II SA/Lu 566/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego / T.J.Dz.U. z 2000r Nr 98 poz. 1071 ze zm./ utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] maja 2011r. znak [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż organ I instancji rozpatrując wniosek M. S. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem M. S. powołując się na treść art. 17 ust.5 pkt 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych, który stanowi, że świadczenie pieniężne pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Składając odwołanie skarżąca uznała, iż jej mąż wymaga stałej opieki i dlatego też zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym , załączyła kopie umowy dzierżawy zawartej w dniu [...] czerwca 2011r. o wydzierżawieniu posiadanych przez nią i jej męża M. gruntów gospodarstwa rolnego na okres 10 lat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. oddalając skargę wskazało, iż w sprawie niniejszej za udowodniony uznało warunek z art. 17 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2000r. o świadczeniach rodzinnych/ tj. Dz.U. z 2006 Nr 139 poz. 902 ze zm./ został spełniony warunek niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Nie można jedynie uznać za spełniony w dacie orzekania I instancji warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z zaświadczenia Wójta Gminy T. z dnia [...] maja 2011r. wynika, że małżonkowie M. i M. S. są podatnikami podatku rolnego z posiadanego gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 12,77 ha fizycznych i 19,9275 ha przeliczeniowych. Przedłożona przez stronę kopia zawartej umowy nie może mieć znaczenia, gdyż umowę tę zawarto już po wydaniu i doręczeniu decyzji organu I instancji. Umowa zawiera wprawdzie klauzulę o zawarciu jej dla celów ubezpieczenia społecznego rolników, jednakże nie przesądza w sposób automatyczny o zaprzestaniu działalności rolniczej, ani nie świadczy, że skarżąca takiemu ubezpieczeniu nie podlega. Skarżąca nie przedstawiła dokumentu, że w dniu wniesienia odwołania nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Skargę na powyższą decyzję złożyła M. S. wnosząc o jej uchylenie. Podniosła iż mąż jej M. S. jest osobą chorą po przebytym udarze, jest sparaliżowany, wymaga całodobowej opieki w codziennych czynnościach. Przed chorobą mąż był jedynym żywicielem rodziny a po chorobie męża wszystkie obowiązki spadły na skarżącą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określane w ustawie i rozstrzygając w granicach danej sprawy / art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U. z 2002r Nr 153 poz. 1270 ze zm./. Ocena ta polega na zbadaniu czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa i czy skala naruszenia przepisów postępowania uzasadnia zastosowane środków z art. 145-149 p.p.s.a. Stan faktyczny sprawy jest w istocie niesporny, organy prawidłowo ustaliły, że M. S. zaliczony został orzeczeniem z [...] maja 2011r. do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia [...] lutego 2011r. M. S. – żona sprawuje faktyczną opiekę nad mężem. W myśl art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych / Dz.U. z 2006 Nr 139 poz.992 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1/ matce lub ojcu 2/ innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 2964 – Kodeks rodzinny i opiekuńczy / Dz. U. Nr 9 poz. 59 ze zm./ ciąży obowiązek alimentacyjny. Przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawarta w przepisie art. 17 ust 1 pkt 3 stanowi oczywistą konsekwencję konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Odmawiając przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia organ II instancji wskazał na niespełnienie przez wnioskodawcę pozytywnej przesłanki unormowanej w art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy tj. rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniami o niepełnosprawności. Organy powołały się na fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego. W dacie orzeczenia przez organ pierwszej instancji to jest w dniu [...] maja 2011r. skarżąca posiadała gospodarstwo rolne. Jak wynika z akt sprawy umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego została zawarta w dniu [...] czerwca 2011r. Umowa ta nie została zarejestrowana w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i skarżąca nadal jest objęta tym ubezpieczeniem. Analizując zasadność powyższego roszczenia w kontekscie obowiązujących przepisów skład orzekający Sądu doszedł do przekonania, iż skarżąca prowadząc gospodarstwo rolne nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym uznać należy, że w orzecznictwie rozbieżnie oceniana jest okoliczność ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez rolnika. Część judykatury wyraziła pogląd , że fakt pracy w gospodarstwie rolnym nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Argumentuje się w tym względzie, iż ustawodawca w art 3 pkt 22ustawy o świadczeniach rodzinnych zawarł definicję legalną pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", w której nie wyszczególnił okoliczności prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. Podkreśla się przy tym, że ustawodawca w ust 5 art 17 omawianej ustawy wskazał wyczerpujący katalog przesłanek wykluczających uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, w którym nie wymienił rolnika uzyskującego dochód z gospodarstwa rolnego. Tym samym przyjęto, że dla ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne nie jest wymagana rezygnacja z tej formy działalności. Uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest też uzależnione od wykazania, że posiadacz gospodarstwa rolnego nie jest w stanie podjąć pracy w tym gospodarstwie (por. wyroki: WSA w Kielcach z 11 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 229/11, WSA w Bydgoszczy z dnia 30 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 257/11, pub!. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W orzecznictwie prezentowany jest także stanowisko, które podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie omawianych przepisów (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1987/10, por. też np. wyrok WSA w Bydgoszczy z 25 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 379/11, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wskazać trzeba, że ustawodawca w art 17 ust 1cytowanej ustawy uregulował dwa niezależne od siebie stany faktyczne, z którymi powiązał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego: 1. w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, 2. w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. W niniejszej sprawie organy orzekające rozpatrywały sprawę jedynie w aspekcie rezygnacji przez skarżącego z pracy, nie rozważając w ogóle czy w sytuacji skarżącego można przyjąć spełnienie pierwszego ze wskazanych wariantów, tj. niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Organy skupiły swoje wywody na rozwiązaniu przez skarżącego umowy o pracę w dniu [...] sierpnia 2010 r. w związku opieką nad synem, na którego pobierał świadczenie pielęgnacyjne do listopada 2010 r., a nie nad żoną, której niepełnosprawność w stopniu znacznym datowana jest od czerwca 2006 r. Nie wyjaśniono jednocześnie, poza powołaniem się na fakt prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego, dlaczego okoliczność ta dyskwalifikuje zgłoszony wniosek. Uchybienia te nie miały jednak wpływu na wynik sprawy. Istotny jest bowiem fakt, wynikający bezspornie z akt administracyjnych, że skarżąca jest rolnikiem, podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników. Tymczasem przesłanką przyznania świadczenia z cytowanego już wyżej art 17 ust 1ustawy jest brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na konieczność sprawowania opieki. Stosownie zaś do art 3 pkt 22ustawy pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym rozumieniu oznacza zatem, że mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w powyższych formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta. A więc wnioskodawca ma być osobą faktycznie bezrobotną i sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym wymagającym stałej pomocy. Wówczas uzasadniona jest pomoc państwa. W przypadku rolnika nie może być mowy o bezrobotności. Zgodnie z art 2 ust 1 pkt 2 lit dustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 145; ze zm.) za osobę bezrobotną nie uznaje się posiadacza nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub podlegającej ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. W niniejszej sprawie istotne jest to, że obecnie skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu. Nie można w związku z tym uznać, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej Dodatkowo należy podkreślić, na co szczególnie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym wyroku, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (.arL11 cyt. ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (art 6 ust 2austawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedno Dz. U. z 2009r.Nr 205, poz.1585 ze zm.). Wprawdzie przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszczają sytuacje, gdy składki za taką osobę są odprowadzane z innego tytułu (art. 6 ust. 2bustawy), ale nie znosi to warunku rezygnacji z aktywności zawodowej, zawartego w art 17 ust 1ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego nie może mieć wpływu na rozpatrzenie wniosku stan zdrowia podopiecznego i związane z tym wydatki, sygnalizowane przez skarżącą . Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na mocy art. 151 ustawy ppsa orzekł jak w sentencji. -