II SA/Lu 737/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi D. M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. M. G. od decyzji z dnia [...] czerwca 2010r., nr [...] wydanej z upoważnienia Burmistrza O. odmawiającej przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego na opłacenie faktury za energię elektryczną Nr 36906067/532/2010 r. w kwocie 183,06 zł oraz bieżącej faktury - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W odwołaniu skarżący wniósł o uznanie decyzji organu I instancji jako niezgodnej z prawem ze względu na "naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa materialnego oraz godności podopiecznego". Strona podniosła także, że trudno uznać za prawidłowe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z pracownikiem, który nie wykazuje chęci współpracy z wnioskodawcą. W postępowaniu administracyjnym na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 maja 2010r. ustalono, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną, niepełnosprawną w stopniu lekkim, utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,1955 ha przeliczeniowego, z którego dochód wynosi 247,47 zł (1,1955 x 207 zł) oraz zasiłku okresowego w kwocie 114,77 zł. Dochód D. G. nie przekracza kryterium ustawowego określonego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, to jest 477 zł. Jak wynika z akt sprawy, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód strony wynosił 362,24 zł. Kolegium podtrzymało argumentację zaskarżonej decyzji, mając na uwadze art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej regulujący kwestie przyznania zasiłku celowego oraz decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza O. z dnia 26 stycznia 2010r., nr [...] przyznającą D. G. zasiłek celowy na opłacenie faktury za energię elektryczną Nr 36906067/532/2010 w wysokości 251, 52 zł. Kolegium wskazało również, iż na ten cel (opłata faktur za energię elektryczną) wielokrotnie przyznawano stronie zasiłki celowe i tak z dnia 3 lipca 2009 r., znak [...] w kwocie 427,13 zł na opłacenie ½ faktury oraz ponowne podłączenie energii elektrycznej, ponadto decyzją z dnia 20 stycznia 2009 r. organ przyznał stronie zasiłek celowy w kwocie 250 zł z przeznaczeniem m.in. na częściowe opłacenie faktury za energię elektryczną, a decyzją z dnia 22 kwietnia 2009 r. przyznano zasiłek celowy w kwocie 21,72 zł. W decyzjach z 20 stycznia 2009 r., z dnia 3 lica 2009 r., oraz z dnia 26 stycznia 2010 r. organ wskazał, że skarżący nie współdziałał w rozwiązywaniu trudnych sytuacji życiowych poprzez brak starań o zainstalowanie tzw. licznika przedpłatowego. Wskazano ponadto, że organ pierwszej instancji kontaktował się z właściwym Kierownikiem Wydziału Obrotu Energią Elektryczną w celu rozwiązania problemu strony poprzez założenie licznika przedpłatowego, jednakże wnioskodawca z tego nie skorzystał. Pracownik socjalny ustalił, iż skarżący nawet części przyznanych środków nie przeznacza na opłacanie bieżących opłat. Zdaniem Kolegium przepis art. 39 ust. 1 powyższej ustawy, wskazuje, że zasiłek celowy przyznaje się na niezaspokojone potrzeby wnioskodawcy. Organ przyjął, że w związku z tym pomimo spełnienia przesłanki dochodowej do przyznania świadczeń z pomocy społecznej oraz z uwagi na fakt, iż zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym, istniała możliwość odmowy przyznania żądanego świadczenia. Organ podkreślił również, iż wnioskodawca jest objęty stale pomocą społeczną i otrzymuje m.in. zasiłek okresowy w kwocie 114,77 zł (decyzja z dnia 26 stycznia 2010r., nr [...]), z którego może zaspokajać różne swoje potrzeby. D. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskazuje, że organy działają niezgodnie z prawem i wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy, biorąc pod uwagę naruszenia prawa i zasady współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 39 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U z 2009r. Nr 175, poz. 1362), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Według natomiast art. 39 ust. 2 tej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, iż z przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, że osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność samodzielnego ich pokonania stanowi przesłankę włączenia się instytucji państwa, bowiem pomoc społeczna ma charakter uzupełniający. Organy pomocy społecznej nie mogą więc wyręczać osób ubiegających się o pomoc z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale powinny wymagać od nich aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych (por. przykładowo wyroki NSA z dnia: 11 września 2007 r., I OSK 1864/06, LEX nr 496315, 15 stycznia 2008 r., I OSK 554/07, LEX nr 491370, 3 kwietnia 2008 r., I OSK 887/07, LEX nr 499747, 29 sierpnia 2009 r., I OSK 840/07, LEX nr 489090 i 23 września 2008 r., I OSK 1511/07, LEX nr 489093). Fakt, iż osoba ubiegająca się o świadczenia z pomocy społecznej spełnia kryteria ustawowe, uprawniające ją do świadczeń z pomocy społecznej nie oznacza jednak, że pomoc taka zostanie jej udzielona. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie, przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, publ. LEX nr 194040). Zatem ocena przedmiotowej decyzji dokonana przez sąd administracyjny sprowadza się do oceny, czy w toku wydawania decyzji organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W szczególności sąd kontroluje, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Organy administracji obu instancji orzekające w niniejszej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego uznając, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup obuwia wiosennego. Organy uwzględniły wskazane wyżej przepisy ustawy i przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego, rozważając wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Słusznie przy tym zwróciły uwagę, że wcześniejszą decyzją z dnia 30 marca 2010r., nr [...], organ pomocy społecznej przyznał skarżącemu świadczenie na opłacenie faktury za energię elektryczną w styczniu 2010 r. w kwocie 251 zł. Poza tym skarżący otrzymuje inne świadczenia z pomocy społecznej, w tym zasiłek okresowy w kwocie 114,77, który może częściowo przeznaczyć na różne bieżące potrzeby. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji są wyczerpujące, i szczegółowo omawiają przyczyny odmowy przyznania świadczenia. Z treści wywiadu środowiskowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżący mieszka samotnie, jest bezrobotny, utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,1955 ha przeliczeniowego, jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności, wymagającą pomocy. Z tych powodów od kilku lat objęty jest szeroko rozumianą pomocą świadczoną przez Ośrodek Pomocy Społecznej, w ramach której udzielane są mu różnego rodzaju świadczenia pieniężne przeznaczone na zakup żywności, opału, odzieży, obuwia, środków higienicznych, butli z gazem, pokrycie kosztów dojazdów na poszukiwanie pracy, pokrycie faktur za dostawę energii elektrycznej, pokrycie części kosztów zakupu aparatu słuchowego, czy baterii umożliwiających jego funkcjonowanie. Bez wątpienia udzielane skarżącemu świadczenia nie są wystarczające, jednak trzeba pamiętać, że instytucja pomocy społecznej nie może w pełnym zakresie zaspokajać potrzeb i spełniać wszystkich oczekiwań osób ubiegających się o świadczenia. Wskazać ponadto należy, ze pomimo wielokrotnie przyznawanych skarżącemu świadczeń z pomocy społecznej z przeznaczeniem na dokonanie opłat za energię elektryczną nie regulował on na bieżąco wystawianych faktur. Nie wyraził on również zgody – co podkreślały organy – na zainstalowanie licznika przedpłatowego. Zgodnie z art. 4 powoływanej ustawy o pomocy społecznej, na stronie spoczywa obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Nie noszą cech dowolności ustalenia organów, że D. G. takiego współdziałania nie wykazuje. Ciągłe zaległości z opłatami pomimo regularnie udzielania pomocy, nie wyrażenie zgody na założenie licznika przedpłatowego, który mógłby wyeliminować koszty związane z opłatami za ponowne podłączenie energii, potwierdza wnioski Kolegium. Mając na uwadze powyższe ustalenia, nie ma podstaw do zarzucenia organom, że odmowa przyznania kolejnego zasiłku celowego jest dowolna. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) skargę należało oddalić.