II SAB/Lu 54/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz po rozpoznaniu w dniu 1 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie niezałatwienia wniosku dotyczącego aktualizacji opłaty z tytułu wieczystego użytkowania p o s t a n a w i a odrzucić skargę. A. S. w dniu [...]. złożył za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego . pismo zatytułowane "odwołaniem". W piśmie z dnia 3 lipca 2009 r., odpowiadając na wezwanie Sądu do sprecyzowania charakteru pisma, wyjaśnił, że jego pismo z dnia [...]. jest skargą do Sądu na nierozpoznanie przez Kolegium jego wniosku z dnia 30 grudnia 2008 r. oraz sprzeciwu do Sądu Rejonowego z dnia 6 marca 2009 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, ewentualnie zaś o oddalenie. Zdaniem organu pismo skarżącego z dnia [...]. nazwane "odwołaniem" stanowi skargę do Sądu na postanowienie Kolegium z dnia [...]., nr [...] o zawieszeniu postępowania w przedmiocie aktualizacji opłaty z tytułu wieczystego użytkowania (zmiany stawki procentowej) działki nr ewid. [...], w Ś. D. gmina W. W świetle zaś przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami środki zaskarżenia od rozstrzygnięć Kolegium dotyczących aktualizacji opłat z tytułu wieczystego użytkowania winny być rozpatrywane przez sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 oraz pkt 1-4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w sprawach rozstrzyganych przez te organy w drodze decyzji, postanowień wskazanych w tym przepisie oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Kwestie dotyczące aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), dalej jako: "ustawa". W myśl art. 81 ust. 1 ustawy użytkownik wieczysty może żądać od właściwego organu dokonania aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, jeżeli wartość nieruchomości uległa zmianie, a właściwy organ nie podjął aktualizacji opłaty. W razie odmowy użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania odmowy, skierować sprawę do kolegium. Przepisy art. 79 i art. 80 stosuje się odpowiednio. Do postępowania przed samorządowym kolegium odwoławczym w tej sprawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń (art. 79 ust. 7 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy). Kolegium rozpatrując tę sprawę, winno dążyć do polubownego jej załatwienia w drodze ugody. Jeżeli do ugody nie doszło, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium nie przysługuje odwołanie (art. 79 ust. 3 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy), lecz sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek wieczystego użytkownika dotyczący niezasadności odmowy aktualizacji stawki opłaty zastępuje pozew (art. 80 ust. 1 i 2 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Wójt Gminy W. w dniu [...]. odmówił J. i A. małż. S. zmiany stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka [...] o pow. 1000 m2 w Ś. D. gmina W. Skarżący A. S. wnioskiem z dnia [...] zakwestionował to rozstrzygnięcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] ] znak: [...], zawiesiło postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., to jest do czasu przeprowadzenia postępowania spadkowego i ustalenia spadkobierców po zmarłej żonie skarżącego – J. S. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 3 marca 2009 r., a w dniu 6 marca 2009 r. złożył on, za pośrednictwem Kolegium, sprzeciw do Sądu Rejonowego wnosząc o: uchylenie powyższego postanowienia Kolegium z dnia [...], zmianę stawki procentowej z 3% na 1% opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wskazanej wyżej nieruchomości oraz o unieważnienie wypowiedzenia z dnia [...] znak: [...], wydanego przez Wójta Gminy, dotyczącego dotychczas obowiązującej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wskazanej nieruchomości. Sprzeciw ten został odrzucony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 20 kwietnia 2009 r., II C 218/09, z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej, na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarga A. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego polegającą na nierozpoznaniu jego wniosku z dnia [...]. oraz sprzeciwu do Sądu Rejonowego z dnia 6 marca 2009 r. jest niedopuszczalna, gdyż została wniesiona w sprawie, która nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Do postępowania Kolegium wywołanego złożeniem przez skarżącego wniosku z dnia [...], przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio, z wyłączeniem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Wniosek ten, jak wynika z wyraźnego brzmienia art. 80 ust. 2 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy, przekształca się, po złożeniu sprzeciwu od orzeczenia Kolegium, w pozew rozpoznawany przez sąd powszechny. Oznacza to, że właściwość sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na niezałatwienie przez Kolegium tego wniosku jest wyłączona, a skarga w tym zakresie podlega odrzuceniu na podstawie powołanego art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., I OSK 306/06, niepubl.). Brak jest również podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi w zakresie dotyczącym bezczynności organu polegającej na niezałatwieniu sprzeciwu do Sądu Rejonowego z dnia 6 marca 2009 r. Wprawdzie sprzeciw ten został odrzucony postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 20 kwietnia 2009 r., II C 218/09, z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej, jednakże, jak wynika z uzasadnienia tego orzeczenia, powodem jego odrzucenia było uznanie przez Sąd Rejonowy, że od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...], o zawieszeniu postępowania służy środek odwoławczy do organu wyższego stopnia. W ocenie Sądu odrzuceniu skargi nie stoi na przeszkodzie treść przepisu art. 58 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. W literaturze przedmiotu dominuje pogląd, iż powołany wyżej przepis, jak i art.1991 k.p.c. oraz art. 66 § 4 k.p.a. nasuwają szereg zastrzeżeń i wątpliwości. Wskazuje się przy tym na wadliwość brzmienia tych przepisów oraz na zagrożenia, jakie mogą powstać w razie powstania sporów kompetencyjnych pomiędzy sądami powszechnymi, sądami administracyjnymi i organami administracji publicznej. (A. Zieliński, Prawo do sądu a struktura sądownictwa, "Państwo i Prawo" 2003, nr 4, s. 20 i n., W. Sanetra, Spór o spory kompetencyjne, "Przegląd Sądowy" 2003, nr 9, s.3 i n.; Z. Kmieciak, Spór o właściwość a prawo jednostki do sądu, "Glosa" 2003, nr 9, s. 4 i n.; R. Lewicka, Realizacja prawa do sądu a spory kompetencyjne w świetle nowych regulacji prawnych, "Państwo i Prawo" 2004, nr 11, s. 71; A. Wasilewski, Spory kompetencyjne – problem wymagający uregulowania, "Przegląd Sądowy" 2007, nr 11-12, s. 7 i n.; M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 324). Zasadnicze znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi w tym zakresie ma kwestia, czy sąd administracyjny może odrzucić skargę z powodu braku swojej właściwości w sytuacji, gdy sąd powszechny, w tej samej sprawie, wcześniej stwierdził swoją niewłaściwość i odrzucił pozew. Zdaniem Sądu, możliwość odrzucenia skargi w sprawie, w której wcześniej sąd powszechny odrzucił pozew, jest wyłączona na podstawie powołanego art. 58 § 4 p.p.s.a. tylko wówczas, gdy skarga dotyczy takich działań lub bezczynności administracji, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., a równocześnie nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 5 tej ustawy (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 16 lipca 2009 r., III SA/Łd 309/09, niepubl., wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 lutego 2009 r., II SA/Bk 733/08, niepubl., postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2008 r., II GSK 318/07, niepubl., wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 grudnia 2007 r., I SA/Bd 239/07, niepubl.; M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska,, Postępowanie sądowoadministracyjne, red. T. Woś, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2004, s.139; M. Romańska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., s. 328,). Oznacza to, iż sąd administracyjny może odrzucić skargę w sprawie, w której wcześniej sąd powszechny odrzucił pozew, gdyby okazało się, że sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W sytuacji zatem, gdy sprawa taka nie byłaby żadną ze spraw wymienionych w art.3 § 2 p.p.s.a., dopuszczalne jest odrzucenie skargi. Sytuacja taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Z powołanych przepisów ustawy wynika, że w przypadku wydania przez Kolegium postanowienia o zawieszeniu postępowania w postępowaniu dotyczącym aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, stronie nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 79 ust. 7 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy do postępowania tego nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących odwołań i zażaleń. Przedmiotowe postanowienie Kolegium z dnia [...]. jest więc niezaskarżalne do sądu administracyjnego, gdyż w świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. skarga do tego sądu służy nie na wszystkie postanowienia, a jedynie na te postanowienia, na które służy zażalenie (wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy), rozstrzygające sprawę co do istoty oraz kończące postępowania. Postanowienie o zawieszeniu postępowania w przedmiocie aktualizacji opłaty z tytułu wieczystego użytkowania nie kończy tego postępowania, ani nie rozstrzyga go co do istoty. Tym samym niedopuszczalna jest również skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w tym zakresie, gdyż, jak wskazano wyżej, skarga taka przysługiwałaby tylko wówczas, gdyby w niniejszej sprawie Kolegium zobligowane było do wydania postanowienia, o którym mowa w powołanym art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., a tego nie uczyniło. Z tych powodów skarga A. S. podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., również w zakresie bezczynności Kolegium, polegającej na nierozpoznaniu jego pisma z dnia 6 marca 2009 r., nazwanego "sprzeciwem". Ubocznie jedynie zauważyć należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze . w uzasadnieniu powołanego postanowienia z dnia [...]. poinformowało skarżącego, iż postępowanie przed Kolegium zostanie podjęte po przedłożeniu przez niego prawomocnego postanowienia właściwego sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej J. S. Przedłożenie zatem takiego postanowienia będzie skutkować niezwłocznym podjęciem zawieszonego postępowania. Należy uzupełnić, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym również przedłożenie przez skarżącego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza pozwoli organowi na podjęcie postępowania w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 79 pkt 1a ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.), notariuszom przysługuje uprawnienie do sporządzania aktów poświadczenia dziedziczenia na zasadach określonych w art. 95a i n. tej ustawy. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu.