II SA/Lu 648/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący na druku PPF datowanym na dzień 16 września 2015 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W związku z tym, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy na wzorze druku PPF nie obowiązującym już w dniu jego podpisania przez skarżącego, wezwano go do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i dołączono do wezwania obowiązujący wzór druku PPF. Skarżący wykonał wezwanie w zakreślonym terminie (data stempla pocztowego) wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą zamieszkuje w domu o powierzchni 85 m2 o wartości [...] złotych i utrzymuje się ze swojego świadczenia z ZUS w kwocie [...]złotych netto i świadczenia z ZUS otrzymywanego przez żonę w kwocie [...]złotych netto. Łączne miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą [...] złotych netto. Ponadto skarżący oświadczył, że jest właścicielem działki o powierzchni 702 m2 oraz, iż należący do niego dom wymaga ciągłego remontu. Obecnie toczą się przy nim prace polegające na dociepleniu i wstawieniu nowych okien o lepszych parametrach izolacyjnych. Skarżący wykazując stałe wydatki wskazał koszty remontu budynku mieszkalnego polegającego na dociepleniu i wymianie okien - [...] złotych, opłatę za energię elektryczną – [...] złotych, koszty zużycia wody i ścieków – [...] złotych, koszty wywozu śmieci – [...] złotych, koszty leczenia i rehabilitacji 500 – [...] złotych miesięcznie, podatek od nieruchomości – [...] złotych, wyżywienie i zakup środków czystości od 200 do [...] złotych miesięcznie. Skarżący oświadczył również, że jest osobą cierpiącą na szereg dolegliwości i wymagającą leczenia. Pismem z dnia 8 października 2015 r. skarżącego wezwano do nadesłania wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu, oświadczenia wyjaśniającego skąd czerpie środki na roboty budowlane i jaka jest ich miesięczna wysokość oraz w jaki sposób spłaca zaciągnięte pożyczki i skąd pochodzą środki finansowe na ich spłatę oraz dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym: gaz, woda, energię elektr., telefon, aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości, kserokopie umów dokumentujących kredyty konsumpcyjne, itp.) określających jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego w przypadku występowania zaś zaległości z tytułu tychże wydatków wezwano skarżącego do przedstawienia aktualnego zaświadczenia właściwego podmiotu potwierdzającego tę okoliczność. Odpowiadając na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 16 października 2015 r. oświadczył, że "rezygnuje z prawa pomocy adwokata z urzędu". Ponadto wskazał na to, że w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie przyznano mu prawo pomocy oraz, iż zgodnie z art. 243 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy przysługuje mu również w toku postępowania egzekucyjnego. Do pisma skarżący dołączył dowód uiszczenia tytułem wpisu sądowego od skargi kwoty [...]złotych. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Na wstępie należy wyjaśnić, że w ocenie referendarz sądowego mimo, iż w piśmie z dnia 16 października 2015 r. skarżący oświadczył, że "rezygnuje z prawa pomocy adwokata z urzędu", to nie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie przyznania skarżącemu prawa pomocy, czy to w całości, czy też w części. Rozpoznaniu podlega bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na drugim druk PPF wniesionym przez skarżącego. Tu skarżący nie wnosił zaś o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata a w osobie radcy prawnego. Nie można zatem umorzyć postępowania o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Ponadto wniosek ten jest zakresowo szerszy, niż oświadczenie o cofnięciu prawa pomocy, które dotyczyło tylko ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Skoro zaś oświadczenie o cofnięciu prawa pomocy jest zakresowo węższe od wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy i nie pokrywa się w żadnej części z zakresem podlegającego rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można przyjąć, aby rozpoznanie wniosku stało się zbędne i tym samym umorzyć postępowania na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Przechodząc do oceny merytorycznej wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowity poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego należy stwierdzić, że w myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Analiza informacji zawartych na podlegającym rozpoznaniu w niniejszej sprawie druku PPF wskazuje, że wykazane przez skarżącego wydatki są wyższe od wykazanych dochodów. Przy czym skarżący nie wykazał, aby posiadał jakiekolwiek dodatkowe dochody, prócz tych ze świadczenia uzyskiwanego z ZUS. Tym samym powstały wątpliwości, co do wysokości wykazanych kosztów utrzymania oraz co, do częstotliwości ponoszenia związanych z nimi wydatków. Artykuł 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niewypełnienie obowiązku, o którym stanowi art. 255 p.p.s.a. uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 828/11 – Lex nr 1069744; postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 885/11 – Lex nr 1069781 czy postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GZ 553/11 – Lex nr 1107595). Stosownie bowiem do unormowania art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. to na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek dokładnego wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z zestawienia brzmienia art. 252 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym jak i częściowym można jedynie wówczas, gdy strona dokładnie wykaże, w jakiej znajduje się sytuacji materialnej. W przedmiotowej sprawie skarżący nie nadsyłając żądanych od niego dokumentów nie wykazał rzeczywistej wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego i tym samym jakie są jego rzeczywiste możliwości finansowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Brak niebudzących wątpliwości informacji o wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego uniemożliwia ustalenie tego, czy dochody skarżącego nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest natomiast powstanie uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Nie znając dokładnej wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania nie można ocenić, czy poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla skarżącego. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.