II SAB/Lu 28/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. H. po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. K. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej ponieważ miesięczne zobowiązania finansowe (ok. [...] złotych) są większe od uzyskiwanego dochodu z działalności gospodarczej w kwocie ok. [...] złotych netto. Ponadto wskazał, że komornik zajął wszystkie jego należności łącznie z kontem bankowym. Skarżący oświadczył również, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jego majątku wchodzi nieruchomość o pow. 1,20 ha zabudowana wiatą o pow. 600 m2, na której to nieruchomości została ustanowiona hipoteka w wysokości 2,5 mln złotych. Oceniając powyższy wniosek referendarz sądowy uwzględnił z urzędu informacje wynikające z akt sprawy III SA/Lu 300/16, gdzie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy i na wezwanie referendarza nadesłał dodatkowe dokumenty źródłowe odnoszące się do jego aktualnej sytuacji materialnej: oświadczenie z dnia 7 kwietnia 2016 r., wydruki z rachunków bankowych, umowę najmu lokalu użytkowego z dnia 1 stycznia 2010 r., pismo komornika sądowego z dnia 7 kwietnia 2016 r., wydruk dokonywanych opłat leasingowych za posiadane samochody i maszynę papierniczą, wielkość przychodów i wydatków w prowadzonej działalności gospodarczej w okresie wrzesień 2015 r. – luty 2016 r. oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia 29 marca 2016 r., wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w S.. Wezwaniem z dnia 28 czerwca 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do nadesłania oświadczenia wskazującego wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego oraz dokumentów źródłowych (np. faktur VAT, rachunków) z miesięcy kwiecień, maj i czerwiec 2016 r. poświadczających wysokość tych wydatków; wyciągu z rachunku bankowego oraz lokat bankowych za okres kwiecień, maj i czerwiec 2016 r.; umowy najmu lokalu użytkowego z dnia 1 stycznia 2010 r.: dokumentów poświadczających zajęcie składników majątkowych przez komornika: dokumentu poświadczającego dokonywanie opłat leasingowych za posiadane samochody i maszyny; bilansu (ewentualnie zestawienia przychodów i wydatków) z prowadzonej działalności gospodarczej za okres od stycznia 2016 r. do czerwca 2016 r. oraz oświadczenia wyjaśniającego do kogo należy i jaką ma wartość nieruchomość położona w Hrebennem pod numerem 113 i wyjaśnienia na jakiej podstawie prawnej skarżący zamieszkuje w tej nieruchomości oraz jakie w związku z tym koszty ponosi. Jednocześnie wyjaśniono skarżącemu przyczyny skierowania do niego wezwania. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Ustalenie możliwości ponoszenia wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym, czy też braku środków do życia wymaga ustalenia relacji między wysokością kosztów utrzymania koniecznego a realnymi dochodami. Analiza oświadczeń złożonych przez skarżącego na druku PPF oraz dokumentów zawartych w aktach sprawy III SA/Lu 300/16 wykazała, że część informacji wynikających z tych dokumentów i oświadczeń prezentowała sytuację majątkową skarżącego i jego dochody z okresu poprzedzającego złożenie wniosku o prawo pomocy w niniejszej sprawie (wielkość przychodów i wydatków w prowadzonej działalności gospodarczej dotyczyła okresie wrzesień 2015 r. – luty 2016 r., wydruk z rachunku bankowego dotyczył okresu luty 2016 r.), konieczne było zatem uaktualnienie tych informacji. Ponadto wyjaśnienia wymagało to do kogo należy zamieszkiwana przez skarżącego nieruchomość i kto ponosi koszty jej utrzymania oraz czy i w jakiej wysokości opłaca raty leasingowe. Wyjaśnienia wymagało też to, jak wysokie są koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego. W piśmie z dnia 7 kwietnia 2016 r. skarżący wskazywał bowiem na kwotę [...]złotych zaś na druku PPF określał je na kwotę trzydziestokrotnie wyższą. Zaś z ustaleń poczynionych w sprawie III SA/Lu 300/16 wynikało, że kwota wydatków rzędu trzydziestu tysięcy złotych związana jest z kosztami prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego a nie z jego kosztami utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego. Z tych powodów ustalenia wymagała nie tylko wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego ale i wysokość dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, obecny stan rachunków bankowych oraz rodzaj i wysokość dokonywanych na nich operacji finansowych jak i to do kogo należy zamieszkiwana przez skarżącego nieruchomość. Dlatego też, mając na uwadze unormowanie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r., poz. 1257), wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 p.p.s.a.) powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 września 2013 r. (II OZ 777/13) stwierdził, że konstrukcja art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienia zaś tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym dąży się do uzupełnienia wniosku i określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Mimo prawidłowego doręczenia wezwania skarżący nie nadesłał zażądanych od niego dokumentów źródłowych i oświadczeń. Mając na uwadze brak współdziałania ze strony skarżącego, uznać należy, że lekceważy on obowiązek nakładany na niego przez art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 255 p.p.s.a. w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 23 lipca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny (I OZ 635/13) stwierdził, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów w trybie art. 255 p.p.s.a. uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. I właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Nie nadsyłając żądanych dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący uniemożliwił dokonanie oceny tego, czy nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bądź, czy poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niego. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący wykazał zasadność swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. np. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 251/13, 4 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 546/13 czy z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OZ 792/13). Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.