnia 21 maja 2009 r. ( sygn. akt. II SA/Lu 88/09 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje organów obu instancji. Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2010r. na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. odmówił nakazania wykonania w spornym budynku inwentarskim określonych robót budowlanych. Organ ustalił, że przedmiotowy budynek został odbudowany w latach 1978-1980 przez [...] S., w warunkach samowoli budowlanej. Budynek znajduje się w odległości 0,40-0,45m od granicy z działką nr [...], którą ustalono na mocy ugody zawartej w 2007r. W dacie odbudowy granica mogła przebiegać w odległości 1m od budynku. Decyzją z [...] kwietnia 2010r. Inspektor Nadzoru Budowlanego powyższą decyzję uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania i ustalenia, czy usytuowanie spornego budynku nie narusza miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie orzekania i czy obiekt w obecnym stanie nie stwarza zagrożenia dla ludzi i mienia bądź pogorszenia warunków zdrowotnych dla otoczenia. Organ powinien również rozważyć wymogi § 20 ust. 2 i 13 zarządzenia w sprawie warunków technicznych z 1966 r., dotyczące odległości budynku w zabudowie wolnostojącej od granicy tej nieruchomości w razie braku ustalenia zabudowy na sąsiedniej nieruchomości. Wyrokiem z dnia 19 października 2010 r. ( sygn. akt akt II SA/Lu 357/10 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M. M.. Następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r. PINB postępowanie w sprawie zawiesił, wskazując, że toczy się postępowanie w sprawie zasiedzenia działki na której znajduje się budynek, a także zasiedzenie części działki [...]. Po podjęciu postępowania postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r. kolejną decyzją z dnia [...] września 2016r. organ I instancji - na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane nakazał M. M. zamurowanie w przedmiotowym budynku materiałem niepalnym o klasie odporności ogniowej C dwóch otworów okiennych o wymiarach 1,40 m x 0,60 m usytuowanych w części murowanej ściany od strony działki nr [...]; likwidację drewnianych wrót usytuowanych w ścianie budynku od strony działki nr [...] i wykonanie ich miejsce na fundamencie ścianę przeciwpożarową o klasie odporności ogniowej C,3. w miejsce drewnianego wypełnienia pomiędzy murowanymi słupami konstrukcyjnymi wzniesienie na fundamencie ściany przeciwpożarowej o klasie odporności C. oraz odmówił nakazania wykonania urządzeń do zatrzymywania śniegu na dachu budynku od strony działki nr [...] ; usunięcia części betonowego podjazdu (równi pochyłej) zlokalizowanego na działce nr [...]; usunięcia części okapu dachu budynku wystającego poza granicę działki o nr [...] na działkę o nr [...]; skrócenia dachu i montażu urządzeń do odprowadzania wód opadowych na okapie dachu od strony działki nr [...] i odprowadzenia wód opadowych na teren własnej działki i wykonania zbiornika na ścieki na działce nr [...]. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] listopada 2016r. Decyzja została następnie uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017r. ( sygn.. akt II SA/Lu 18/17 ). Sąd wskazał, że stosując się do ustaleń i wskazań zawartych w wyroku z dnia 21 maja 2009 r., ( sygn. akt II SA/Lu 88/09 ) organy ustaliły, że budynek został zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Rozbudowa budynku w latach 1978 – 1980 wymagała pozwolenia na budowę co wynikało również z § 9 i § 19 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistycznego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 z póź. zm.). Trafnie zatem zastosowano przepisy obowiązujące w dacie budowy tj. art. 40 prawa budowalnego z 1974r. Sąd zauważył, że organ nie uzasadnił należycie, dlaczego nakazał skarżącej wykonanie ściany przeciwpożarowej o klasie odporności C i nie rozważył innych rozwiązań przeciwpożarowych, które przewidywało Zarządzenie z 1966 r. Jego zdaniem wskazane przez organ jako podstawa prawna decyzji przepisy nie zawierały podstaw do nakazania inwestorowi wykonania ściany przeciwpożarowej w rozumieniu § 78 Zarządzenia. W ocenie sądu wykonanie takiej ściany przeciwpożarowej w sposób określony w zaskarżonej decyzji może być niezgodne ze sztuką budowlaną. Ściana na części budynku będzie bowiem wystawała ponad dach (bo taka jest konstrukcja ściany przeciwpożarowej z rozumieniu § 78 Zarządzenia), a na części nie. Przepis art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowił, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Sąd uznał za bezsporne, że przedmiotowy budynek inwentarski został wybudowany niezgodnie z przepisami, gdyż nie znajduje się w minimalnej odległości od granicy wskazanej w § 20 ust.13 w zw. z § 20 ust. 2 Zarządzenia tj. w odległości 2 m. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w zakresie dotyczącym obowiązków nałożonych na inwestora w pkt I decyzji została wydana więc z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w tym zakresie wymaga wyjaśnienia. Sąd nie stwierdził natomiast naruszenia przez organ przepisów dotyczących pkt II decyzji organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] października 2017r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji w pkt. I, uchylił zaś i przekazał do ponownego rozpoznania decyzję w pkt. II. Decyzją z dnia [...] listopada 2017r. PINB odmówił nakazania M. M. w ścianie przedmiotowego budynku inwentarskiego zamurowania dwóch otworów okiennych o wymiarach 1,40 m x 0.60 m, usytuowanych w murowanej ścianie od strony działki nr ewid. [...], likwidacji drzwi - wrót drewnianych usytuowanych w ścianie ww. budynku od strony działki nr ewid. [...], oraz odmawiającej nakazania wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego budynku przy granicy z działką nr ewid. [...]. W uzasadnieniu podano, że sporna ściana przedmiotowego budynku inwentarskiego, usytuowana przy granicy z działką sąsiednią w części wykonana jest jako murowana o grubości około 0,45 m, od wewnątrz budynku wykonana z kamienia, natomiast na zewnątrz z cegły. Ściana osłonowa z desek wykonana jest na długości 4,30 m i 3,85 m oraz posiada wysokość około 3,90-4,20 m. Działki sąsiednie o nr ewid. [...] i [...] na wysokości przedmiotowego budynku są niezabudowane. Odległość do pierwszego budynku usytuowanego na jego wysokości wynosi ponad 25 m i są to działki o nr ewid.[...] Paragraf 10 ust. 2 powoływanego Zarządzenia z 1966 r. określa, że zastosowanie drewna i innych materiałów palnych do ścian i słupów jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w § 73. Jednak w ust. 3 przewidywane było odstępstwo od tej zasady, polegające na tym, że istniejące budynki gospodarskie i inwentarskie, znajdujące się w odległości mniejszej niż 25 m od istniejących szop i stodół drewnianych, lecz nie mniejszej niż 12 m. mogą być odbudowywane, przebudowane i remontowane na warunkach ogólnie obowiązujących. W ocenie organu I instancji, sytuacja opisana w ust. 3 występuje w rozpoznawanej sprawie, skoro budynek w latach 1979-1980 był tylko odbudowywany i przebudowywany. Oznacza to, że dla omawianego budynku nie ma znaczenia klasa odporności ogniowej. Nawet zewnętrzna ściana może być wykonana z drewna. Postanowienia tego przepisu nie były przedmiotem analizy podczas wcześniejszego postępowania. Organ zaznaczył, że obecnie cała powierzchnia zabudowy spornego budynku inwentarskiego znajduje się na działce, która na jego wysokości nie graniczy już bezpośrednio z działką braci F., lecz graniczy z działką o nr ewid. [...], która jest własnością M. M.. Odnośnie nałożonego przez Sąd obowiązku rozważenia kwestii zgodności wykonania ściany przeciwpożarowej z zasadami wiedzy technicznej i sztuką budowlaną organ zaznaczył, że przy obecnym rozstrzygnięciu nie ma znaczenia dla sprawy. Jednak uznał, że proponowane we wcześniejszym rozstrzygnięciu wykonaniu ściany p.poż. w istniejącym stanie faktycznym nie byłoby zgodne z zasadami wiedzy technicznej i sztuką budowlaną, co wynika z analizy przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 1980 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (DZ. U. z 1980 r.. Nr 17. poz. 62 z póź. zm.). W § 181 ww. rozporządzenia zawarty jest zapis, że od wymagań dotyczących klasy odporności ogniowej budynków określonych w § 173 ust. 2 zwalnia się: stodoły w gospodarstwach indywidualnych, budynki inwentarskie bez poddasza użytkowego w gospodarstwach indywidualnych, pojedyncze wolno stojące boksy dla zwierząt.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2018r. rozstrzygnięcie organ I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu powtórzył ustalenia organu I instancji. Jego zdaniem fakt, iż działka sąsiednia, będąca własnością skarżącego o nr ewid. [...] jest niezabudowana, ma zasadnicze i decydujące znaczenie o braku obowiązku wykonania ściany oddzielenia pożarowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. F. zarzucił decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] błędne zastosowanie wobec przedmiotowego budynku art.40 ustawy z dnia [...] października 1974 r. Prawo budowlane przez niezastosowanie się do podstawowego przepisu polskiego prawa o niedziałaniu prawa wstecz i legalizację samowoli budowlanej w oparciu o przepisy obowiązujące w okresie budowy i przebudowy budynku t.j. w oparciu o Zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 29 czerwca 1966 r. oraz niezastosowanie wobec przedmiotowego budynku, w celu doprowadzenia do stanu technicznego zgodnego z prawem, stosownych nakazów w oparciu o przepisy obowiązujące podczas orzekania przez organy nadzoru budowlanego, czyli w oparciu o Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skarżący przekonywał, że stary budynek znajdował się na działce nr [...], co potwierdza mapa ewidencyjna w skali 1:5000, gdzie inspektor z Wydziału Geodezji potwierdza, że w oparciu o pomiar z 1964 r. działka [...] nie posiada dostępu do drogi publicznej. Fakt ten potwierdza również ugoda. Nieuprawnione jest więc jego zdaniem twierdzenie, że przedmiotowy budynek w okresie rozbudowy znajdował się na działce [...], a ugoda z [...] kwietnia .2007r. zmieniła przebieg granicy. To nie granica zmieniła przebieg, a położenie budynku starego i tego nowego badanego obecnie jest inne względem tej samej granicy ewidencyjnej. Wynika to stąd, że stary budynek był węższy i krótszy, niż ten wobec którego prowadzone jest postępowanie administracyjne. W związku z powyższym oraz wobec stwierdzenia przez organy nadzoru budowlanego samowoli budowlanej i naruszenia przepisów techniczno-budowlanych stosowna decyzja powinna być wydana na podstawie Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Zdaniem skarżącego taki wniosek płynie z orzeczenia NSA z dnia 16 grudnia 2013r. ( sygn. akt II OPS 2/13 ). Zgodnie z par. 13 ust.3 w/w Rozporządzenia ściana budynku z otworami okiennymi lub drzwiowymi powinna znajdować się w odległości co najmniej 4m od granicy / jest 0,45 m /, a z par. 13 ust.5 wynika, że okap nie może pomniejszać wymaganej w ust.3 odległości od granicy działki budowlanej o więcej niż 0,5 m . W kwestii budynków usytuowanych bezpośrednio przy granicy, z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe Rozporządzenie z 12 kwietnia 2002 r. stosowny przepis zawiera w par. 272 ust. 3. Przedmiotowy budynek nie spełnia żadnego z tych warunków.
Odpowiadając na skargę L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Bezzasadny jest zarzut zastosowania przez organy wadliwych przepisów. Kwestia legalizacji wykonanych robót budowlanych została przesądzona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2017r. ( II SA/Lu 18/17 ) w którym potwierdzono zasadność prowadzenia postępowania na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane ( Dz. U Nr 38, poz. 229 ze zmianami ) oraz zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego ( Dz. Bud. Nr 10, poz. 44 ze zmianami ) obowiązującego do dnia 31 grudnia 1980 r., a wydanego w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemyski Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. z dnia 5 lipca 1966 r. Nr 26, poz. 157). Zgodnie natomiast z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2017r. poz. 1369 ) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2011 r., s. 426 uw. 2-4; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz LexisNexis 2012 r., s. 396-397 uw. 1-2). Wspomniany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyroki NSA z 30 lipca 2009 r., II FSK 451/08 i 23 września 2009 r., I FSK 494/09 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). W przeciwieństwie do skarżącego powyższą regułę miały natomiast na uwadze organy nadzoru budowlanego, które przytoczyły znaczną cześć uzasadnienia wspomnianego wyroku. Nie sposób jednak uznać, że sprawę rozstrzygnięto zgodnie z zaleceniami sądu, na co zdaje się wskazywać uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wynika z niego, że mając na względzie zalecenia WSA w Lublinie i [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] uznano za uzasadnione odmówić nakazania M. M. zamurowania dwóch otworów okiennych o wymiarach 1,4m x 0,6m usytuowanych w części murowanej przedmiotowego budynku od strony działki nr [...], likwidacji drzwi wrót drewnianych usytuowanych w ścianie budynku od strony tej działki oraz wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego także od strony działki [...]. W uzasadnieniu sądu nie sposób dopatrzeć się jednak jakichkolwiek wskazówek dotyczących kwestii zamurowania otworów drzwiowych i likwidacji wrót wjazdowych do budynku o szerokości 4,9m., które znajdują się od strony działki skarżącego nr [...]. Sąd odniósł się szczegółowo jedynie do kwestii wybudowania ściany oddzielenia przeciwpożarowego i wskazał, że żadne ze wskazanych przez organ przepisów nie uzasadniały nałożenia na inwestora w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem obowiązku wykonania ściany przeciwpożarowej, co może uzasadniać także stanowisko organów. W powołanym wyroku sąd zarzucił jednak organom nadzoru budowlanego, że nakazując wykonanie ściany przeciwpożarowej o klasie odporności C nie rozważono innych rozwiązań przeciwpożarowych, które przewidywało zarządzenie z 1966r. Konstatacja ta jest oczywistą konsekwencją stwierdzenia przez sąd, że bezspornie budynek inwentarski został wybudowany niezgodnie z przepisami, gdyż nie znajduje się w minimalnej odległości od granicy wskazanej w § 20 ust.13 w związku z § 20 ust.2 zarządzenia tj. w odległości 2m. Zgodnie z § 20 ust. 2 powyższego zarządzenia z dnia 29 czerwca 1966 r. dla budynku mieszkalnego wolnostojącego o wysokości do 5 kondygnacji i średnim obciążeniu ogniowym do 25 KG drewna na m minimalna odległość do budynku o wysokości do 15 m i obciążeniu ogniowym do 25 KG drewna na m wynosi 4 m. Z kolei § 20 ust. 13 zarządzenia stanowi, iż w razie braku ustalenia zabudowy na sąsiedniej nieruchomości, co miało miejsce w sprawie, odległość budynku w zabudowie wolnostojącej od granicy tej nieruchomości powinna wynosić co najmniej połowę odległości wymaganych dla dwóch budynków identycznych. Według natomiast § 20 ust. 14 zarządzenia w razie gdy wymaga tego prawidłowa zabudowa sąsiadujących ze sobą nieruchomości i zachowane zostaną obowiązujące odległości pomiędzy budynkami, właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego może zezwolić na usytuowanie budynków wymienionych w ust. 1 i 2 (ust. 2 dotyczy m.in. budynków mieszkalnych) na granicy nieruchomości albo w odległości co najmniej 1 m od granicy. W sprawie zostało ustalone, że inwestorzy takiej zgody nie posiadali, ponadto jak słusznie zauważył organ, usytuowanie budynku nie zachowuje tych odległości. Bez znaczenia jest, że obecnie działka skarżącego jest oddzielona od działki na której znajduje się sporny budynek, kolejną działką nr [...], skoro sama odległość od granicy nie uległa zmianie. Nawet zatem brak podstaw do nałożenia obowiązku wykonania ściany przeciwpożarowej nie zwalniał organów od rozważenia nałożenia wykonania innych robót budowlanych w trybie art. 40 prawa budowlanego z 1974r. w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Niezrozumiała jest w tej sytuacji odmowa nakazania zamurowania otworów okiennych i wrót z powołaniem się na przepis § 10 ust.3 wspomnianego zarządzenia z 1966r., według którego istniejące budynki gospodarskie i inwentarskie, znajdujące się w odległości mniejszej, niż 25m od istniejących szop i stodół drewnianych, lecz nie mniejszej, niż 12m, mogą być odbudowywane, przebudowywane i remontowane. W ocenie organu nie ma zatem znaczenia klasa odporności ogniowej i nawet zewnętrzna ściana może być wykonana z drewna. Nie zmienia to przecież niczego w ocenie konieczności likwidacji otworów od strony działki skarżącego, jak wskazał organ, niezabudowanej. Niejasność tego stanowiska jest tym większa, jeśli zauważyć, że w decyzji z dnia [...] listopada 2016r. która została uchylona właśnie wyrokiem w sprawie II SA/Lu [...] organ odwoławczy nie miał wątpliwości, że usytuowanie przedmiotowego budynku narusza § 20 ust.13 zarządzenia z 1966r. i w tej sytuacji zasadny jest nakaz zamurowania otworów okiennych w sposób określony w decyzji zgodnie z § 20 ust.8. Stanowisko powyższe, co do usytuowania budynku, podzielił sąd w wyroku. Z uzasadnienia nie sposób wywieść, czy obecnie pogląd organu w tej kwestii uległ zmianie, a więc czy uznał, że nie ma powodów do podejmowania postępowania legalizacyjnego, czy też odniósł się jedynie do kwestii wykonania ściany przeciwpożarowej. Jeśli jednak obecnie organy stoją na stanowisku o braku podstaw do wykonania ściany przeciwpożarowej, co zresztą pokrywa się także z oceną sądu, kwestia otworów i wrót nadal jest nie rozstrzygnięta. Brak podstaw do wykonania ściany przeciwpożarowej nie oznacza braku podstaw do zastosowania art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. według którego w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Może ono polegać na rozbiórce niektórych elementów obiektu, usunięciu elementów niewłaściwie wykonanych, zastąpieniu pewnych elementów innymi i w efekcie doprowadzenia do zmian możliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów prawa, w szczególności przepisów techniczno-budowlanych (por. wyroki NSA z dnia 1 lutego 2006 r., II OSK 775/05 i 1 grudnia 2009 r. II OSK 1886/08 opubl. w CBOSA). Należy ponadto zwrócić uwagę, że w orzecznictwie uważa się, że jeśli nie było potrzeby podejmowania żadnych działań legalizacyjnych, gdyż przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie przewidywały ani obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ani innych aktów legalizujących samowolę, prowadzone postępowanie w sprawie samowoli budowlanej staje się bezprzedmiotowe, co skutkuje jego umorzeniem na podstawie art. 105 § 1 kpa ( wyroki NSA z dnia 20 października 2015r II OSK 766/14 i II OSK 646/14 opubl. w CBOSA ).
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a) i c ) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2017r. poz. 1369 ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 wspomnianej ustawy. Obejmują zwrot uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 500 złotych
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło