II SA/Lu 284/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2024 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym do sądu postanowieniem z 24 stycznia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez A. L. (dalej jako: skarżąca lub Spółka) na postanowienie Prezydenta Miasta L. z 8 grudnia 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: Po rozpoznaniu wniosku Spółki, postanowieniem z 8 grudnia 2023 r. organ I instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki, w sprawie gromadzenia odpadów komunalnych w miejscu do tego nieprzeznaczonym oraz odmówił umorzenia grzywien nałożonych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku. Postanowienie zostało doręczone w dniu 20 grudnia 2023 r. W postanowieniu zawarto pouczenie o przysługującym prawie do wniesienia zażalenia, w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia stronie. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie w dniu 2 stycznia 2024 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej operatora wyznaczonego). Wskazanym na wstępie postanowieniem z 24 stycznia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 27 grudnia 2023 r., Spółka nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., nie uprawdopodobniła w żaden sposób zaistnienia przyczyny uchybienia terminowi. Na postanowienie Kolegium Spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w odniesieniu do skutku wadliwego pouczenia o terminie do wniesienia zażalenia. Powołując się na poglądy wyrażane w literaturze i orzecznictwie, Spółka wywiodła, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Kolegium podkreśliło, że Spółka nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, pomimo tego, że o uchybieniu terminu dowiedziała się z treści zaskarżonego postanowienia. Skarga nie została złożona w terminie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Postanowienie organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania oraz odmowie umorzenia grzywien w celu przymuszenia zostało wydane w toku postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, ze zm.; dalej jako: u.p.e.a.), o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zgodnie z art. 59 § 7 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. W świetle art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: (1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, (2) w postępowaniu egzekucyjnym, - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w postanowieniu z 8 grudnia 2023 r. organ I instancji zawarł błędne pouczenie co do terminu wniesienia zażalenia – wskazując termin 14-dniowy, zamiast 7-dniowego (art. 17 § 1 u.p.e.a.). Równie bezsporne jest, że skarżąca Spółka wniosła zażalenie w terminie wskazanym w pouczeniu, a nie wynikającym z przepisu ustawy (postanowienie doręczono 20 grudnia 2023 r., zażalenie wniesiono 2 stycznia 2024 r.; art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.). Spółka nie składała wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Istota sporu sprowadza się zatem do właściwej wykładni i zastosowania w uwarunkowaniach rozpoznawanej sprawy art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do postanowień, w tym wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego (art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a.). W kwestii wpływu błędnego pouczenia na problem uchybienia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, w orzecznictwie ujawniły się dwa stanowiska. Zgodnie z pierwszym z nich, zasadę wyrażoną w art. 112 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że strona podejmująca czynność procesową, dla której został wyznaczony termin, nie musi składać wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jeżeli działała zgodnie z pouczeniem zawarty w decyzji. Z kolei w świetle drugiego stanowiska, uchybienie terminowi wymaga złożenia wniosku o przywrócenie terminu, przy czym, jeśli strona kierowała się błędnym pouczeniem organu, jest to okoliczność przesądzająca o uprawdopodobnieniu przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi (zamiast wielu por. M. Dyl, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, 7. wyd., Warszawa 2021, s. 1001-1002 oraz powoływane tam orzecznictwo). W ocenie Sądu w ostatnim czasie stanowisko orzecznictwa przechyliło się w sposób jednoznaczny na rzecz pierwszej z wymienionych opcji. Zdecydowanie dominuje pogląd, w świetle którego praktyczne konsekwencje art. 112 k.p.a. na płaszczyźnie postępowania administracyjnego są takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania lub zażalenia, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać bez potrzeby składania wniosku o przywrócenie terminu, które wiąże się z rygorami określonymi w art. 58 k.p.a. Pogląd ten jest uzasadniany argumentem, że odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, albowiem w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia organ (lub sąd administracyjny) będzie zobowiązany przywrócić go stronie (por. przykładowo: wyroki NSA z 27 października 2017 r., II OSK 340/16; z 20 grudnia 2019 r., I OSK 302/19; z 21 kwietnia 2020 r., II OSK 2371/19; z 22 kwietnia 2022 r., I OSK 37/21; wyrok WSA w Gliwicach z 21 grudnia 2023 r., II SA/Gl 1427/23; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 czerwca 2019 r., II SA/Go 854/18; wyrok WSA w Krakowie z 14 czerwca 2023 r., III SA/Kr 195/23; wyrok WSA w Łodzi z 12 kwietnia 2022 r., III SA/Łd 87/22; wyrok WSA w Opolu z 6 czerwca 2019 r., II SA/Op 145/19; wyrok WSA w Poznaniu z 19 maja 2021 r., IV SA/Po 284/21; wyrok WSA w Szczecinie z 7 listopada 2019 r., II SA/Sz 632/19; wyrok WSA w Warszawie z 6 lutego 2023 r., I SA/Wa 2982/22). Biorąc pod uwagę wartość jednolitości orzecznictwa, sąd orzekający w rozpoznawanej sprawy zdecydowanie przychyla się do tego, jednoznacznie dominującego poglądu judykatury. Zastosowanie powyższego stanowiska na gruncie rozpoznawanej sprawy prowadzi do wniosku, że Kolegium powinno było rozpoznać zażalenie wniesione przez Spółkę, skoro strona wniosła środek zaskarżenia wprawdzie nie w terminie ustawowym, ale w terminie wskazanym w błędnym pouczeniu organu I instancji. Wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia było błędne. Z powyższych rozważań płynie konkluzja, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 112 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 134 k.p.a. Uchybienie to stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do konieczności uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku i zwrocie akt administracyjnych sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie zobowiązane rozpoznać merytorycznie zażalenie Spółki na postanowienie Prezydenta Miasta L. z 8 grudnia 2023 r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a. Zwrot objął uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł. Skarżąca nie wykazała, aby poniosła inne koszty postępowanie podlegające zwrotowi.