II SAB/Lu 404/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność T. L. "P." K. nr [...] w B. P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 28 kwietnia 2014 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. S. P., w zakreślonym terminie (data na prezentacie), na urzędowym formularzu druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową i utrzymuje się z renty w kwocie [...] złotych brutto i dochodów z pracy w redakcji w kwocie [...] złotych brutto. Żona wnioskodawcy utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] złotych brutto. Łączny miesięczny dochód skarżącego wynosi [...] złotych brutto. Skarżący oświadczył, że żona nie łoży na jego utrzymanie. Skarżący wykonując wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń nadesłał pismo z dnia 16 września 2014 r., z którego wynika, że wraz z żoną zamieszkuje na zasadzie dożywocia w pomieszczeniach będących we władaniu syna, gdzie wraz z synem zajmują pomieszczenia o powierzchni około [...] m2. Właścicielem zajmowanej nieruchomości jak i innych budynków jest A. Sp. z o.o. Skarżący dokłada się do rachunków za gaz, środki czystości oraz inne koszty utrzymania pomieszczeń. W piśmie tym skarżący oświadczył ponadto, że jego stan majątkowy i dochody nie uległy zmianie. Podkreślił, że w związku z koniecznością leczenia zadłużył się na karcie debetowej na kwotę [...] złotych plus koszt zakupu materaca leczniczego za kwotę [...] złotych. Z nadesłanego na wezwanie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że prezesem A. Sp. z o.o. jest skarżący. Wykonując ponowne wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych skarżący w piśmie z dnia 22 października 2014 r. wyjaśnił, że nie posiada rachunków oraz faktur VAT dokumentujących jego wydatki na stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego. Oświadczył też, iż nie płaci czynszu za mieszkanie. Do pisma dołączył wyciąg z rachunku bankowego oraz wydruk stanu zadłużenia na karcie debetowej. W piśmie z dnia 22 października 2014 r. skarżący wyjaśnił również, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od opłaty sądowej w kwocie 100 złotych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie w piśmie wyjaśnił, że nie ma środków na ponoszenie kosztów sądowych i opłaty za adwokata. Referendarz sądowy na podstawie zeznań podatkowych PIT – 37 skarżącego i żony za rok 2013 znajdujących się w aktach sprawy II SA/Lu 382/14 ustalił, że w roku tym skarżący osiągnął dochód w kwocie [...] złotych zaś jego żona w kwocie [...] złotych. Referendarz sądowy na podstawie pisma skarżącego z dnia 16 kwietnia 2014 r., złożonego do akt sprawy II SAB/Lu 35/14 ustalił, że płaci on alimenty w kwocie [...] złotych potrącane bezpośrednio z jego renty inwalidzkiej w tym kwota [...] złotych przekazywana jest bezpośrednio z Wojskowego Biura Emerytalnego do rąk uprawnionej oraz kwota [...] złotych honorarium redakcyjnego, które skarżący również przekazuje małżonce, nie posiada żadnego wartościowego sprzętu myśliwskiego, a posiadane śrutówki z 1951 r. i z roku 1989 warte są około [...] złotych za sztukę, roczny koszt przynależności do koła łowieckiego wynosi [...] złotych - składka do koła oraz [...] złotych składka do P., od roku 2007 nie ponosi kosztów polowań i amunicji, gdyż od tego roku nie bierze czynnego udziału w polowaniach, poprzestając jedynie na towarzyszeniu osobom zaprzyjaźnionym oraz, iż jego koszty utrzymania koniecznego i leczenia wynoszą [...] złotych. Na podstawie pisma skarżącego z dnia 17 lipca 2014 r. i z dnia 1 sierpnia 2014 r. złożonych do akt sprawy II SAB/Lu 237/14 referendarz sądowy ustalił, że skarżący sporadycznie otrzymuje wsparcie od dorosłych dzieci. Ma to miejsce w chwilach szczególnego niedostatku. Różnica pomiędzy wysokością wydatków na leczenie i koszty utrzymania skarżącego wynika z różnych kwot wydatkowanych na powyższe potrzeby. Skarżący nie prowadzi ewidencji wydatków a w związku z wahaniem się cen produktów spożywczych nie jest w stanie podać konkretnej kwoty kosztów utrzymania koniecznego. Skarżący sporadycznie podejmuje się dodatkowych zajęć, celem uzupełnienia dochodów oraz sporadycznie korzysta z pomocy rodziny. Różna wysokość wydatków skutkuje tym, że gdy są one niższe pozwala to odłożyć jakąś kwotę zaś gdy rosną powstaje zadłużenie. Środki uzupełniające budżet pochodzą również z debetu na karcie kredytowej, który obecnie wynosi [...] złotych. Skarżący w piśmie z dnia 26 czerwca 2014 r. złożonym przez niego do akt sprawy II SAB/Lu 157/14 oświadczył, że wraz z żoną zamieszkują w mieszkaniu należącym do spółki prawa handlowego, gdzie korzystają z prawa dożywocia oraz, iż spółka ta ponosi wszystkie koszty eksploatacji mieszkania. Z pisma tego wynika również, że jego aktualne koszty utrzymania wynoszą minimum [...] złotych miesięcznie z czego kwota [...] złotych to koszty leczenia. Pismo to zawiera też oświadczenie, że dochody nie wystarczają skarżącemu na pokrycie kosztów utrzymania koniecznego, co zmusza go do korzystania z pomocy rodziny. Na podstawie dołączonych do akt sprawy II SAB/Lu 35/14 potwierdzeń odbioru/wypłaty referendarz sądowy ustalił, że H. P. (żonie) z renty skarżącego tytułem alimentów przekazywana jest kwota [...] złotych, na podstawie potwierdzenie wypłaty/odbioru emerytury H. P., referendarz sądowy ustalił, iż emerytura ta wynosi [...] złotych brutto – [...] złotych netto zaś na podstawie potwierdzenie wypłaty/odbioru renty skarżącego, że wynosi ona [...] złotych brutto a wypłacana jest mu w kwocie [...] złotych netto. Na podstawie dołączonych do akt II SAB/Lu 35/14 faktur VAT za zakup leków referendarz sądowy ustalił, że w dniu 23 lipca 2014 r. żona skarżącego dokonała zakupu leków na łączną kwotę [...] złotych zaś on na kwotę [...] złotych. W oparciu o nadesłane przez skarżącego do sprawy II SO/Lu 55/14 pismo z dnia 11 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy ustalił, że żona skarżącego nie posiada rachunku bankowego zaś jego wynagrodzenie za pracę w redakcji przekazywane jest przelewem na konto. Różna wysokość przelewów z redakcji spowodowana jest tym, że wraz z wynagrodzeniem na konto przelewane są również zwroty kosztów podróży służbowych. Skarżący wyjaśnił też, że na poczet jego kosztów utrzymania koniecznego składają się wydatki na wyżywienie oraz odzież. Znaczną ich część stanowią wydatki na leki. Z dołączonej zaś umowy o pracę wynika, że skarżący zatrudniony jest na 1/10 etatu na czas nieokreślony za wynagrodzeniem [...] złotych miesięcznie. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Na wstępie należ wyjaśnić, że mając na uwadze treść oświadczenia skarżącego złożonego w piśmie z dnia 22 października 2014 r., iż nie ma on środków na opłacenie kosztów sądowych i adwokata referendarz sądowy uznał, że skarżący wnosi o zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. Nr 0, poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Z żadną z wymienionych sytuacji nie mamy doczynienia w sprawie niniejszej. Zarówno skarżący jak i jego żona osiągają stałe dochody, które w roku 2013 wyniosły w przypadku skarżącego [...] złotych zaś jego żony [...] złotych oraz mają zapewnione potrzeby mieszkaniowe. Nawet jeżeli weźmie się pod uwagę to, że skarżący kwotę [...] złotych przekazuje na rzecz żony w formie alimentów wraz z kwotą [...] złotych otrzymywanego przez niego honorarium za pracę w redakcji co powoduje, iż jego realny dochód wynosi łącznie [...] złotych netto nie można przyjąć, aby wniosek o przyznanie prawa pomocy był zasadny. Dla oceny jego zasadności nie ma bowiem znaczenia umowna rozdzielność majątkowa między skarżącym a jego żoną. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 marca 2013 r. (I GZ 47/13 – ONSAiWSA 2014/3, s. 204 - 207) stwierdził, że rozdzielność majątkowa ustanowiona w drodze umowy może dotyczyć kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Nie można jednak przyjąć, aby rozdzielność majątkowa małżeńska zwalniała współmałżonka z pomocy finansowej. Żona skarżącego osiąga realny dochód w kwocie [...] złotych netto (kwota uzyskana z zsumowania kwoty alimentów przekazywanych na rzecz żony przez skarżącego oraz kwoty jego honorarium redakcyjnego, które również przekazuje na jej rzecz i otrzymywanej przez żonę skarżącego emerytury w kwocie netto). Z faktu zaś, że skarżący oświadczył, iż ponosi stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego w kwocie [...] złotych (pismo z dnia 16 kwietnia 2014 r.) do [...] złotych (pismo z dnia 26 czerwca 2014 r.) przy realnych dochodach w kwocie [...] złotych wynika, że aby ponosić koszty utrzymania musi korzysta ze wsparcia finansowego nie tylko dzieci, które jest wszak sporadyczne, ale i żony. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na to, że wysokość dochodu netto żony skarżącego w pełni umożliwia jej udzielanie pomocy finansowej skarżącemu zwłaszcza, że nie obciąża ją ponoszenie kosztów czynszu. Ponadto z pisma skarżącego z dnia 27 września 2014 r. (k. 15) wynika, że ma on możliwość zgromadzenia środków finansowych pozwalających na ponoszenie części kosztów postępowania w tym m.in. poprzez podjęcie dodatkowego zatrudnienia (pismo z dnia 1 sierpnia 2014 r.). Dokonując oceny możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania nie można pominąć faktu pełnienia przez niego funkcji prezesa spółki prawa handlowego. Z informacji zgromadzonych w toku niniejszego postępowania oraz innych postępowań sądowych, w których skarżący ubiegał się o prawo pomocy wynika, że nie otrzymuje on wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji prezesa. Dobrowolne wyzbycie się przez skarżącego należnych mu środków, a co za tym idzie, pozbywanie się zdolności do ponoszenia kosztów postępowania, nie uzasadnia jednak zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, co w praktyce polegałoby na przeniesieniu w istocie ciężaru ponoszenia tych kosztów na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wprost przeciwnie. Wskazuje to na możliwość pozyskania przez skarżącego środków finansowych, które może on przeznaczyć na poczet kosztów postępowania do ponoszenia których jest zobowiązany. Mając na uwadze wysokość miesięcznych dochodów netto skarżącego i jego żony, treść oświadczenia skarżącego o możliwości zgromadzenia przez niego środków finansowych jak i nie wykorzystanie przez skarżącego możliwości pozyskania środków finansowych w związku z pełnieniem funkcji prezesa spółki prawa handlowego referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nadmienić równocześnie należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 listopada 2014 r. (sygn. akt I OZ 1007/14) w analogicznym jak w sprawie niniejszej stanie faktycznym uznał, iż skarżący nie wykazał, aby zasadnym było przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych samych przyczyn, które w ocenie referendarza sądowego zadecydowało o braku podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym brak jest również podstaw do przyjęcia, aby poniesienie przez skarżącego części kosztów niniejszego postępowania groziło jemu bądź żonie uszczerbkiem w kosztach utrzymania koniecznego dla nich. Wobec powyższego, starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.