III SA/Lu 256/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Specjalista Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na rozstrzygnięcie protestu Agencji Wspierania Przedsiębiorczości z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...], L. Agencja Wspierania Przedsiębiorczości poinformowała spółkę S. sp. z o.o. z siedzibą w L., że po dokonaniu oceny merytorycznej został odrzucony jej wniosek o dofinansowanie projektu pt. "Budowa innowacyjnej farmy fotowoltanicznej o mocy 0,99 MW w miejscowości R. z wykorzystaniem cienkowarstwowych modułów fotowoltanicznych", złożony w odpowiedzi na konkurs w ramach Osi Priorytetowej I. Przedsiębiorczość i Innowacje Działanie/Poddziałanie 1.4 Schemat B RPO WL na lata 2007-2013. Jako przyczynę odrzucenia wniosku podano, że nie spełnia on kryterium merytorycznego oceny techniczno-ekonomicznej: "Projekt jest wykonalny pod względem finansowym". W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia dokumentacji aplikacyjnej spółka przedstawiła dokumenty w postaci promesy, umowy zobowiązującej do udzielenia pożyczki, co w jej ocenie miało potwierdzać zapewnienie wystarczających środków finansowych na realizację projektu. Organ zwrócił uwagę, że dołączona do wniosku warunkowa promesa kredytowa wydana przez Bank [...] w W. w punkcie 2 zawiera zapisy, w myśl których: "Warunkiem udzielenia kredytu i zawarcia umowy kredytowej są: a) złożenie przez Wnioskodawcę wniosku o udzielenie kredytu w terminie ważności promesy, b) uzyskaniu przez Wnioskodawcę pozytywnej oceny zdolności kredytowej i ryzyka transakcji, sporządzonej przez Bank, dokonanej w oparciu o wniosek o udzielenie kredytu wraz z załącznikami, według zasad i na warunkach obowiązujących w Banku w dniu złożenia wniosku o udzielenie kredytu". Ponadto, w punkcie 3 warunkowej promesy zawarto zapisy, ze warunkami uruchomienia środków z kredytu o których mowa w punkcie 1 promesy jest m.in. uzyskanie wyników finansowych zapewniających w ocenie Banku zdolność kredytową Wnioskodawcy na dzień uruchomienia kredytu. Powyższe zapisy warunkowej promesy kredytowej jednoznacznie wskazują że nie została przeprowadzona przez Bank weryfikacja zdolności kredytowej Wnioskodawcy. Warunkowa promesa kredytowa nie pozwala stwierdzić czy Wnioskodawca uzyska od Banku pozytywną ocenę zdolności kredytowej oraz czy Bank udzieli Wnioskodawcy przedmiotowego kredytu. Jak wynika z Wytycznych dla Wnioskodawców oraz pisma wzywającego do dokonania poprawy/uzupełnień złożonej dokumentacji aplikacyjnej, w celu udokumentowania posiadania środków finansowych na realizacje inwestycji Wnioskodawca ma możliwość przedłożenia promesy kredytowej po weryfikacji zdolności finansowej dokonanej przez bank. Mając na uwadze powyższe, przedłożona promesa kredytowa nie może zostać uznana za dokument potwierdzający posiadanie niezbędnych środków finansowych na realizację projektu. W ramach uzupełnienia/poprawy do wniosku o dofinansowanie Wnioskodawca przedłożył również umowę zobowiązującą do udzielenia pożyczki sporządzoną w formie aktu notarialnego na kwotę 150 000,00 PLN, jednak kwota ta nie jest wystarczająca na pokrycie wkładu własnego zadeklarowanego w tabeli E10 Wniosku o dofinansowanie. Dostarczone przez Wnioskodawcę dokumenty finansowe nie mogą zostać uznane za dokumenty potwierdzające posiadanie niezbędnych środków finansowych na realizację projektu. Przedłożone dokumenty nie dają podstaw do stwierdzenia, że Wnioskodawca posiada środki finansowe na realizacje inwestycji. W związku z tym należy uznać, że Wnioskodawca dokonał błędnej poprawy wniosku, gdyż nie udokumentował posiadania niezbędnych środków finansowych do realizacji projektu, co skutkuje odrzuceniem wniosku. We wniesionym na powyższą informację proteście spółka podniosła, że bank wydając promesę przeprowadził wstępną weryfikację wypłacalności beneficjenta i na dzień podpisania umowy o promesę możliwość spłaty kredytu przez wnioskodawcę została oceniona pozytywnie. Warunkowy charakter promesy wynika z faktu, że spółka nie przedstawiła w banku wszystkich dokumentów niezbędnych do uruchomienia inwestycji. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...], L. Agencja Wspierania Przedsiębiorczości uznała złożony protest za niezasadny. Uzasadniając swoje stanowisko Agencja wskazała, że dokumentacja konkursu, w ramach którego został złożony wniosek, umożliwia wykazanie wykonalności finansowej poprzez udokumentowanie stosownego poziomu zysku netto przedsiębiorstwa aplikującego o wsparcie. W przypadku, gdy nie jest to możliwe - jak w przypadku Wnioskodawcy, który w obrocie funkcjonuje od 2012 r. i zgodnie z Biznes Planem nie osiągał jeszcze przychodów - dokumentacja konkursu daje prawo przedstawienia innych dokumentów finansowych potwierdzających posiadanie środków pieniężnych, gwarantujących finansowe wykonanie projektu - w tym m in. promesy po weryfikacji zdolności finansowej dokonanej przez bank (str. 129-130 Wytycznych dla Wnioskodawców). W przedmiotowej sprawie, całkowita wartość projektu oznaczona została przez Wnioskodawcę na kwotę 5.091.985,74 PLN (pkt E8C formularza wniosku), zaś deklarowana wartość środków własnych na kwotę 1.245.313,60 PLN (pkt E10 formularza wniosku). Wbrew stanowisku powołanemu w proteście, przedstawiona przez Wnioskodawcę warunkowa promesa kredytowa nie obejmuje jakichkolwiek postanowień lub oświadczeń, które pozwalałyby przyjąć, że bank dokonał wstępnej oceny zdolności kredytowej przedsiębiorstwa aplikującego lub wstępnej weryfikacji wypłacalności beneficjenta. Przeciwnie, promesa jednoznacznie wskazuje na to, iż ocena zdolności kredytowej Wnioskodawcy nie była przeprowadzona. Wytyczne dla Wnioskodawców wymagają, by promesa kredytowa wystawiona była po weryfikacji zdolności kredytowej, nie zaś wstępnej ocenie zdolności kredytowej. Przedstawiona przez Wnioskodawcę warunkowa promesa kredytowa stanowi jedynie wstępną deklarację o możliwości udzielenia kredytu - co pozostaje poza sferą oceny przedmiotowego kryterium. W niniejszej sprawie, wydanie warunkowej promesy nie zostało poprzedzone weryfikacją zdolności kredytowej Wnioskodawcy, a bank nie zobowiązał się do oddania do dyspozycji przedsiębiorstwa środków finansowych, niezbędnych do sfinansowania deklarowanego w pkt. E10 formularza wniosku wkładu własnego. Środki finansowe w wysokości 150.000,00 PLN, oddane do dyspozycji Wnioskodawcy na mocy umowy pożyczki, nie mogły być uznane za wystarczające do wykazania wykonalności finansowej projektu. W skardze do sądu administracyjnego spółka S. podniosła zarzuty naruszenia art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) 1260/199 (Dz. Urz. UE, seria L, nr 210, s. 25) w zw. Z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r., nr 84, poz. 712, ze zm; dalej jako: u.z.p.p.r.), poprzez błędne przyjęcie stwierdzenia, że oceniany projekt nie jest zgodny z ustanowionymi kryteriami w części dotyczącej wykonalności pod względem finansowym ze względu na złożoną warunkową promesę kredytową. Organ wadliwie uznał, że warunkowa promesa nie jest dokumentem potwierdzającym posiadanie środków na realizację projektu i została wydana bez przeprowadzenia przez bank weryfikacji zdolności kredytowej wnioskodawcy. Spółka zarzuciła również naruszenie art. 2 i 32 Konstytucji RP w zw. z art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r. poprzez stosowanie kryteriów oceny projektów nie uwzględniających zasady równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów i nie uwzględniających przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów oraz powodujących dyskryminację wnioskujących. Ponadto spółka zarzuciła naruszenie art. 29 ust. 1 i 2, art. 30c i art. 31 u.z.p.p.r. w zw. z Wytycznymi Agencji poprzez przeprowadzenie oceny projektu w sposób naruszający prawo oraz brak wezwania skarżącej do uzupełnienia dokumentacji. W odpowiedzi na skargę L. Agencja Wspierania Przedsiębiorczości wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, gdyż negatywna ocena wniosku skarżącej spółki o dofinansowanie jej projektu została przeprowadzona zgodnie z prawem (art. 30c ust. 3 pkt 1 i 2 u.z.p.p.r.). Wniosek o dofinansowanie projektu został złożony w odpowiedzi na konkurs nr 10/RPOWL/1.4B/2012, w ramach Osi Priorytetowej I. Przedsiębiorczość i Innowacje Działanie/Poddziałanie 1.4 Schemat B RPO WL na lata 2007-2013. Ogłoszenie konkursu nastąpiło na podstawie przepisów ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, która przewiduje możliwość dofinansowywania ze środków publicznych projektów wyłonionych w drodze konkursów, organizowanych w ramach programów operacyjnych (art. 28 ust. 1 pkt 3, art. 29 ust. 1 u.z.p.p.r.). Jedną z podstawowych zasad obowiązujących przy organizowaniu konkursów jest wynikający z art. 26 ust. 2 ustawy obowiązek że instytucja zarządzająca powinna uwzględniać zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewniać przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów. Warunki takie mogą być zapewnione tylko wtedy, gdy zostały opracowane i upublicznione przejrzyste kryteria wyboru projektów, a oceny instytucji zarządzającej opierać się będą na stosowaniu tych właśnie kryteriów (art. 26 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 pkt 2, art. 29). Kluczową rolę w ocenie projektów odgrywa dokumentacja konkursowa, dostępna publicznie, na stronach internetowych instytucji zarządzającej. W badanej sprawie na dokumentację tę składają się m.in.: Szczegółowy Opis Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na lata 2007-2013 - Uszczegółowienie programu, Wytyczne dla wnioskodawców w ramach I i II Osi Priorytetowej RPO WL 2007-2013, Kryteria wyboru projektów w ramach I i II Osi Priorytetowej, Instrukcja wypełniania załączników do wniosku o dofinansowanie, Instrukcja wypełniania załączników do wniosku o dofinansowanie oraz Informacja o środkach odwoławczych przysługujących wnioskodawcy w ramach systemu realizacji programu operacyjnego. Dokumenty te, określające m.in. cele danego działania w ramach osi priorytetowej, zasady i kryteria ocen projektów, a także wytyczne dla wnioskodawców stanowią również podstawę sądowej kontroli zgodności z prawem dokonanej przez [Agencję] oceny projektu. Jak wynika z treści Wytycznych dla wnioskodawców ocena wniosku obejmuje ocenę formalną i merytoryczną. Przedmiotem oceny merytorycznej są wnioski o dofinansowanie uznane za kompletne i spełniające kryteria oceny formalnej (zgodnie z Kryteriami wyboru projektu w ramach I i II Osi Priorytetowej RPO WL 2007-2013, zatwierdzonymi przez Komitet Monitorujący RPO WL 2007-2013 – str. 124 Wytycznych dla Wnioskodawców). Ocena merytoryczna wniosku jest dwuetapowa: ocena techniczno-ekonomiczna i ocena strategiczna. Ocenie strategicznej poddawane są tylko te wnioski, które pozytywnie przeszły ocenę techniczno-ekonomiczną. Ocena merytoryczna wniosku jest dokonywana przez Komisję Oceny Projektów (KOP) i przeprowadzana jest niezależnie przez dwóch specjalistów (zgodnie z zasadą "dwóch par oczu"), losowo wybranych na posiedzeniu KOP. W rozpoznawanej sprawie [Agencja] odrzuciła wniosek skarżącej, z uwagi na niespełnienie kryterium merytorycznego oceny techniczno-ekonomicznej: "Projekt jest wykonalny pod względem finansowym". Stosownie do Kryteriów wyboru projektów w ramach I i II Osi Priorytetowej, kryterium "Projekt jest wykonalny pod względem finansowym" ocenia, czy wartość planowanych kosztów ma zapewnione finansowanie w zaprezentowanych w projekcie źródłach finansowania. Zadaniem oceniającego jest weryfikacja możliwości finansowych wnioskodawcy związanych z realizacją projektu, natomiast na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że ma on zapewnione środki finansowe na realizację projektu. Kryterium to precyzuje treść Wytycznych dla wnioskodawców. Zgodnie z Wytycznymi wykazanie (udokumentowanie) środków finansowych następuje przez: - przedstawienie dokumentów finansowych za trzy ostatnie zamknięte lata obrachunkowe, z których będzie jasno wynikało, że łączny zysk netto z trzech ostatnich zamkniętych lat obrachunkowych przekracza 50% wartości kosztów kwalifikowalnych oraz przedsiębiorca posiada stabilną sytuację finansową; - przedstawienie innych dokumentów finansowych potwierdzających posiadanie środków pieniężnych gwarantujących finansowe wykonanie projektu, tj. promesy po weryfikacji zdolności finansowej dokonanej przez bank, aktualnego wyciągu z rachunku bankowego potwierdzonego przez pracownika banku podpisem i pieczęcią bankową lub zawierający adnotację o tym, iż dany wyciąg jest wygenerowany elektroniczne na podstawie art. 7 ustawy Prawo bankowe (Dz. U. Nr 140 z 1997 r., poz. 939 ze zm.) oraz że nie wymaga podpisu ani stempla, bądź umowę pożyczki sporządzona w formie aktu notarialnego; - przedstawienie innych dodatkowych dokumentów potwierdzających posiadanie środków pieniężnych gwarantujących finansowe wykonanie projektu z zastrzeżeniem, że dodatkowe dokumenty będą podlegały indywidualnej ocenie przez członków KOP lub asesora/eksperta. W badanej sprawie skarżąca spółka jako dokument potwierdzający spełnienie omawianego kryterium przedstawiła "Warunkową promesę kredytową" wystawioną dnia 31 października 2013 r. przez Bank [...] S.A. w W. Z treści promesy wynika, że Bank deklaruje wstępnie udzielenie skarżącej spółce kredytu inwestycyjnego w wysokości 1.100.000 zł, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów realizacji projektu objętego wnioskiem o dofinansowanie, po spełnieniu warunków określonych w pkt 2-4. W punkcie 2 lit. b) promesy znalazł się zapis, w myśl którego warunkami udzielenia kredytu i zawarcia umowy kredytowej jest uzyskanie przez wnioskodawcę pozytywnej oceny zdolności kredytowej i ryzyka transakcji sporządzonej przez Bank, dokonanej w oparciu o wniosek o udzielenie kredytu wraz z załącznikami, według zasad i na warunkach obowiązujących w Banku w dniu złożenia wniosku o udzielenie kredytu. Ponadto w punkcie 3 lit. c) promesy zawarto zastrzeżenie, zgodnie z którym jednym z warunków uruchomienia środków z kredytu jest uzyskanie wyników finansowych zapewniających w ocenie Banku zdolność kredytową Wnioskodawcy na dzień uruchomienia kredytu. W ramach kryterium "Projekt jest wykonalny pod względem finansowym" wnioskodawca powinien wykazać, że ma zapewnione środki na realizację projektu. Przez "wykonalność pod względem finansowym" należy bowiem rozumieć wykazanie istnienia i rozmiaru źródeł finansowania w sposób określony systemem realizacji programu operacyjnego, w treści formularza wniosku oraz załączników obligatoryjnych, stanowiących o formalnej kompletności wniosku w rozumieniu kryteriów formalnych, jak i załączników składanych dodatkowo (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2011 r., II GSK 305/11 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 grudnia 2010 r., I SA/Lu 831/10 i z dnia 28 kwietnia 2011 r., III SA/Lu 160/11). Analiza przedłożonego przez skarżącą spółkę dokumentu w postaci warunkowej promesy kredytu potwierdza prawidłowość negatywnej oceny [Agencji]. Treść wytycznych jest jasna i niebudząca wątpliwości: innym dokumentem finansowym potwierdzającym posiadanie środków pieniężnych gwarantujących finansowe wykonanie projektu jest promesa po weryfikacji zdolności finansowej dokonanej przez bank, a więc taka, w której jednoznacznie zostało stwierdzone dokonanie przynajmniej wstępnej oceny zdolności kredytowej przez bank. Treść przedstawionej promesy też nie budzi wątpliwości: Bank deklaruje udzielenie wnioskodawcy kredytu po spełnieniu warunków, którymi m.in. jest uzyskanie przez wnioskodawcę pozytywnej oceny zdolności kredytowej. Nie da się w tej sytuacji obronić poglądu skarżącej, że bank udzielając warunkowej promesy dokonał oceny jej zdolności kredytowej. Trafnie Agencja powołuje w odpowiedzi na skargę wydane w podobnych sporach wyrok WSA w Opolu z 3 marca 2010 r. (I SA/Op 67/10) oraz wyrok NSA z 7 sierpnia 2013 r., II GSK 1424/13. Godny uwagi jest zwłaszcza ten drugi wyrok, w którym przy zbliżonym brzmieniu ocenianego kryterium ("Informacje zawarte we wniosku lub załączone dokumenty (np. promesa kredytowa) potwierdzą zdolność wnioskodawcy do sfinansowania projektu"), NSA stwierdził, że samo złożenie dokumentu w postaci warunkowej promesy nie świadczy o spełnieniu wskazanego kryterium. Sformułowanie zawarte w dokumentacji konkursowej, zgodnie z którym zdolność wnioskodawcy do sfinansowania projektu została potwierdzona wymaga bowiem oceny czy istotnie załączona "promesa" fakt ten potwierdza. Odnosząc się do warunkowego charakteru promesy NSA wskazał, że "(...) celem promesy kredytowej jest wykazanie możliwości uzyskania kredytu, a takie niewiążące przyrzeczenie ze strony banku opiera się na pozytywnej ocenie zdolności kredytowej. W rozpoznawanej sprawie jednakże trafną jest ocena, dokonana na podstawie treści przedłożonej "promesy", że zdolność kredytowa wnioskodawcy do dnia wystawienia "promesy warunkowej" nie została przeprowadzona. Wniosek taki potwierdza dodatkowe oznaczenie promesy – jak już wskazano z natury rzeczy niewiążącej - jako "warunkowej". Tak więc zdolność kredytowa, a tym samy zdolność do sfinansowania projektu ze środków kredytu nie została wykazana". Oceny prawidłowości działań Agencji wobec jasnego brzmienia wytycznych i przedłożonego przez skarżącą spółkę dokumentu promesy nie może zmienić powoływanie się na opinię prof. M. Ż. Nie jest to opinia żadnego instytutu naukowego ani biegłego i musi być traktowana jako dokument prywatny, wyrażający prywatne poglądy i stanowisko osoby, która taką "opinię" przedstawiła. Taka opinia nie może podważać jednoznacznych wniosków płynących z przedłożonych dokumentów bankowych i dokumentacji konkursowej. Nie można też zarzucić wadliwości w ocenie w odniesieniu do argumentu Agencji, że przedłożona (w ramach uzupełnienia wniosku) umowa zobowiązująca do udzielenia pożyczki na kwotę 150.000 zł nie może być potraktowana jako spełnienie omawianego kryterium, skoro stanowi niewielki ułamek deklarowanego we wniosku wkładu własnego (1.237.993,08 zł). W konkluzji należy stwierdzić, że nie są uzasadnione podniesione w skardze zarzuty dokonania oceny spornego wniosku w sposób sprzeczny z ustanowionymi kryteriami oceny i w sposób naruszający zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów. Wbrew zarzutom skargi ocena Agencji jest zgodna z powszechnie dostępnymi kryteriami oceny wniosków, wynikającymi z dokumentacji konkursowej, jednakowymi dla wszystkich podmiotów ubiegających się o dofinansowanie. Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę w oparciu o art. 30c ust. 3 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.