II SA/Lu 886/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Spółdzielni na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], po rozpoznaniu zażalenia Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w B. (dalej także: "Spółdzielnia") na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...], odmawiające Spółdzielni wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy – utrzymał w mocy to postanowienie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Spółdzielnia zwróciła się do organu pierwszej instancji o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów z dokumentów, do których złożenia [...] Spółka z o.o. (dalej także: "inwestor") została zobowiązana przez ten organ w terminie do dnia [...] kwietnia 2016 r. Spółdzielnia wskazała, że posiada ważny interes w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów dokumentów, albowiem mają one podstawowe znaczenie do merytorycznego rozstrzygnięcia trzynastu postępowań, zgodnie z pismem Spółdzielni z dnia [...] marca 2016 r., znak [...], przekazanym na wezwanie organu w sprawie znak: PINB [...] Organ pierwszej instancji wymienionym wyżej postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., podjętym na podstawie art. 74 § 2 K.p.a., odmówił stronie wydania uwierzytelnionych dokumentów, do przedłożenia których została zobowiązana [...] Sp. z o.o. w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniach [...] kwietnia 2016 r. i [...] kwietnia 2016 r. w budynku przy ul. [...] w B.. Zdaniem organu, przedstawiona przez Spółdzielnię argumentacja nie daje podstaw do przyjęcia, że strona wykazała ważny interes uzasadniający uwzględnienie jej wniosku, w trybie powołanego przepisu. Organ podkreślił, iż sądy prowadzące postępowania sądowe jak i organy administracji publicznej prowadzące postępowania administracyjne same występują do organów o przedłożenie akt sprawy przez nich prowadzonej a nie żądają ich uwierzytelnionych odpisów od strony postępowania. W przypadku takiego wystąpienia do organu nadzoru budowlanego będzie on zobligowany do przesłania akt administracyjnych na żądanie tych organów. Utrzymując w mocy to postanowienie organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia. W ocenie organu drugiej instancji, nie budzi wątpliwości, że strona nie wykazała przesłanek wynikających z przepisów prawa, z których wynikałby jej ważny interes, uzasadniający wydanie kopii wspomnianych dokumentów. Na powyższe postanowienie skargę do Sądu złożyła Spółdzielnia, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 73 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i w zw. z art. 74 § 2 K.p.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania jej uwierzytelnionych dokumentów z akt administracyjnych. Skarżąca wskazała, że żądane przez nią dokumenty stanowią główne materiały dowodowe do merytorycznego rozstrzygnięcia w postępowaniach związanych z badaniem legalności wykonania przez inwestora około trzynastu robót budowlanych. Ponadto są one niezbędne do wykorzystania w innych postępowaniach związanych z roszczeniami Spółdzielni o odszkodowanie od inwestora, z tytułu nakładów poniesionych w celu doprowadzenia opisanego wyżej budynku do stanu zgodnego z prawem. Skoro dokumenty żądane przez Spółdzielnię nie zawierają informacji niejawnych o klauzuli tajności "tajne" bądź "ściśle tajne", to obowiązkiem organów było zapewnienie stronie prawa dostępu do tychże dokumentów. Organ nie może bowiem odmówić udostępnienia tego rodzaju dokumentów, poprzez wykonanie uwierzytelnionych kopii, o ile spełnione są przesłanki z art. 73 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. W rozstrzyganej sprawie jest poza sporem, że we wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r. Spółdzielnia zwróciła się do organu pierwszej instancji o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów z dokumentów, do których złożenia inwestor został zobowiązany przez organ, w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniach [...] kwietnia 2016 r. i [...] kwietnia 2016 r. w budynku przy ul. [...] w B.. We wniosku tym Spółdzielnia, uzasadniając swój ważny interes do wydania jej uwierzytelnionych odpisów omawianych dokumentów, podkreśliła, że : "1) wskazane dokumenty stanowią główne materiały dowodowe do merytorycznego rozstrzygnięcia we wszystkich postępowaniach związanych z badaniem legalności wykonania około trzynastu robót budowlanych. Postępowanie w tym zakresie wynika z prawomocnego wyroku WSA w Lublinie z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt. SAB/Lu 112/14, a dotyczy pkt. II sentencji tego wyroku; 2) żądane dokumenty są niezbędne do wykorzystania w innych postępowaniach prawnych związanych z uzyskaniem odszkodowań dla Spółdzielni z tytułu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem i wyeliminowaniem występujących zagrożeń na obiekcie (przeciwko życiu i zdrowiu ludzi oraz zagrożeń bezpieczeństwu obiektu, ochrony środowiska, p.poż i BHP); 3) żądane uwierzytelnione odpisy z w/w dokumentów będą miały zasadnicze znaczenie przy zastępczym wykonaniu przez Spółdzielnię robót na koszt sprawcy samowoli budowlanych w związku z przywróceniem stanu technicznego budynku do jego użytkowania, zgodnie z warunkami technicznymi określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.)". Zdaniem Sądu, prawidłowo oceniły organy administracji obu instancji, że strona skarżąca nie wykazała ważnego interesu uzasadniającego uwzględnienie opisanego wniosku. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasadą ogólną postępowania jest, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). W myśl zaś art. 73 § 2 K.p.a. strona ma prawo żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile uzasadnione jest to jej ważnym interesem. Podkreślenia wymaga, że z przepisu tego wynika prawo żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Organ zatem może odmówić uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania stronie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów ze względu na brak ważnego interesu strony. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że skarżąca Spółdzielnia domagała się wydania jej uwierzytelnionych odpisów omawianych wyżej dokumentów sporządzonych przez inwestora. Uwzględnienie takiego wniosku – w świetle art. 73 § 2 K.p.a. – wymagało stwierdzenia przez organ zaistnienia ważnego interesu strony. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest przy tym stanowisko, że uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony li tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych jest niewystarczające. Żądając wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów należy jeszcze wykazać, że nie ma się samemu możliwości sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06 oraz z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 693/14). Taka zaś sytuacja niewątpliwie nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić również trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, iż potrzeba załączenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów jako dowodów w postępowaniu toczącym się przed sądem powszechnym, nie uzasadnia istnienia "ważnego interesu strony". Sąd powszechny, działając na podstawie art. 250 k.p.c., może bowiem zażądać od organu administracji określonych odpisów dokumentów, na które wskaże strona. Sąd może również zarządzić, by oryginały tych dokumentów dostarczono na rozprawę. Odmowa wydania z akt sprawy administracyjnej dokumentów dotyczących wykonanych przez inwestora robót budowlanych nie ogranicza więc prawa strony do dowodzenia swoich racji w procesach przed sadami powszechnymi. Oczywiste jest też, że strona może skorzystać z uprawnienia do przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, które to odpisy i notatki mogły stanowić dowód w innym postępowaniu, bądź służyć jako podstawa wniosku dowodowego. Gdyby ustawodawca chciał uzależnić uprawnienie strony do żądania uwierzytelnienia odpisów od samej potrzeby ich posiadania przez stronę, to – zakładając jego racjonalność – nie wprowadziłby w treści art. 73 § 2 K.p.a. dodatkowego wymogu, by strona uzasadniła, iż ma ważny interes w ich uzyskaniu, lecz ograniczyłby brzmienie przepisu do samych uprawnień strony do posiadania tych dokumentów, rezygnując tym samym z jakichkolwiek ograniczeń w możliwości żądania przez stronę uwierzytelniania odpisów (zob. przykładowo jedynie: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2063/10 oraz z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2209/14). Niezasadne były również pozostałe zarzuty strony skarżącej. Należy mieć bowiem na uwadze, że skarżąca Spółdzielnia, jak wynika z treści formułowanych przez nią zarzutów, domagała się wydania jej opisanych wyżej uwierzytelnionych kopii dokumentów, mających – w jej ocenie – "podstawowe znaczenie do merytorycznego rozstrzygnięcia trzynastu postępowań, zgodnie z pismem Spółdzielni z dnia [...] marca 2016 r., znak [...], przekazanym na wezwanie organu w sprawie znak: [...]". Wskazać trzeba, że w postępowaniach administracyjnych dotyczących legalności robót budowlanych wykonanych przez inwestora, a prowadzonych przez właściwy organ nadzoru budowlanego, którym w tym przypadku jest PINB w L., strona skarżąca biorąc udział jako strona nie ma obowiązku przedkładania uwierzytelnionej kopii spornych dokumentów. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że o ile dokumenty te mogą mieć istotny wpływ na wynik tych postępowań, a nie zostałyby dołączone w poczet materiału dowodowego z urzędu przez wspomniany organ, to niewątpliwie – w celu uwzględnienia tych dowodów – wystarczającym będzie wskazanie przez Spółdzielnię organowi oznaczenia akt administracyjnych sprawy, w których te dokumenty się znajdują. Wówczas organ ten będzie obowiązany do ich dołączenia do akt sprawy oraz do należytej ich oceny, stosownie do wymogów określonych w art. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w sprawie takiego naruszenia innych przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, działając na podstawie art. 151 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), skargę oddalił.