II SA/Lu 473/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił tym, że po zniszczeniu jego sklepu nie prowadzi działalności handlowej od pół roku i wraz z rodziną utrzymuje się z renty w kwocie [...] złotych. Skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym z niepełnoletnim synem, z którym zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2. Do skarżącego należy samochód osobowy marki V., rok produkcji 2005. Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 3 lipca 2014 r. wyjaśnił, że aktualnie mieszka z synem, ich miesięczne wydatki na wyżywienie, zakup odzieży, rehabilitację syna, zakup paliwa oraz inne niezbędne wydatki wynoszą [...] złotych. Skarżący wyjaśnił również, że wydatki powyższe nie obejmują wydatków na telefon, gaz, energię elektryczną, ubezpieczenie społeczne, podatki i płace pracowników. Skarżący podkreślił, że jedynym źródłem jego dochodu jest renta. Do pisma skarżący dołączył potwierdzenie wypłaty/odbioru renty z miesiąca czerwca 2014 r., z którego wynika, że otrzymuje on rentę w kwocie [...] złotych brutto – [...] złotych netto, listę płac z miesiąca kwietnia i maja 2014 r., z których wynika, że w miesiącu kwietniu 2014 r. skarżący tytułem wynagrodzenia wypłacił kwotę [...] złotych zaś w miesiącu maju 2014 r. kwotę [...] złotych, dwie faktury VAT za energię elektryczną za okres od 9 września 2013 r. do dnia 14 marca 2014 r. oraz za okres od 14 marca 2014 r. do dnia 27 maja 2014 r., z której wynika, że za ten okres skarżący uiścić musiał w maju kwotę [...] złotych, fakturę VAT za gaz za okres od 17 stycznia 2014 r. do dnia 26 marca 2014 r., z której wynika, że za ten okres w miesiącu marcu 2014 r. skarżący uiścić musiał kwotę [...] złotych, fakturę VAT za gaz za okres od 26 marca 2014 r. do dnia 26 maja 2014 r., z której wynika, że za gaz uiścić musiał w czerwcu 2014 r. kwotę [...] złotych, fakturę VAT za wodę i odprowadzanie ścieków za okres od 25 marca 2014 r. do dnia 24 czerwca 2014 r., z której wynika, że za wodę i odprowadzenie ścieków w tym okresie skarżący w miesiącu lipcu 2014 r. uiścić musiał kwotę [...] złotych, potwierdzenie wpłaty za wodę i odprowadzanie ścieków na kwotę [...] złotych, kwitariusz przychodowy za wpłatę łącznego zobowiązania pieniężnego na kwotę [...] złotych oraz za wpłatę podatku rolnego od osób fizycznych na kwotę [...] złotych, fakturę VAT za telefon za okres od 29 kwietnia 2014 r. do dnia 28 maja 2014 r., z której wynika, że z tego tytułu uiścić musiał kwotę [...] złotych, fakturę VAT za telefon za okres od 29 marca 2014 r. do dnia 28 kwietnia 2014 r., z której wynika, że z tego tytułu uiścić musiał kwotę [...] złotych oraz pokwitowania wpłat tytułem PIT – 4 z miesiąca kwietnia i maja 2014 r., z których wynika, że w maju z tego tytułu skarżący uiścił kwotę [...] złotych zaś w kwietniu [...] złotych. W odpowiedzi na ponowne wezwanie skarżący w piśmie z dnia 4 sierpnia 2014 r. wyjaśnił, że środki finansowe na wynagrodzenie pracowników i na koszty utrzymania koniecznego pochodzą z posiadanych oszczędności oraz pożyczek od rodziny. Oświadczył też, że w lipcu otrzymał z ZUS kwotę [...] złotych. Do wniosku skarżący dołączył wyciąg z rachunku bankowego depozytowego za okres od 26 kwietnia 2014 r. do dnia 25 maja 2014 r., z którego wynika, że saldo początkowe na rachunku wynosiło [...] złotych, saldo końcowe wynosiło [...] złotych a środki dostępne [...] złotych, wyciąg z rachunku bankowego depozytowego za okres od 25 maja 2014 r. do dnia 25 czerwca 2014 r., z którego wynika, że saldo początkowe na rachunku wynosiło [...] złotych, saldo końcowe wynosiło [...] złotych a środki dostępne [...] złotych, wyciąg za rachunku bankowego depozytowego za okres od 26 czerwca 2014 r. do dnia 25 lipca 2014 r., z którego wynika, że saldo początkowe na rachunku wynosiło [...] złotych, saldo końcowe wynosiło [...] złotych a środki dostępne [...] złotych. Skarżący dołączył też zgłoszenie syna do powiatowego urzędu pracy, postanowienie o uwzględnieniu zażalenia, zawiadomienie o wszczęciu śledztwa oraz zawiadomienie o podjęciu na nowo sprawy, w której odmówiono wszczęcia śledztwa. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: W myśl art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Artykuł 255 p.p.s.a. stanowi zaś, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niewypełnienie obowiązku, o którym stanowi art. 255 p.p.s.a. uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 828/11 – Lex nr 1069744; postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 885/11 – Lex nr 1069781 czy postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GZ 553/11 – Lex nr 1107595). Stosownie bowiem do unormowania art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ogólnie aprobowany jest pogląd, że z zacytowanego powyżej przepisu wynika, iż to na wnioskującym ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 226/14 - CBOSA). Przy czym obowiązek ten nie może być realizowany przez stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy w sposób wybiórczy czy niedokładnie (por. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 28/14 - CBOSA). Ponadto z zestawienia brzmienia art. 252 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym można jedynie wówczas, gdy strona dokładnie wykaże, nie zaś wybiórczo i fragmentarycznie, w jakiej znajduje się sytuacji materialnej. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał jakie są jego rzeczywiste możliwości płatnicze. Nie nadesłał bowiem wyciągów z lokat bankowych czy bankowych rachunków oszczędnościowych mimo, iż w piśmie z dnia 4 sierpnia 2014 r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do ich przedłożenia oświadczył, że część kosztów utrzymania koniecznego ponosi z posiadanych oszczędności. Skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów wskazujących wysokość posiadanych oszczędności, przy równoczesnym powoływaniu się na oszczędności jako źródło pochodzenia środków finansowych pozwalających ponosić koszty utrzymania koniecznego prezentuje swoją sytuację materialną w sposób wybiórczy i fragmentaryczny. To zaś uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych niniejszego postępowania. Zauważyć również należy, że udzielane przez skarżącego w toku niniejszego postępowania informacje o jego sytuacji materialne są wewnętrznie sprzeczne i w sposób wybiórczy prezentują jego możliwości finansowe. Na druku PPF datowanym na dzień 11 czerwca 2014 r. skarżący oświadcza, że nie posiada żadnych oszczędności i siebie oraz rodzinę utrzymuje jedynie z renty w kwocie [...] złotych miesięcznie. Wezwany do nadesłania wyciągu z rachunków bankowych i lokat oraz poinformowany o tym, że z jego oświadczeń i nadesłanych dokumentów wynika, iż ponoszone przez niego koszty utrzymania koniecznego znacznie przewyższają wykazane dochody, w piśmie z dnia 4 sierpnia 2014 r. oświadcza, że środki finansowe na wynagrodzenie dla pracowników oraz na koszty utrzymania koniecznego pochodzą częściowo z posiadanych oszczędności. Jednocześnie skarżący w piśmie z dnia 3 lipca 2014 r. oraz w dołączonych do niego dokumentach wykazuje, że jego stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego wynoszą łącznie [...] złotych. Na kwotę tą składają się koszty wyżywienia jego i syna, zakupu odzieży, rehabilitacji syna, zakupu paliwa oraz inne niezbędne wydatki w łącznej kwocie [...] złotych oraz miesięczne koszty zużycia energii elektrycznej, gazu, wody i odprowadzania ścieków oraz używania telefonu. W przypadku tych ostatnich kosztów, jeżeli skarżący przedstawił kilka faktur referendarz sądowy brał pod uwagę fakturę późniejszą, jako bardziej adekwatną do oceny możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów niniejszego postępowania w dacie złożenia wniosku o prawo pomocy. Jeżeli zaś kwota z faktury była należnością za kilka miesięcy, aby uzyskać średni koszt miesięczny dzielił ją przez ilość miesięcy za które stanowiła należność. Kwota [...] złotych nie obejmuje natomiast należności za podatki i płace pracowników. Wybiórczy charakter udzielanych przez skarżącego informacji o jego sytuacji materialnej a zatem ich fragmentaryczność oraz ich sprzeczność uniemożliwiają dokonanie pełnej i rzetelnej oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.