II SA/Lu 671/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 25 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 6 października 2010 r. stronę skarżącą wezwano do nadesłania oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wykonując wezwanie strona skarżąca nadesłała niepotwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie dokumentów. Referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z przytoczonego przepisu to na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 18 lipca 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04 – Lex nr 302271; tezę 1 postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GZ 151/09 – Lex nr 552786; tezę 1 postanowienia NSA z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 – Lex nr 552394 czy postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09 – Lex nr 552205). Bierność w tym zakresie uniemożliwia zaś uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt I FZ 514/07 - Legalis). W sprawie niniejszej strona skarżąca pismem z dnia 6 października 2010 r. wezwana została do nadesłania dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych wskazujących wysokość w kwotach brutto i netto składników dochodu jej gospodarstwa domowego i dokumentów źródłowych wskazujących na kwotę, rodzaj i warunki spłaty zadłużenia, występowaniem którego uzasadniła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W wezwaniu stronę skarżącą pouczono, że zamiast oryginałów dokumentów nadesłać może ich potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie oraz o tym, iż potwierdzenia za zgodność z oryginałem kserokopii może dokonać osobiście poprzez zamieszczenie na każdej stronie kserokopii oświadczenia o treści "Potwierdzam za zgodność z oryginałem." i zamieszczeniu pod nim swojego czytelnego podpisu. Odpowiadając na wezwanie strona skarżąca nadesłała kserokopie dokumentów, na których widnieje oświadczenie "Potwierdzam za zgodność z oryginałem." ale brak jest podpisu. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy na wezwanie i w zakreślonym w nim terminie zobowiązana jest do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Przepis ten normuje postępowanie wyjaśniające celem, którego jest dostarczenie dowodów umożliwiających rozwianie wątpliwości dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Dowodami, które mają to umożliwić są między innymi dokumenty. Przy czym za dokument nie uznaje się niepoświadczonej za zgodność z oryginałem podpisem strony kserokopii (patrz uchwałę SN z dnia 29 marca 1994 r., sygn. akt III CZP 37/94 – OSNC 1994/11/206 czy tezę 1 wyroku SN z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt II CSK 401/06 – Lex nr 453727). Zatem nadesłanie kserokopii niepoświadczonej za zgodność z oryginałem podpisem strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy nie stanowi wywiązania się strony z obowiązku przesłania dokumentu źródłowego nałożonego na nią na mocy art. 255 p.p.s.a. Strona skarżąca nadsyłając niepotwierdzone własnoręcznym podpisem kserokopie dokumentów nie wywiązała się więc z obowiązku nałożonego na nią doręczonym jej pismem z dnia 6 października 2010 r. O ocenie tej decyduje rola dowodowa potwierdzonej za zgodność z oryginałem podpisem strony kserokopii dokumentu. Kserokopia dokumentu podlega podwójnej ocenie. Z jednej strony, jako dokument prywatny mający stanowić źródło wiadomości o istnieniu oryginału dokumentu, a z drugiej, jako dokument prywatny mający stanowić źródło wiadomości o sytuacji materialnej bądź rodzinnej strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Moc dowodowa dokumentu prywatnego wynika z zawartego w nim i podpisanego oświadczenia (art. 245 k.p.c.). Zamieszczenie na kserokopii dokumentu oświadczenia o treści "Potwierdzam za zgodność z oryginałem." oraz podpisu strony dowodzi o istnieniu oryginału dokumentu i o treści oraz formie odwzorowanej kserokopią. Przy czym podpis zamieszczony pod oświadczeniem umożliwia identyfikację podmiotu, który złożył to oświadczenie i bierze na siebie odpowiedzialność za jego treść. Dlatego jedynie kserokopia dokumentu, na której zamieszczono stosowne oświadczenie zaopatrzone dodatkowo podpisem strony stanowi dokument prywatny świadczący o istnieniu oryginału o treści i formie w niej odwzorowanej (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 29 marca 1994 r., sygn. akt III CZP 37/94 – OSNC 1994/11/206). Nadesłane przez stronę skarżącą kserokopie dokumentów zawierające stosowne oświadczenie ale pozbawione podpisu uniemożliwiają identyfikację podmiotu, który złożył oświadczenie i bierze na siebie odpowiedzialność za jego treść. Z tego powodu kserokopia taka pozbawiona jest mocy dowodowej dokumentu prywatnego i nie może stanowić dowodu w postępowaniu prowadzonym na mocy art. 255 p.p.s.a. Oceny tej nie zmienia fakt, że na kserokopiach dokumentów prócz stosownego oświadczenia znajdowała się pieczątka biura poselskiego. Pieczątka bez zamieszczenia pod nią podpisu nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Nawet jednak gdyby pod zamieszczoną na kserokopiach pieczątką znajdował się podpis to dla uznania, że kserokopie te są dokumentami prywatnymi, do nadesłanych których strona została wezwana podpis ten musiałby być podpisem strony skarżącej. Nadesłanie przez stronę skarżącą wyłącznie niepotwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii uniemożliwia w istocie przeprowadzenie postępowania z art. 255 p.p.s.a. W sprawie niniejszej natomiast bez przeprowadzenia tego postępowania nie jest możliwa ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Po pierwsze decydują o tym wątpliwości dotyczące wysokości dochodów gospodarstwa domowego strony skarżącej. Porównanie wysokości wykazanych przez stronę skarżącą miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego do wysokości wykazanych dochodów gospodarstwa domowego wskazuje, że strona skarżąca wydaje więcej niż ma dochodu. Po drugie ocenę zasadności wniosku dokonać należy jedynie przy uwzględnieniu realnych środków pozostających w dyspozycji wnioskodawcy, czyli uwzględnić należy dochód netto gospodarstwa domowego (por. tezę 1 postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GZ 151/09 – Lex nr 552786). W obu przypadkach niezbędne są dokumenty źródłowe wskazujące wysokość dochodu gospodarstwa domowego strony skarżącej. Już jedynie na podstawie nadesłanych niepotwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii stwierdzić można, że wątpliwości dotyczące wysokości dochodu gospodarstwa domowego strony skarżącej były uzasadnione. Z kserokopii tych wynika, że dochód gospodarstwa domowego strony skarżącej jest znacznie wyższy niż ten, który wykazała ona na druku PPF. Po trzecie strona skarżąca wniosek uzasadniła posiadanym zadłużeniem. Co do zasady zobowiązania cywilnoprawne nie uzasadniają wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 512/08 – Lex nr 530038; postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09 – Lex nr 582452) jednak w pewnych okolicznościach obowiązek ich spłaty może mieć znaczenie dla oceny zasadności żądania przyznania prawa pomocy (por. uzasadnienie postanowienia NSA z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt II OZ 1143/07 - Legalis). Dlatego zaistniała konieczność ustalenia rodzaju tego zadłużenia, okoliczności jego powstania i warunków jego obsługi tak, aby można było ustalić, w jakim stopniu obciąża ono miesięcznie budżet domowy gospodarstwa domowego strony skarżącej. Dla poczynienia tych ustaleń niezbędne są dokumenty wskazujące na rodzaj i czas powstania zadłużenia oraz kwotę spłacanych miesięcznie rat. O tym, że wyjaśnienie okoliczności dotyczących zadłużenia strony skarżącej nie jest bez wpływu na ocenę jej wniosku wskazują kserokopie dokumentów dotyczących zaciągniętych pożyczek. Dla oceny zasadności wniosku strony skarżącej istotny jest bowiem termin zaciągnięcia pożyczki w SKOK [...] oraz wpływ wysokości łącznej kwoty spłacanych tytułem zaciągniętych pożyczek rat na wiarygodność złożonego na druku PPF oświadczenia dotyczącego wysokości miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego. Porównanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego wykazanych na druku PPF powiększonych o łączną kwotę spłacanych rat do wysokości netto dochodu gospodarstwa domowego strony skarżącej wskazuje na dysproporcję między wysokością dochodów a wysokością kosztów utrzymania, na niekorzyść tych pierwszych. Na zakończenie powyższych rozważań zauważyć należy, że mimo tego, iż z nadesłanych kserokopii wynikają informacje istotne dla oceny możliwości ponoszenia przez stronę skarżącą kosztów postępowania to ze względu na to, że wynikają one z kserokopii niemających waloru dowodu niemożliwe było oparci rozstrzygnięcia uzasadnianego postanowienia na ocenie możliwości finansowych strony skarżącej. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.