II SA/Lu 274/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Starszy inspektor sądowy Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. znak: [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. odmówił stwierdzenia u K. S. - choroby zawodowej "boreliozy " W odwołaniu od tej decyzji strona wyjaśniła, że od 2010 r. leczy się na chorobę zakaźna boreliozę, a jego stan zdrowia pogorszył się. W okresie od [...] r. do [...] r. przebywał w szpitalu i brał antybiotyki dożylnie - w załączeniu przedstawił kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że z materiału zebranego w niniejszej sprawie wynika, że w dniu [...] r. do siedziby Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej boreliozy wystawione przez lekarza medycyny pracy B. K.. W toku postępowania zgodnie z § 6 ust 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych organ wezwał K. S. do złożenia wyjaśnień w przedmiocie warunków pracy, a następnie sporządził w dniu [...] r. ocenę warunków pracy. Z treści sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego wynika, że K. S. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,64 ha od 1986 r. Gospodarstwo nie posiada budynków mieszkalnych ani gospodarskich, całość ziemi stanowią grunty uprawne. Strona uprawia zboża i rośliny strączkowe. Podczas wykonywania pracy polowych był narażony na pokąsanie przez kleszcza. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. będący - zgodnie z § 5 ust 2 ww. rozporządzenia - jednostką orzeczniczą pierwszego stopnia uprawnioną do orzekania w sprawach chorób zawodowych w dniu [...] r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej boreliozy. K. S. skorzystał z przysługującego mu zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia prawa i odwołał się od powyższego orzeczenia lekarskiego do jednostki orzeczniczej drugiego stopnia, tj. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.i. W Instytucie uprawnieni lekarze po przeanalizowaniu dostarczonej wraz z odwołaniem z WOMP w L. dokumentacji leczniczej, wykonaniu badań lekarskich oraz badań dodatkowych uznali, iż brak jest podstaw klinicznych do rozpoznania boreliozy, a stwierdzone wyniki mogą jedynie wskazywać na możliwy kontakt z tą bakterią w przeszłości. W ocenie jednostki orzeczniczej II stopnia występujące u K. S. dolegliwości są związane z innymi zdiagnozowanymi leczonymi jednostkami chorobowymi, nie mającymi związku i nie zależnymi od boreliozy. Biorąc pod uwagę powyższe Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w dniu [...] r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią boreliozy u K. S.. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. po analizie całokształtu zebranego materiału dowodu w dniu [...] r. wydał decyzje nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u K. S. choroby zawodowej boreliozy. Od rozstrzygnięcia organu I instancji K. S. w ustawowym terminie złożył odwołanie, do którego dołączył dodatkowy materiał w sprawie. Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w niniejszej sprawie nie dopuścił się naruszenia zasad ogólnych K.p.a. W toku postępowania organ I instancji dochował należytej staranności, by rzetelnie zebrać materiał dowodowy w zakresie warunków pracy K. S.. W odpowiedzi na zarzuty zawartych w odwołaniu wskazał, iż organ I instancji oparł swoją decyzję na orzeczeniach lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze i działał zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, w którym ustalono, że "właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust 3 ustawy z dnia [...] r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w rozporządzeniu. Natomiast w toczącym się przed Wojewódzki Inspektor Sanitarny postępowaniu odwoławczym w związku z załączoną przez K. S. do odwołania kartą informacyjną z pobytu w szpitalu - organ wystąpił pismem z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. z prośbą o ustosunkowanie się do przesłanych przez stronę informacji. Ośrodek nie ustosunkował się do materiałów przesłanych przez organ odwoławczy, powołując się na ostateczność orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej drugiego stopnia z dnia [...] r. Tym samym Wojewódzki Inspektor Sanitarny w dniu [...] r. skierował kolejne pismo do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy powołując się na dyspozycję zawartą w § 8 ust 2 rozporządzenia, zgodnie, z którą jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, tj. orzeczenie lekarskie jest niewystarczające do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Wobec powyższego w odpowiedzi na ww. pismo jednostka orzecznicza przedstawiła w dniu [...] r. swoje stanowisko wskazując, iż nadesłana przez Wojewódzki Inspektor Sanitarny karta informacyjna z leczenia szpitalnego "nie daje podstaw do zmiany wydanego przez tut. poradnie orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] r." Podobnie Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia [...] r. wskazał, że karta informacyjna przedstawiona przez K. S. z dnia 27. maja 2014 r. nie wnosi nowych dowodów gdyż w L. nie wykonywano żadnych nowych badań serologicznych w kierunku boreliozy, badania w IMP w Ł. wykonane w marcu 2014 r., których jako dla siebie niekorzystnych nie przedłożył w L., rozpoznanie w L. było powieleniem wcześniejszego rozpoznania bez wniknięcia w istotę problemu, tj. nie wykonano żadnych badan w kierunku boreliozy, przeprowadzono leczenie w sposób rutynowy. Tym samym w ocenie lekarzy orzeczników z IMP w Ł. wydane orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. jest w całej rozciągłości zasadne, a ponowna analiza całości dokumentacji medycznej nie daje podstaw do zmiany treści orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej . W dniu [...] r. K. S. zapoznał się w siedzibie Wojewódzkiej Stacji Sanitrano-Epidemiologicznej z zebranym materiałem dowodowym i złożył oświadczenie do akt sprawy, iż dołączy nowe badania. Następnie w dniu [...] r. przedłożył do materiału dowodowego wyniki badań z Centralnego Laboratorium Medycznego S. w Ł. z dnia [...] r. oraz L. w L. z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając zgodnie z dyspozycja § 8 ust 2 rozporządzenia ponownie zwrócił się do jednostek orzeczniczych o zajecie stanowiska w przedmiocie otrzymanych wyników badań. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. w piśmie z dnia [...] r. poinformował, że analiza wszystkich posiadanych badań serologicznych pacjenta w kierunku boreliozy wskazuje, iż w latach 2012 -2015 nigdy nie uzyskano pozytywnych wyników dla przeciwciał w klasie IgG, ponadto brak jest klinicznych objawów boreliozy, tak więc brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Podobnie przedstawił swoje stanowisko Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia [...] r. W ocenie lekarzy orzeczników z IMP w Ł. dodatni wynik badania serologicznego bez klinicznych objawów typowych dla boreliozy z Lyme nie upoważnia do rozpoznania choroby i jej leczenia. Organ odwoławczy w toku trwającego postępowania uzyskał stanowiska jednostek orzeczniczych odnoszące się do przedkładanych w postępowaniu przez stronę badań, zanalizował rzetelnie cały zebrany w niniejszym postępowaniu materiał dowodowy. Podkreślić należy, że materiał dowodowy uzupełniony przez Pana K. S. zawierał dokumentację medyczną, która poddana weryfikacji jednostek orzeczniczych nie pozwoliła na zmianę wydanych orzeczeń lekarskich w niniejszej sprawie. Organ tym samym wyjaśnił wszelkie okoliczności w sprawie. Wobec tego, niezależnie od narażenia zawodowego u K. S. przy jednoczesnym braku spełnienia wymaganego przez ustawodawcę kryterium rozpoznania jednostki chorobowej przez uprawnione jednostki orzecznicze, uznać należy, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. prawidłowo wydał w dniu [...] r. decyzję znak: HP- 552/113/2012 Nr [...]. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej boreliozy wymienionej w poz. 26 Dodatkowo powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy podniósł, że orzeczenia lekarskie wydane w sprawie przez uprawnione do tego jednostki orzecznicze właściwe do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego i organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest nimi związany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję K. S. powtórzył powoływaną na wcześniejszych etapach postępowania argumentację odnoszącą się do kwestii, że rozpoznano u niego boleriozę i jest to udokumentowane właściwymi dowodami. W odpowiedzi na skargę Państwowy Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z punktu widzenia skutku w postaci rozpoznania choroby zawodowej (czy też wykluczenia podstaw do jej stwierdzenia) istotne jest zatem, aby dane schorzenie było ujęte w wykazie chorób zawodowych oraz było spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania, co można stwierdzić w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem. Inaczej rzecz ujmując na pojęcie choroby zawodowej składają się elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia [...] r., II SA/Sz 1218/12 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stosownie do art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok NSA z dnia [...] r., II OSK 654/12; z dnia [...] r., II SA/Bk 1185/14, CBOSA). Zgodnie § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), zwanego dalej "rozporządzeniem", decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z treści tego przepisu wynika, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie. Właściwe medyczne jednostki orzecznicze uprawnione do tego rozpoznania zostały określone w § 5 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone we wskazanych przepisach, zatrudniony w jednej z wymienionych jednostek orzeczniczych (ust. 1). W ust. 2 i w ust. 3 tego paragrafu wymienia się jednostki orzecznicze I i II stopnia. Te ostatnie powołane zostały do weryfikacji wyników badań i ustaleń oraz ocen jednostek orzeczniczych I stopnia. W sprawach dotyczących chorób zawodowych zadaniem lekarskich jednostek orzeczniczych jest wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych. Wydanie orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ma miejsce wówczas, gdy lekarskie jednostki orzecznicze stwierdzą, że występujące schorzenie u skarżącego nie jest objęte wykazem chorób zawartych w załączniku do rozporządzenia lub w sytuacji umieszczenia na liście chorób zawodowych, ale braku związku przyczynowego z warunkami pracy (narażenia zawodowego). W sprawie niniejszej, jak wynika z materiału dowodowego, wydane orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia tj. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. (który zgodnie z § 5 ust 2 ww. rozporządzenia – jest jednostką orzeczniczą pierwszego stopnia uprawnioną do orzekania w sprawach chorób zawodowych w dniu [...] r.) a także orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. (§ 7 ust. 1 rozporządzenia), który wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. - stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej boreliozy. Wobec zgodnych ustaleń Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej boreliozy. Odnosząc się zarzutów skargi i powołanych przez skarżącego dowodów należy wskazać, że wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby (por. wyrok NSA z dnia [...] r., sygn.. akt II OSK 1872/13, publ. CBOSA). Rozpoznanie choroby zawodowej ( art. 2352 Kodeksu pracy ) może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych - stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...]. w sprawie chorób zawodowych - pod warunkiem, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych wystąpiły objawy chorobowe i objawy te są udokumentowane. Podsumowując – z akt sprawy wynika, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie w sposób jednoznaczny wykluczyły boreliozę u skarżącego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji pierwszoinstancyjnej orzeczenia medyczne poddane zostały ocenie zgodnej z wymaganiami art. 80 k.p.a. tj. w kontekście całokształtu materiału dowodowego, w tym w szczególności przy uwzględnieniu treści karty oceny narażenia zawodowego skarżącego (zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia). Sąd nie znajduje argumentów, aby wnioski końcowe o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej podważyć. W szczególności podkreślić trzeba, że organy trafnie przypisały istotne znaczenie w sprawie orzeczeniom medycznym jako wydanym przez podmioty posiadające wiadomości specjalne w zakresie orzekania o chorobach zawodowych. Od wielu lat jednoznacznie w orzecznictwie wskazuje się, że orzeczenie lekarskie ma znaczenie kwalifikowanej opinii biegłego, stanowi zasadniczy dowód w sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej i – co istotne - merytorycznej treści tego orzeczenia organ Inspekcji Sanitarnej nie ma możliwości zakwestionować. Oznacza to, że wskazany organ nie może sam dokonać rozpoznania choroby, bowiem nie posiada wiadomości specjalnych umożliwiających samodzielną ocenę dokumentacji medycznej. Organ Inspekcji Sanitarnej, bazując wyłącznie na swojej wiedzy, nie może również zakwestionować nierozpoznania choroby zawodowej przez jednostki medyczne tj. bez uzyskania weryfikujących orzeczeń innych uprawnionych jednostek medycznych. Niedopuszczalne jest zatem, aby organ ten przeciwstawiał własną wiedzę wiadomościom specjalnym posiadanym przez lekarzy i uzewnętrznionym w treści ich orzeczeń. Ocena organu Inspekcji Sanitarnej dotycząca orzeczeń medycznych sprowadza się zatem wyłącznie do warunków formalnych tzn. ustalenia, czy zostało wydane we właściwej formie, czy zawiera uzasadnienie, czy wydał je uprawniony lekarz, a jeśli uprawniony, to czy dodatkowo zatrudniony w odpowiedniej jednostce organizacyjnej. Ocena może również dotyczyć sposobu argumentacji, jasności przekazu, kompletności, rzetelności, wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, a także braku sprzeczności orzeczenia z definicją choroby zawodowej określoną przepisami prawa (vide np. wyroki: z dnia [...] r., IV SA/Gl 817/13; z dnia [...] r., IV SA/Wr 200/13, jak również wyrok z dnia [...] r., II SA/Bk 420/09 oraz z dnia [...] r., II SA/Bk 37/15, CBOSA). Organy w niniejszej sprawie oparły się na orzeczeniach lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze i działały zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia. Powyższa ocena formalna została w sprawie dokonana w sposób wszechstronny. Organy przekonująco wskazały, że orzeczenia lekarskie o stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią boreliozy zostały wydane przez uprawnione jednostki i lekarzy, są względem siebie komplementarne, zawierają logiczne uzasadnienia i czytelnie wyjaśniono w nich dlaczego stwierdzono brak bezspornego lub występującego z wysokim prawdopodobieństwem związku choroby z narażeniem zawodowym. Zdaniem sądu, powyższa ocena znajduje potwierdzenie w treści materiału dowodowego. Dodać trzeba bowiem, że dodatkowe konsultacje i analizy z Instytutem Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] r., wyeliminowały ostatecznie wątpliwości, co do powyższych ustaleń dotyczących braku podstaw do zmiany treści orzeczeń. Przedstawiona bowiem karta informacyjna skarżącego z dnia [...] r. nie wniosła nowych dowodów. Poza tym przedstawiony przez skarżącego w toku postępowania materiał dowodowy tj. wyniki badań z Centralnego Laboratorium Medycznego S. w Ł. z dnia 7 kwietnia oraz z L. w L. z dnia [...] r., także został poddany analizie przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L., który na podstawie analizy wszystkich posiadanych badań serologicznych pacjenta w kierunku boreliozy przyjął, że w latach 2012 - 2015 nigdy nie uzyskano pozytywnych wyników dla przeciwciał w klasie IgG, ponadto brak jest klinicznych objawów tej choroby, tak więc brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (pismo z dnia [...] r., k. 67 akt admin.). Z tych wszystkich względów wbrew zarzutom skargi, zdaniem sądu, kontrolowane postępowanie nie budzi zastrzeżeń co do jego wszechstronności w gromadzeniu materiału dowodowego, czy jego kompleksowej oceny, zgodnie z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i przebieg postępowania nie wskazują również na naruszenie zasady budzenia zaufania obywateli do organów państwa, sprzeniewierzenie się zasadzie wyjaśniania przesłanek, którymi organ kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, czy skonstruowanie uzasadnienia niezgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Dodać należy, że postępowanie w przedmiocie ustalenia choroby zawodowej toczy się według procedury przewidzianej w rozporządzeniu z dnia [...] r. w sprawie chorób zawodowych. Ta procedura w pełni została w postępowaniu w sprawie niniejszej zachowana, a wydane decyzje zostały należycie uzasadnione z zachowaniem wymogów art. 107 3 k.p.a. Z wyżej przedstawionych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.