II SA/Lu 971/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 marca 2014 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia .... Samorządowe Kolegium Odwoławcze .. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej .. z dnia ... o odmowie przyznania L. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką W. S. W uzasadnieniu organy obu instancji wskazały, że wnioskodawczyni wraz z mężem prowadzi gospodarstwo rolne i z tego tytułu jest objęta ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym jako rolnik, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na brak rezygnacji z zatrudnienia, który jest przesłanką przyznania tego świadczenia w świetle art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. L. S. posiada bowiem udział 1/3 w gruncie o pow. 5 ha fizycznych (3,4745 ha przeliczeniowych), zaś jej mąż M. S. - gospodarstwo rolne o pow. 3,05 ha fizycznych (4, 4010 ha przeliczeniowych) i jako małżonka rolnika podlega ona ubezpieczeniu społecznemu rolników. Organy powołały się przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012r., sygn. akt I OPS 5/12, w której stwierdzono, że posiadanie gospodarstwa rolnego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co - zdaniem organów obu instancji - ma zastosowanie również w sytuacji, gdy o świadczenie ubiega się małżonek rolnika, podlegający z tego tytułu ubezpieczeniu w KRUS. W tej sytuacji, pomimo iż wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012r., Sąd Rejonowy L. – Z. w L. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt VII U 70/12 zaliczył córkę wnioskodawczyni – W. S. do osób niepełnosprawnych na okres do 31 grudnia 2014r. ustalając, że stan jej zdrowia i sprawność organizmu powoduje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być wnioskodawczyni przyznane. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła L. S., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazała, że nie jest możliwe pogodzenie pracy w gospodarstwie rolnym z opieką nad niepełnosprawną małoletnią córką, cierpiącą na wiele schorzeń, w tym na cukrzycę insulinozależną - i wymagającą całodobowej kontroli. W przekonaniu skarżącej stanowisko organów i NSA jest błędne, dlatego uważa ona, że świadczenie pielęgnacyjne powinno jej być przyznane. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawą jej wydania był art. 17 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1456), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Bezspornie skarżąca jako matka W. S. należy do kręgu osób zobowiązanych względem niej do alimentacji, zaś W. S. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności i wymaga stałej opieki, co wynika z wyroku Sądu Rejonowego L. – Z. w L. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt VII U 70/12 z dnia 20 grudnia 2012r. zmieniającego orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 6 grudnia 2011r. w ten sposób, że zaliczył córkę wnioskodawczyni – W. S. do osób niepełnosprawnych na okres do 31 grudnia 2014r. ustalając, że stan jej zdrowia i sprawność organizmu powoduje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, k. 5 akt admin.) Skarżąca nie spełnia jednak przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Na tle przepisu art. 17 ust. 1 ustawy jeszcze do niedawna istniały rozbieżności w orzecznictwie sądowo-administracyjnym co do tego czy posiadanie gospodarstwa rolnego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 11 grudnia 2011r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął w trybie art. 15 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., uchwałę w składzie siedmiu sędziów, sygn. akt I OPS 5/12, w której stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Zasadniczo uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie, w której została podjęta (art. 187 § 2 P.p.s.a.), ma ona jednak także tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 P.p.s.a. Oznacza to, że uchwała taka dotyczy nie tylko danej sprawy, ale wszystkich spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska zawartego w uchwale, dopóty sądy administracyjne (pośrednio nim związane) stanowisko to powinny respektować. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy analogicznej do tej, w której podjęto uchwałę, w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Jedyną możliwością odstąpienia od stanowiska zawartego w uchwale stanowi wystąpienie przez skład niepodzielający tego stanowiska do odpowiedniego składu NSA z zagadnieniem prawnym (por. J. Drachal, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s.868 oraz wyroki NSA z dnia 13 marca 2008r., II FSK 147/07, z dnia 27 listopada 2007r., I FSK 1385/07, z dnia 11 grudnia 2007r., I FSK 231/07, z dnia 28 lipca 2005r., II FSK 576/05). Jeżeli jednak WSA podziela wykładnię prawa zawartą w uchwale NSA, nie ma obowiązku uruchamiania procedury przewidzianej w art. 269 § 1 P.p.s.a. tj. zwracania się do odpowiedniego składu NSA o ponowne zajęcie się danym zagadnieniem prawnym i ewentualne podjęcie odmiennej uchwały (por. wyrok WSA z dnia 16 października 2007r., III SA/Wa 1409/07). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie niniejszym podziela aktualny na gruncie obowiązujących przepisów pogląd prawny, wyrażony w powołanej uchwale składu siedmiu sędziów w sprawie I OPS 5/12, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. W uchwale tej wskazano, że "prowadzenie gospodarstwa rolnego, oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Zatem przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną (...). Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia zatem rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem. Jak wynika z zaświadczenia Wójta Gminy (k.12 akt admin.), skarżąca L. S. posiada udział 1/3 w gruncie o pow. 3, 4745 ha przeliczeniowych, a jej mąż M. S. posiada gospodarstwo rolne o pow. 4,4010 ha przeliczeniowych - skarżąca pracuje w tym gospodarstwie, co potwierdziła w oświadczeniu z dnia 16 lipca 2013r. (k.11 akt admin.) i podlega ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu i zdrowotnemu w KRUS jako rolnik, co wynika z jej oświadczenia (k.10 akt admin.) oraz z zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ...z dnia 19 lipca 2013r. (k.13 akt amin.). W świetle powyższego organy obu instancji prawidłowo uznały, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką W. S. nie może być skarżącej przyznane. Należy przy tym wyjaśnić, że decyzja w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter związany, co oznacza, że organ rozstrzygając sprawę ocenia wyłącznie to czy zachodzą ustawowe przesłanki, nie może natomiast uwzględniać innych okoliczności, w tym względów społecznych. Skoro więc ustawa o świadczeniach rodzinnych nie daje podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie prowadzącej gospodarstwo rolne to organy administracji nie mogły wydać decyzji uwzględniającej wniosek skarżącej. Z tych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, a skarga na nią podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.).