II SA/Lu 718/15

Dnia [...] r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. H. po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. H., J. J., K. H. i T. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie zaniechania wykonania wniosku z dnia [...] r. oraz niedokonania zwrotu opłaty od decyzji p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, w zakreślonym w wezwaniu terminie (data stempla pocztowego), na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadniła tym, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą cierpiącą na szereg dolegliwości wymagających stałego leczenia, niepełnosprawną, nie osiągającą żadnych innych dochodów prócz emerytury w kwocie [...]złotych netto, zamieszkującą w domu o powierzchni 67 m2, który wynajmuje nie opłacając jednak z tego tytułu czynszu. Do stałych miesięcznych kosztów utrzymania skarżący zaliczył wydatki związane z opłatami za media – [...] złotych, zakupem węgla i drzewa na ogrzewanie oraz zapewnienie ciepłej wody – [...] złotych, kosztami leczenia – [...] złotych, bieżącymi remontami zamieszkiwanej nieruchomości – [...] złotych oraz spłatę pożyczki na zakup pompy ciepła – [...] złotych. Z emerytury skarżącego potrąceniu podlega kwota [...]złotych. Skarżący oświadczył również, że posiada uczącą się córkę, którą wspomaga w miarę swoich możliwości a mianowicie wówczas, gdy pozostaną mu jakieś środki finansowe. Podkreślił również, że nie stać go na jej utrzymanie oraz, iż córka mimo tego, że nie ma internatu uczy się. Wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego (np. faktur VAT, rachunków) za okres marzec, kwiecień i maj 2016 r.; aktualnego zaświadczenia z uczelni, w której studiuje córka stwierdzającego, że jest ona jej studentką oraz wskazującego na semestr i tryb studiów; oświadczenia wyjaśniającego jakiej wysokości koszty ponosi miesięcznie w związku ze studiami córki oraz umowy najmu mieszkania. Poinformowano jednocześnie skarżącego, że wezwanie jest następstwem tego, iż analiza składanych przez niego wniosków o przyznanie prawa pomocy z okresu ostatnich 2 lat wykazała, że na druku PPF podaje niemal te same informacje. Zachodzi więc potrzeba ich uaktualnienia. Ponadto brak jest też informacji, gdzie uczy się córki. Odpowiadając na wezwanie skarżący w piśmie z dnia [...] r. oświadczył, że córka nie jest na jego utrzymaniu, jedynie sporadycznie, co kilka miesięcy przekazuje jej kwotę około [...] złotych, zaświadczenia z uczelni córki nie może przedstawić, gdyż nie wie, gdzie zamieszkuje, umowy najmu nie przedstawi, gdyż takowej nie ma. Zajmowane przez skarżącego mieszkanie należy bowiem do jego siostry, nie płaci za jego najem, ponosząc jedynie opłaty eksploatacyjne, jak zaznaczył w znacznej wysokości. Zanegował to, że tymi samymi informacjami uzasadnia swoje wnioski o przyznanie prawa pomocy od 2 lat, gdyż w domu siostry zamieszkuje od lat pięciu. Zaznaczył, że podane przez niego wydatki są uśrednione. Oświadczył również, że nie może pracować, ma bowiem kłopoty z chodzeniem. Nie pracuje też na gospodarstwie rolnym o powierzchni 5,90 ha. Areał ten jest zarośnięty lasem od około 15 lat. Referendarzowi sądowemu z urzędu jest wiadomo, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,90 ha, na które składają się grunty orne, łąka i las, tworzonego przez działki o numerach ewidencyjnych 150/1 i 187 (sygn. akt I SA/Lu 381/16) oraz, iż skarżący otrzymuje emeryturę w kwocie [...]złotych brutto – [...] złotych netto (potwierdzenie wypłaty emerytury z czerwca 2016 r. – sygn. akt II SAB/Lu 87/16) i, że spłaca zaciągnięty kredyt w ratach po [...] złotych (potwierdzenie wykonania wpłaty – sygn. akt II SAB/Lu 87/16). Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia [...] r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia [...] r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Ustalenie możliwości ponoszenia wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym czy też braku środków do życia wymaga ustalenia relacji między wysokością kosztów utrzymania koniecznego a realnymi dochodami. Analiza oświadczeń złożonych przez skarżącego na druku PPF w sprawach o sygnaturach akt IV SAB/Wa 130/12 (data wniosku [...] r.), II SA/Lu 911/13 (data wniosku [...] r.), II SO/Lu 14/14 i II SO/15/14 (datowane na dzień [...] r.) oraz obu wniosków złożonych w sprawie niniejszej (z dnia 12 listopada i z dnia [...] r.) wykazała, że na przestrzeni lat 2012 – 2014 skarżący uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podawał te same informacje dotyczące wysokości i rodzaju stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego. Zaliczał do nich wydatki związane z kosztami swojego leczenia w wysokości [...] złotych, koszty bieżących remontów w wysokości [...] złotych, koszt zakupu węgla i drzewa w kwocie [...]złotych – [...] złotych oraz koszt za media (zużycia wody, wywozu szamba, koszy zużycia gazu w butlach oraz zużycia energii elektrycznej) w łącznej wysokości [...] złotych miesięcznie. Ponadto zsumowanie wykazanych przez skarżącego w niniejszej sprawie miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego wykazało, że są one wyższe (1.750,00 złotych) od jego realnych miesięcznych dochodów (1.320,25 złotych netto). Z tych powodów ustalenia wymagała wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego skarżącego. Dlatego też wezwano go do nadesłania dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 p.p.s.a.) powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia [...] r. (II OZ 777/13) stwierdził, że konstrukcja art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienia zaś tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym dąży się do uzupełnienia wniosku i określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Odpowiadając na wezwanie skarżący nie nadesłała dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego. W tym miejscu zauważyć należy, że skarżącemu w ramach toczących się z jego inicjatywy postępowań sądowoadministracyjnych sąd zwracał uwagę na konieczność składania na żądanie dokumentów źródłowych wskazujących wysokość kosztów utrzymania koniecznego. Otóż jak wynika z akt sprawy o sygn. IV SAB/Wa 130/12 na obowiązek złożenia dokumentów wskazujących na wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego, a więc i pośrednio na obowiązek ich posiadania skarżącemu zwrócono uwagę w postanowieniu referendarza sądowego z dnia [...] r. (k. 36 - 42 akt), w wezwaniu z dnia [...] r. (k. 52 - 53 akt), postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] r., IV SAB/Lu 130/12 (k. 66 – 69 akt) oraz postanowieniu NSA z dnia [...] r., sygn. akt I OZ 251/13 (k. 87 – 90 akt). Skarżący zatem już co najmniej od dnia [...] r., kiedy to doręczono mu postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] r., sygn. akt IV SAB/WA 130/12 (k. 46 akt IV SAB/Lu 130/12) czy też najpóźniej od dnia [...] r., kiedy to doręczono mu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] r., sygn. akt IV SAB/Lu 130/12 (k. 74 akt IV SAB/Wa 130/12) powinien mieć świadomość potrzeby gromadzenia dokumentów źródłowych dotyczących wysokości kosztów utrzymania koniecznego i obowiązku ich przedkładania na wezwanie sądu (referendarza sądowego) w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze brak współdziałania ze strony skarżącego, uznać należy, że lekceważy on obowiązek nakładany na niego przez art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 255 p.p.s.a. w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy. W postanowieniu z dnia [...] r. Naczelny Sąd Administracyjny (I OZ 635/13) stwierdził, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów w trybie art. 255 p.p.s.a. uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. I właśnie z taką sytuacją mamy doczynienia w sprawie niniejszej. Nie nadsyłając żądanych od niego dokumentów źródłowych dotyczących wysokości kosztów utrzymania koniecznego skarżący uniemożliwił dokonanie oceny wpływu ponoszenia kosztów związanych z niniejszym postępowaniem na możliwość ponoszenia przez niego kosztów utrzymania koniecznego. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że wykazał zasadność swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. np. postanowienie NSA z dnia [...] r., sygn. akt I OZ 251/13, [...] r., sygn. akt I OZ 546/13 czy z dnia [...] r., sygn. akt II OZ 792/13). Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.