III SA/Lu 187/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia SO del. Robert Hałabis, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Wojewody z dnia [....] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia bezskuteczności odwołania od decyzji orzekającej o zameldowaniu I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat M. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Prezydent Miasta L. orzekł o zameldowaniu E. B. na pobyt stały w lokalu przy ul. A. K. [...] w L. Decyzja ta została doręczona E. B. w dniu [...] grudnia 2011 r. W dniu [...] stycznia 2012 r. E. B. wniósł od powyższej decyzji odwołanie, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewoda L. stwierdził bezskuteczność odwołania wnioskodawcy od decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona odwołującemu się w dniu [...] grudnia 2011 r., a zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] stycznia 2012 r. Wnioskodawca wniósł odwołanie w dniu [...] stycznia 2012 r., a więc po upływie terminu. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że we wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Argumenty wnioskodawcy, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania spowodowane było błędnymi informacjami urzędnika organu ewidencyjnego co do trybu postępowania nie mogą uzasadniać braku winy wnioskodawcy. Nie zgadzając się z postanowieniem Wojewody L. w sprawie stwierdzenia bezskuteczności odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2011 r. E. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 134 w zw. z art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie k.p.a.) poprzez orzeczenie o bezskuteczności odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez orzeczenie o uchybieniu terminowi do złożenia odwołania przed prawomocnym zakończeniem postępowania w zakresie przywrócenia terminu i naruszenie przez to zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady dobrej administracji. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o wstrzymanie jego wykonania do czasu rozpoznania skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż organ odwoławczy wydał obydwa postanowienia, tj. postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz postanowienie stwierdzająca bezskuteczność odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, w tym samym dniu. Zdaniem skarżącego postanowienie o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania organ może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu wyłącza dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminowi, a zatem przed rozpatrzeniem wniosku strony wydanie takiego postanowienia jest niezgodne z prawem. W związku z tym skarżący stwierdził, iż organ odwoławczy powinien wstrzymać się z wydaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. na wypadek zaskarżenia postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania do chwili prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z treści powołanego przepisu wynika, że w przypadku wniesienia odwołania po terminie organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że treść art. 134 k.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na związany charakter rozstrzygnięcia. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego. Organowi odwoławczemu nie pozostawiono w tym zakresie swobody działania. Postanowienie stwierdzające uchybienie terminu musi być wydane w każdym przypadku stwierdzenia przez organ, że odwołanie wpłynęło po terminie. Obowiązku tego nie uchyla fakt złożenia przez stronę - wraz ze spóźnionym odwołaniem - wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie wyrażany był wprawdzie pogląd, że gdy strona jednocześnie z odwołaniem składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania, to wyłączona zostaje potrzeba wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1490/07 i I OSK 1496/07 oraz wyrok z dnia 15 czerwca 2007 r. sygn. akt I GSK 1221/06, należy jednak wyjaśnić, że pogląd ten nie był powszechny i w innych, z reguły późniejszych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zajmował stanowisko odmienne (por. wyroki: z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 884/11, z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 272/10 i II OSK 275/10, z dnia 23 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 521/10, z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 120/09, z dnia 28 września 2007 r. sygn. akt II OSK 190/07 oraz z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt II OSK 52/05). W wyroku z dnia 2 sierpnia 2011 r. (I OSK 884/11) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że z treści przepisu art. 134 k.p.a. ani też z treści innego przepisu procedury administracyjnej nie wynika zakaz stosowania art. 134 k.p.a. w przypadku, gdy do organu wraz ze spóźnionym odwołaniem wpływa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie wyłącza zatem stosowania przepisu art. 134 k.p.a. okoliczność, iż strona, po wniesieniu odwołania, złożyła także wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Należy zauważyć, że wniesienie odwołania po terminie jest okolicznością obiektywną, którą organ stwierdza dokonując formalnej kontroli odwołania. Zgodnie bowiem z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy bada w pierwszej kolejności dopuszczalność odwołania oraz zachowanie terminu do jego wniesienia. Wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest więc naturalną konsekwencją stwierdzenia przekroczenia terminu do wniesienia odwołania. Organ stwierdza tę okoliczność niezależnie od przyczyn, z jakich nastąpiło uchybienie terminu i niezależnie od tego, czy przekroczenie terminu było znaczne czy nie. Stwierdzenie uchybienia terminu nie pozbawia strony prawa żądania przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stwierdzenie uchybienia terminu i przywrócenie terminu do dwie różne instytucje procedury administracyjnej. Wydając postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a. organ odwoławczy nie bada przyczyn niezachowania terminu, nie ocenia czy przekroczenie terminu było zawinione czy nie, nie wypowiada się również w kwestii uznania przekroczenia za usprawiedliwione w okolicznościach sprawy. Nie bada zatem tych okoliczności, które podnoszone być mogą we wniosku o przywrócenie terminu. Stwierdza jedynie obiektywnie istniejące uchybienie terminu. Złożenie wraz ze spóźnionym odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie uniemożliwia więc organowi odwoławczemu wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Żadne bowiem okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu nie mogą być brane pod uwagę przy badaniu zachowania terminu do wniesienia odwołania, nawet jeśli znane były organowi odwoławczemu w dacie wydawania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie ma więc żadnych przeszkód do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i rozpoznania następnie (lub w tej samej dacie, a nawet w jednym postanowieniu) wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Warto zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2011 r. w sprawie II OSK 275/10 wskazał, że ma świadomość trudności w zaakceptowaniu przez stronę postępowania rozstrzygania przez organ o uchybieniu terminu przed prawomocnym rozstrzygnięciem o przywróceniu takiego terminu, podkreślił jednak, że "takie właśnie rozwiązanie zostało przyjęte przez ustawodawcę i ani WSA ani NSA nie posiadają kompetencji do ingerowania w jasno i czytelnie sformułowane przepisy prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej". Podnieść również należy, że wydanie przez organ odwoławczy ostatecznego postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. nie ma żadnego wpływu na dopuszczalność przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie daje też podstaw do odmiennej oceny zawinienia w uchybieniu terminu, nie pogarsza więc sytuacji strony. W świetle powyższego nie jest uzasadniony zarzut skarżącego, że organ odwoławczy powinien wstrzymać się z wydaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przywrócenie terminu jest czynnością następującą po uchybieniu terminu. Nawet zatem gdyby organ uznał wniosek o przywrócenie terminu za uzasadniony i przywrócił termin do wniesienia odwołania, uchybienie terminu pozostaje okolicznością obiektywnie istniejącą i stwierdzoną przez organ we właściwym trybie. Zaskarżone postanowienie nie narusza zatem art. 134 k.p.a. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 z późn. zm.).