II SA/Lu 652/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. II SA/Lu 652/13 Uzasadnienie Decyzją z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ... wydaną z upoważnienia Wójta Gminy o odmowie przyznania D. K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem – J. K. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko złożyła orzeczenie o niepełnosprawności córki, a także nakazy płatnicze z gminy K. oraz z gminy Ż. dotyczące posiadanego przez nią gospodarstwa rolnego o wielkości 3,0497 ha przeliczeniowych. Organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12 i w świetle powyższego podzielił pogląd, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od tej decyzji D. K. podniosła, że jej córka jest chora na nowotwór złośliwy, który wykryty został w grudniu 2012 r. Wskazała również, ze sytuacja rodziny pod względem dochodów jest bardzo ciężka, ponieważ rodzina utrzymuje się z zarobków jej męża, co nie wystarcza na bieżące potrzeby rodziny, zaś rokowania co do choroby dziecka są długie i niepewne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być skarżącej przyznane, dlatego, że posiada ona gospodarstwo rolne o pow. 3,0497 ha i w związku z tym podlega ubezpieczeniu w KRUS. Zdaniem organu, pozostawanie rolnikiem świadczy o braku rezygnacji z zatrudnienia, co jest podstawowym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dlatego należało odmówić przyznania jej takiego świadczenia. Skargę do sądu administracyjnego wniosła D. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca powołując się na odmienny pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r. sygn.. akt OSK 2165/11 oraz pogląd Ministra Pracy i Polityki Społecznej wyraziła stanowisko, że prowadzenie gospodarstwa rolnego nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Podniosła, że uprawy z posiadanego gospodarstwa przeznacza na potrzeby rodziny, zaś opieka nad chorą córką uniemożliwia jej pracę w tym gospodarstwie ani też podjęcie pracy dorywczej. Zarzuciła, że Kolegium posiłkuje się uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego , nie analizując innych źródeł prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawą jej wydania był art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na tle tego przepisu jeszcze do niedawna istniały rozbieżności w orzecznictwie sądowo-administracyjnym co do tego czy posiadanie gospodarstwa rolnego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 11 grudnia 2011r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął w trybie art. 15 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., uchwałę w składzie siedmiu sędziów, sygn. akt I OPS 5/12, w której stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Zasadniczo uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie, w której została podjęta (art. 187 § 2 P.p.s.a.), ma ona jednak także tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 P.p.s.a. Oznacza to, że uchwała taka dotyczy nie tylko danej sprawy, ale wszystkich spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska zawartego w uchwale, dopóty sądy administracyjne (pośrednio nim związane) stanowisko to powinny respektować. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy analogicznej do tej, w której podjęto uchwałę, w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Jedyną możliwością odstąpienia od stanowiska zawartego w uchwale stanowi wystąpienie przez skład niepodzielający zawartego w uchwale stanowiska do odpowiedniego składu NSA z zagadnieniem prawnym (por. J. Drachal, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s.868 oraz wyroki NSA z dnia 13 marca 2008r., II FSK 147/07, z dnia 27 listopada 2007r., I FSK 1385/07, z dnia 11 grudnia 2007r., I FSK 231/07, z dnia 28 lipca 2005r., II FSK 576/05). Jeżeli jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela wykładnię prawa zawartą w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma obowiązku uruchamiania procedury przewidzianej w art. 269 § 1 P.p.s.a. tj. zwracania się do odpowiedniego składu NSA o ponowne zajęcie się danym zagadnieniem prawnym i ewentualne podjęcie odmiennej uchwały (por. wyrok WSA z dnia 16 października 2007r., III SA/Wa 1409/07). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie niniejszym podziela pogląd prawny, wyrażony w powołanej uchwale składu siedmiu sędziów w sprawie I OPS 5/12, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Bezspornie skarżąca D. K. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni około 3 ha, a zatem – w świetle powołanej uchwały – świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką nie może jej być przyznane, niezależnie od tego czy i jakie dochody faktycznie z tego gospodarstwa uzyskuje. Z tych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, a skarga na nią podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 powyższej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm ).