III SA/Lu 61/25
WyrokWSA w Lublinie2025-05-08
Skład orzekający: Jerzy Drwal, Anna Strzelec, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może zostać pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu zwrotu środków europejskich, jeśli wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony po terminie, mimo że sąd oddalił ten wniosek z powodu braku majątku na pokrycie kosztów postępowania?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo orzekł o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu za zobowiązania spółki z tytułu zwrotu środków europejskich. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony po terminie, co wyklucza zastosowanie przesłanki zwalniającej członka zarządu z odpowiedzialności. Oddalenie wniosku o upadłość z powodu braku majątku na pokrycie kosztów postępowania oznacza, że wniosek był spóźniony i nie chronił interesów wierzycieli.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła solidarnej odpowiedzialności M. B. za zobowiązania spółki K. I. Sp. z o.o. z tytułu zwrotu środków europejskich. Spółka została zobowiązana do zwrotu dotacji decyzją z 2020 r. Po bezskutecznej egzekucji wobec spółki, organ wszczął postępowanie w sprawie odpowiedzialności M. B. jako osoby trzeciej. M. B. twierdził, że złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki w lipcu 2019 r., co powinno go zwalniać z odpowiedzialności. Organ uznał jednak, że wniosek ten został złożony po terminie, a spółka była niewypłacalna już wcześniej. Decyzja o solidarnej odpowiedzialności została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji, a następnie zaskarżona do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Otwinowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę.
Ostateczną decyzją Zarządu Województwa L. z dnia [...] 2020 r. zobowiązano K. I. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. do zwrotu środków finansowych w ramach korekty finansowej w łącznej wysokości [...] zł. Przedmiotowa korekta dotyczyła zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (dalej "u.f.p."). Decyzję tę wydano po stwierdzeniu nieprawidłowości w realizacji przez beneficjenta umowy o dofinansowanie projektu w okresie 1 luty 2017 r. – 30 czerwca 2019 r. W dniu 10 stycznia 2017 r. Zarząd Województwa L. zawarł z M. B., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą K. C. B. M., umowę nr [...] o dofinansowanie realizacji projektu pt. "L. [...] L.". Przedsiębiorstwo M. B. zostało z dniem 27 lutego 2018 r. na podstawie art. 551 § 5 k.s.h. przekształcone w jednoosobową spółkę K. I. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.. W dniu 28 lutego 2019 r. został zawarty aneks nr 1 do umowy o dofinansowanie, w którym dokonano zmian w komparycji umowy m.in. poprzez wskazanie, nowych danych beneficjenta, tj. K. I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.. Podjętą w formie aktu notarialnego uchwałą nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 9 M. 2023 r. zdecydowano o rozwiązaniu K. I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. i otwarciu likwidacji tej Spółki. Na likwidatora wyznaczono M. B. uprawnionego do samodzielnej reprezentacji. Z dniem 18 stycznia 2024 r. Spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. Wpis uprawomocnił się z dniem 29 stycznia 2024 r.
Spółka nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej ww. decyzją z dnia 7 października 2020 r.. Nie wniosła też skargi sądowej na tę decyzję.
Beneficjent nie uregulował należności wynikającej z powyższej decyzji. W tej sytuacji organ podjął czynności windykacyjne. Wysłał upomnienie z dnia 31 grudnia 2020 r. w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-G. w P. wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 8 lutego 2021 r. wydanego wobec K. I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (obejmującego należność główną - [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia). Pismem z dnia 30 kwietnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P.-G. zawiadomił IZ RPOWL o nieprzystąpieniu do egzekucji na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego w związku z uprawdopodobnieniem przez organ egzekucyjny, że egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne, czyli spełnienia przesłanki z art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a.
Pismem z dnia 30 czerwca 2022 r. organ poinformował M. B. - ówczesnego Prezesa Zarządu Spółki o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie określenia solidarnej odpowiedzialności jako osoby trzeciej za obowiązania Spółki określone decyzją z dnia 7 października 2020 r.
W piśmie z dnia 11 sierpnia 2022 r. skarżący poinformował o zaistnieniu okoliczności wyłączających jego solidarną odpowiedzialność za zobowiązania K. I. Sp. z o.o., tj. o złożeniu w Sądzie Rejonowym P. - S. M. w P. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, wniosku z dnia 29 lipca 2019 r. o ogłoszenie upadłości tej Spółki. W ocenie skarżącego, potwierdzenie złożenia wniosku we właściwym terminie wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt [...] [...] w sprawie o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, w którym wskazano, że "w dniu 30 lipca 2019 r. K. I. Sp. z o.o. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, który został oddalony z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania (okoliczność bezsporna)". Zatem wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie tj. z zachowaniem 30-dniowego terminu na złożenie wniosku od dnia, w którym nastąpiła podstawa ogłoszenia upadłości. Choć na koniec roku obrotowego 2018 spółka odnotowała stratę, to w żaden sposób nie obrazuje to stanu niewypłacalności spółki, a co najwyżej może wskazywać na stratę jaka powstała w danym roku obrotowym, w tym nie może świadczyć o tym, czy dany podmiot zaprzestał regulowania swoich wymagalnych zobowiązań i czy ten stan się utrzymuje przez okres przekraczający trzy miesiące. Według sprawozdania finansowego spółka wygenerowała zysk netto na poziomie [...],67 zł. Przepis art. 11 ust. 5 ustawy Prawo upadłościowe nakazuje domniemywać, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące. Tymczasem, już ze sprawozdania na koniec czerwca 2019 r. wynikało, że spółka wygenerowała zysk netto na poziomie [...],67 zł. Sąd Rejonowy P. - S. M. w P., [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r. wskazał jednoznacznie, że obalone zostało domniemanie niewypłacalności Spółki przed lipcem 2019 r. W postanowieniu Sąd podniósł, że beneficjent mógł oczekiwać, że kontynuując projekty finansowane ze środków unijnych otrzyma dotacje z wojewódzkich urzędów pracy, które pozwoliłyby na spłatę zadłużenia wobec Skarbu Państwa. Dłużnik spodziewał się otrzymać w czerwcu 2019 r. dotację w kwocie ponad [...] zł pozwalającą spłacić zadłużenie wobec Skarbu Państwa-Urzędu Skarbowego P.-G. w P.. K. I. sp. z o.o. mogła liczyć na kolejne transze we wrześniu 2019 r., w grudniu 2019 r. i w [...] 2020 r.". Spółka faktycznie zaczęła mieć problemy finansowe dopiero w maju 2019 r. z uwagi na nieregulowanie przez jej kontrahentów wymagalnych zobowiązań. Powyższe doprowadziło do problemów z regulowaniem zobowiązań spółki wobec wierzycieli. Pierwotnie spółce udało się podpisać z głównymi wierzycielami porozumienia w przedmiocie rozłożenia należności na raty. Jednak w lipcu 2019 r. wielu z nich wycofało się z układu ratalnego Perspektywa rozłożenia zaległości na raty dawała podstawy ku przyjęciu, że zła sytuacja finansowa spółki w niedługim czasie ulegnie poprawie. Na koniec czerwca 2019 r. spółka zaczęła odnotowywać zysk, jednak wypowiedzenie umów ratalnych sprawiło, że sytuacja spółki nie dawała widoków na znaczną poprawę, co uzasadniało uznanie, że spółka stała się niewypłacalna w lipcu 2019 r.
W dniu 8 maja 2023 r., na wniosek organu, Sąd Rejonowy P. - S. M. w P. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych przesłał potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis postanowienia z dnia 23 sierpnia 2021 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika K. I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności.
Decyzją z dnia 27 czerwca 2023 r. Zarząd Województwa L. orzekł o solidarnej odpowiedzialności M. B. - byłego Prezesa Zarządu, a następnie Likwidatora zlikwidowanej spółki K. I. z siedzibą w P. za:
- zobowiązania (zaległości) K. I. Spółki z o.o. z siedzibą w P. wynikające z ostatecznej decyzji Zarządu Województwa L. z dnia [...] 2020 r. zobowiązującej do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. w kwocie [...] zł;
- odsetki od powyższej zaległości w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 11 lipca 2018 r. do dnia 1 czerwca 2020 r. oraz od dnia 3 listopada 2020 r. do dnia 26 lipca 2022 r., w łącznej wysokości 28.001,00 zł;
- koszty upomnienia w wysokości 11,60 zł.
Wspomnianą decyzją z dnia [...] 2023 r. organ zobowiązał M. B. na zasadzie solidarnej odpowiedzialności z K. I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji do zapłaty wspomnianych wyżej kwot na rachunek bankowy Urzędu Marszałkowskiego Województwa L. w L. w terminie 14 dni (liczonym od dnia doręczenia decyzji).
Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 października 2024 r. Zarząd Województwa L. rozpoznał powyższy wniosek i utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 2023 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia z dnia 29 października 2024 r. organ argumentował m. in., że kwota środków do zwrotu stanowiła niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p. Według art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p. nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy Działu III Ordynacji podatkowej (dalej "o.p."). Zgodnie z art. 107 § 1 o.p. w przypadkach i w zakresie przewidziany przewidzianym w Rozdziale 15 o.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, według art. 107 § 2 o.p. osoby trzecie odpowiadają również za: 1) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów; 2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych; 3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek; 4) koszty postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 108 § 1 o.p. o odpowiedzialności podatkowej osoby, trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Stosownie do art. 66b ust. 2 u.f.p. osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 207 ust. 1 u.f.p. Osoby trzecie odpowiadają całym swoim majątkiem, przy czym przesłanki odpowiedzialności są ściśle określone w przepisach o.p. i wiążą się z zaistnieniem określonego w ustawie stanu faktycznego. Zgodnie z art. 116 § 1 o.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1558 z późn. zm.) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w przywołanej ustawie, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W myśl art. 116b § 1 o.p. likwidatorzy spółki, z wyjątkiem likwidatorów ustanowionych przez sąd, odpowiadają za zaległości podatkowe spółki powstałe w czasie likwidacji, natomiast zgodnie z art. 116b § 3 o.p. do odpowiedzialności likwidatorów stosuje się odpowiednio przepisy art. 116 i art. 116a. Zgodnie z art. 116 § 4 o.p. przepisy § 1 - 3 stosuje się również do byłego członka zarządu.
Dalej organ wyjaśnił, że wskazane powyżej przepisy zawierają zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka organu zarządzającego, które muszą być spełnione łącznie, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe) oraz przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności). Do przesłanek pozytywnych, w przypadku których ciężar dowodzenia spoczywa na organie, zaliczyć należy: 1) okoliczność, że dana osoba pełniła funkcję członka organu zarządzającego w dniu powstania naruszeń określonych w art. 207 ust. 1 u.f.p. (art. 66b ust. 2 u.f.p.), 2) stwierdzenie bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do majątku Spółki (art. 116 § 1 o.p.). Przesłankami negatywnymi są natomiast okoliczności, do których wykazania zobowiązany jest członek organu zarządzającego (w tym przypadku postępowania), a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zobowiązania spółki, tj. złożenie w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, otwarcie w tym czasie postępowania restrukturyzacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r.- Prawo restrukturyzacyjne lub też wykazanie, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy oraz wskazanie mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Możliwość orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej powstaje dopiero wówczas, gdy okoliczność istnienia zobowiązania oraz jego wysokość, za które przenoszona jest odpowiedzialność, została ukształtowana w sposób ostateczny.
Dodatkowo organ stwierdził, że bezskuteczność egzekucji została potwierdzona postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-G. z dnia 25 czerwca 2021 r., znak: [...] o nieprzystąpieniu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu 8 lutego 2021 r. wobec Spółki. W ocenie organu egzekucyjnego, zgromadzony w sprawie materiał uprawdopodabnia, iż w toku prowadzonej egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Została spełniona przesłanka określona w art. 29 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja skierowana do rachunku bankowego Spółki prowadzonego przez [...] S.A. okazała się całkowicie bezskuteczna. Zapytania kierowane za pośrednictwem międzybankowej aplikacji Ogniwo nie dały rezultatu w postaci ustalenia innych rachunków bankowych prowadzonych na rzecz Spółki. Z danych podmiotu przekazanych w ramach STIR (System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej) nie ustalono innych niż ww. rachunków bankowych należących do zobowiązanej Spółki. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego skierowano zapytania do Ministerstwa Cyfryzacji Departamentu Utrzymania i Rozwoju - Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych. W odpowiedzi uzyskano informację, iż zobowiązana Spółka nie posiada pojazdów ani nieruchomości. Z protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego sporządzonym w dniu 26 lutego 2020 r. wynika, iż Spółka nie posiada faktycznej siedziby pod adresem wskazanym w tytułach wykonawczych (wygasła umowa najmu) oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Według oświadczenia M. B. (Prezesa Zarządu) Spółka nie posiada żadnego majątku nieruchomego ani środków transportu. Środki trwałe wyszczególnione w ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych w roku 2020, tj. 6 sztuk notebook Deel, 2 sztuki notebook Lenovo, 1 sztuka serwer plików QNAP, 1 sztuka Apple iPad, w większości nie odzyskane przez Spółkę z opuszczonych biur, zostały zajęte i odebrane przez komornika sądowego. Z informacji zawartych w systemie informatycznym Urzędu Skarbowego Poltax wynika, że Spółka jako adresy prowadzenia działalności gospodarczej wskazała różne lokalizacje na terenie kraju. M. B. oświadczył, że jako podmiot realizujący projekty szkoleniowe z udziałem UE w różnych województwach, Spółka była zobligowana do posiadania biur lokalnych w celu obsługi osób szkolonych i bezrobotnych. Były to miejsca prowadzenia działalności bez wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. We wszystkich województwach były to umowy o najem nieruchomości. Adresy, według ustaleń organu egzekucyjnego, nie są aktualne, umowy najmu lokali zostały wypowiedziane przez Spółkę lub ich właścicieli. M. B. przedstawił wierzytelności Spółki, jednak dłużnicy zajętej wierzytelności udzielili odpowiedzi, z których wynika, iż wierzytelność nie istnieje lub nie odebrali awizowanych pism. Jedna z pięciu spółek do których skierowano zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej na podstawie własnych tytułów wykonawczych w odpowiedzi na przedmiotowe zajęcie uznała wierzytelność wynikającą z nieopłaconej faktury na kwotę 1 230,00 zł, pozostałe udzieliły odpowiedzi negatywne. Pismem z dnia 20 sierpnia 2020 r. organ egzekucyjny skierował zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w spółce M. Sp. z o.o. W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności oświadczył, że posiada wobec ww. Spółki wierzytelność w kwocie [...] zł, ale ponieważ powstała ona w całości przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, jest objęta układem ze wszystkimi tego konsekwencjami. Wobec czego brak jest podstaw do przekazania organowi egzekucyjnemu należności wskazanych w zawiadomieniu. Organ egzekucyjny w oparciu o informacje zawarte w aplikacji WRO System, JPK, skierował zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnych zobowiązanej Spółki. Egzekucja okazała się bezskuteczna, albowiem dłużnicy zajętej wierzytelności oświadczyli, iż nie posiadają żadnych zobowiązań wobec ww. Spółki. Na podstawie danych zawartych w systemie informatycznym Poltax Urzędu Skarbowego nie ustalono źródeł dochodu zobowiązanej Spółki, do których można by skierować egzekucję. Ostatnią złożoną przez zobowiązaną Spółkę deklaracją była [...] z kwotą dokumentu [...] zł. Z informacji uzyskanych z Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień 24 czerwca 2021 r.) wynikało, że Spółka nie posiadała nowego adresu siedziby. W rezultacie powyższych ustaleń organ egzekucyjny stwierdził, iż w sprawie została spełniona przesłanka z art. 29 § 2 pkt 2 upea, tj. przesłanka nieprzystąpienia do postępowania egzekucyjnego z powodu uprawdopodobnienia przez organ egzekucyjny, że egzekucja administracyjna wobec Spółki będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
Omawiając drugą przesłankę pozytywną w kwestii ustalenia odpowiedzialności członka zarządu spółki za jej zobowiązania, wynikającej z art. 116
§ 2 o.p., tj. okoliczności pełnienia wymienionej funkcji w czasie powstania zobowiązania, które przerodziło się w dochodzoną zaległość spółki Zarząd Województwa L. podkreślił, że M. B. pełnił funkcję Prezesa Zarządu K. I. Sp. z o.o., będącego jednocześnie jedynym członkiem zarządu uprawnionym do reprezentowania Spółki co najmniej od dnia 27 lutego 2018 r. (data dokonania wpisu w rejestrze) do dnia 9 [...] 2023 r. (data podjęcia uchwały w sprawie rozwiązania K. I. Sp. z o.o. i otwarcia jej likwidacji). W dniu 9 [...] 2023 r. podczas Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników podjęto, w formie aktu notarialnego, Repertorium A Nr [...], uchwałę nr 1 w sprawie rozwiązania K. I. Sp. z o.o. i otwarcia jej likwidacji, która weszła w życie z dniem jej podjęcia. Od dnia 9 marca 2023 r. M. B. pełnił funkcję Likwidatora K. I. Sp. z o.o. w likwidacji uprawnionego do samodzielnego składania oświadczeń woli w imieniu spółki. W dniu 15 listopada 2023 r. została podjęta uchwała zgromadzenia wspólników nr [...] o zakończeniu likwidacji Spółki i z dniem 18 stycznia 2024 r. Spółka została wykreślona z KRS.
Organ dalej argumentował, że w procedowanej sprawie nieprawidłowość dotyczyła niedokonania zwrotu niewykorzystanego w projekcie dofinansowania w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia zakończenia realizacji projektu. Zgodnie z umową o dofinansowanie realizacja projektu powinna zakończyć się w dniu 30 czerwca 2019 r. Tym samym jako datę wystąpienia nieprawidłowości ustalono dzień 30 lipca 2019 r. Strona pełniła funkcję Prezesa Zarządu w momencie wystąpienia nieprawidłowości, tj. w dniu 30 lipca 2019 r. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego zaistniały pozytywne przesłanki, o których mowa w art. 116 § 1 o.p. i art. 66b ust. 2 u.f.p. warunkujące ustalenie solidarnej odpowiedzialności Strony za ciążące na Spółce zaległości w zapłacie zobowiązań z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w związku z realizacją projektu nr [...]
Zarząd Województwa L. wyjaśnił, że kwestia wykazania złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego, albo wykazania braku winy w niepodjęciu działań zmierzających w tym kierunku, jak też kwestia wskazania przez członka zarządu mienia umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości, spoczywa na członku zarządu.
W kwestii negatywnych kryteriów odpowiedzialności członka zarządu spółki za jej zobowiązania organ przypomniał, że dotyczą one wykazania, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.
Artykuł 116 § 1 pkt 1 o.p. przewiduje możliwość uwolnienia członka zarządu spółki od odpowiedzialności w przypadku wykazania złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego, albo wykazania braku winy w niepodjęciu tych działań. Zgodnie z poglądem prawnym wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r. (sygn. akt FSK 1660/15), wykładnia językowa art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b o.p. wymaga rozróżnienia sytuacji, gdy wniosek o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania układowego) nie został zgłoszony w ogóle, od przypadku, gdy wniosek, ten został zgłoszony, jednakże po terminie, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p., a więc nie we "właściwym czasie". Pierwsza ze wskazanych okoliczności otwiera członkowi zarządu możliwość wykazania, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (niewszczęcie postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Druga, z opisanych sytuacji skutkuje uznaniem, że nie można wykazywać zaistnienia przesłanki wyłączającej odpowiedzialność z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p., gdyż przepis ten nie znajduje w takim przypadku zastosowania. Innymi słowy do badania istnienia przesłanki winy bądź jej braku można przejść jedynie wtedy, gdy ustalono, że nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości (nie wszczęto postępowania układowego). Gdy wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony, art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. nie znajduje w ogóle zastosowania i nie ma potrzeby rozważania przesłanki winy (jej braku) po stronie członka zarządu spółki. W art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. ustawodawca nie odwołał się bowiem do "właściwego czasu", tak jak to zrobił w punkcie 1 lit. a wskazanej regulacji, co nie może pozostać bez wpływu na wynik wykładni tego przepisu (por. wyroki NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 637/10 oraz z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn.. akt II FSK 93/11).
W procedowanej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości został przez Stronę złożony, w związku z czym art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. nie znajduje zastosowania. Pojęcie "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości nie zostało zdefiniowane w przepisach Ordynacji podatkowej, a więc winno być oceniane z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie upadłościowe oraz układowe (m.in. uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09; wyrok NSA z 21 listopada 2007 r., sygn. akt II FSK 1260/06).
W niniejszej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony. Sporna zaś jest terminowość jego złożenia. Oceny tej kwestii należy dokonać w świetle art. 21 ust. 1 w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2024 r., poz. 794, dalej: p.u.). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt I UK 40/20, zgodnie z art. 21 ust. 1-3 p.u., dłużnik jest zobowiązany, nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek dokonania zgłoszenia tej treści wniosku spoczywa na każdym, kto ma prawo reprezentować dłużnika sam lub łącznie z innymi osobami. Osoby te ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku w terminie określonym w ust. 1 powołanego artykułu.
Zgodnie z art. 10 p.u. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Począwszy od 1 stycznia 2016 r. przepisy te stanowią, że dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił tę zdolność, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (art. 11 ust. 1a p.u.). Dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 1a p.u.). Ustawodawca przewidział więc dwie niezależne przesłanki ogłoszenia upadłości dłużnika będącego osobą prawną. Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki.
Organ zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się także, że "czas właściwy" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to czas właściwy aby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociażby częściowego zaspokojenia z majątku spółki oraz że nie jest to czas, kiedy dłużnik nie posiada majątku na pokrycie kosztów postępowania administracyjnego. "Właściwy czas" oznacza więc, że zgłaszając wniosek o upadłość, zarząd (członek zarządu) uczynił ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego przez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych. Celem postępowania upadłościowego jest ochrona praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany przepisami. Termin 30 dni na złożenie przez przedsiębiorcę wniosku o ogłoszenie upadłości, liczony od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w sposób odmienny, niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości. Członkowie zarządu dłużnika będącego osobą prawną nie dochowując tego terminu i rozporządzając majątkiem przedsiębiorcy, narażają prawa wierzycieli. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, czasem właściwym do dokonania czynności, o jakich mowa w art. 116 § 1 o.p., jest czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli.
Organ stwierdził, że pismem z dnia 30 czerwca 2022 r. poinformowano M. B. - ówczesnego Prezesa Zarządu Spółki o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie określenia jego solidarnej odpowiedzialności jako osoby trzeciej za obowiązania Spółki określone decyzją z dnia 7 października 2020 r. W piśmie z dnia 11 sierpnia 2022 r. skarżący poinformował o zaistnieniu okoliczności wyłączających solidarną odpowiedzialność strony za zobowiązania K. I. Sp. z o.o., tj. o złożeniu w Sądzie Rejonowym P. - S. M. w P. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki K. I. Sp. z o.o. z dnia 29 lipca 2019 r. W ocenie skarżącego, potwierdzenie złożenia wniosku w terminie wynika także z uzasadnienia postanowienia Sądu z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt [...] [...] w sprawie o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, w którym wskazano, że "w dniu 30 lipca 2019 r. K. I. Sp. z o.o. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, który został oddalony z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania (okoliczność bezsporna)". W ocenie skarżącego, wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w odpowiednim terminie, tj. z zachowaniem 30-dniowego terminu na złożenie wniosku od dnia, w którym nastąpiła podstawa ogłoszenia upadłości. Choć na koniec roku obrotowego 2018 spółka odnotowała stratę, to w żaden sposób nie obrazuje to stanu niewypłacalności spółki, a co najwyżej może wskazywać na stratę jaka powstała w danym roku obrotowym, w tym nie może świadczyć o tym, czy dany podmiot zaprzestał regulowania swoich wymagalnych zobowiązań i czy ten stan się utrzymuje przez okres przekraczający trzy miesiące. W tym kontekście pełnomocnik strony zwrócił uwagę na treść sprawozdania na koniec 2019 r., sporządzonego w sposób narastający (od początku roku), z którego wynika, że spółka wygenerowała zysk netto na poziomie [...] zł. Przepis art. 11 ust. 5 ustawy Prawo upadłościowe nakazuje domniemywać, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące. Tymczasem, już ze sprawozdania na koniec czerwca 2019 r. wynikało, że spółka wygenerowała zysk netto na poziomie [...] zł. Sąd Rejonowy P. - S. M. w P., [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r. wskazał jednoznacznie, że obalone zostało domniemanie niewypłacalności Spółki przed lipcem 2019 r. W postanowieniu Sąd podniósł, że beneficjent mógł oczekiwać, że kontynuując projekty finansowane ze środków unijnych otrzyma dotacje z wojewódzkich urzędów pracy, które pozwoliłyby na spłatę zadłużenia wobec Skarbu Państwa. Dotacja, którą dłużnik spodziewał się otrzymać w czerwcu 2019 r. w kwocie ponad [...] zł pozwoliłaby mu spłacić zadłużenie wobec Skarbu Państwa-Urzędu Skarbowego P.-G. w P.. K. I. sp. z o.o. mogła liczyć na kolejne transze we wrześniu 2019 r., w grudniu 2019 r. i w marcu 2020 r.". Spółka faktycznie zaczęła mieć problemy finansowe dopiero w maju 2019 r. z uwagi na nieregulowanie przez jej kontrahentów wymagalnych zobowiązań. Powyższe doprowadziło do problemów z regulowaniem zobowiązań spółki wobec wierzycieli. Pierwotnie spółce udało się podpisać z głównymi wierzycielami porozumienia w przedmiocie rozłożenia należności na raty, jednak wielu z nich wycofało się z układu ratalnego w lipcu 2019 r. Perspektywa rozłożenia zaległości na raty dawała podstawy ku przyjęciu, że zła sytuacja finansowa spółki w niedługim czasie ulegnie poprawie. Na koniec czerwca 2019 r. spółka zaczęła odnotowywać zysk, jednak wypowiedzenie umów ratalnych sprawiło, że sytuacja spółki nie dawała widoków na znaczną poprawę, co uzasadniało uznanie, że spółka stała się niewypłacalna w lipcu 2019 r.
Zarząd Województwa L. podniósł, że M. B. pełnił funkcję Prezesa Zarządu K. I. Sp. z o.o., będącego jednocześnie jedynym członkiem zarządu uprawnionym do reprezentowania spółki co najmniej od dnia 27 lutego 2018 r. (data dokonania wpisu w rejestrze) do dnia 9 marca 2023 r. (data podjęcia uchwały w sprawie rozwiązania K. I. Sp. z o.o. i otwarcia jej likwidacji). Nieprawidłowość dotyczyła niedokonania zwrotu niewykorzystanego w projekcie dofinansowania w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia zakończenia realizacji projektu. Zgodnie z umową o dofinansowanie realizacja projektu powinna zakończyć się w dniu 30 czerwca 2019 r., tym samym datą wystąpienia nieprawidłowości jest dzień 30 lipca 2019 r. Jak ustalono, skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu w momencie wystąpienia nieprawidłowości, tj. w dniu 30 lipca 2019 r.
W odniesieniu do zarzutu dowolnej oceny dowodów, skutkującej błędem w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że stan niewypłacalności spółki K. I. powstał z dniem 6 lipca 2018 r., organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 3 lipca 2024 r. odmówiono przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w dziedzinie wyceny przedsiębiorstw i prawa upadłościowego, bowiem fakt niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Tym samym, nie zachodzi potrzeba uzyskania wiadomości specjalnych dla oceny sprawozdań finansowych spółki. Dla stwierdzenia wystąpienia stanu niewypłacalności podmiotu gospodarczego wystarczy wystąpienie jednej z dwóch postaci niewypłacalności, określonych w art. 11 p.u. W przypadku Spółki mówić można o przesłance określonej w art. 11 ust. 1a p.u., zgodnie z którym "Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.". Wbrew twierdzeniom skarżącego, ustawodawca nie wskazał i nie wymagał, aby utratę zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych konfrontować z analizą ekonomiczną dłużnika. Przywołany przepis wskazuje wprost, że wystarczającym jest opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych, które przekracza trzy miesiące, aby domniemywać niewypłacalność dłużnika. Organ podkreślił, że informacja dotycząca zaistnienia w dniu 8 czerwca 2018 r. (a nie, jak wskazał skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - w dniu 6 lipca 2018 r.) stanu niewypłacalności Spółki, a tym samym obowiązku złożenia przez uczestnika wniosku o ogłoszenie upadłości stanowi jedynie cytat postanowienia Sądu Rejonowego P. - S. M. w P. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt [...] [...] (k. [...] akt sprawy), a nie ustalenie własne organu. Jednocześnie organ zauważył, że analiza zmierzająca do ustalenia konkretnej daty niewypłacalności jest w przedmiotowej sprawie bezprzedmiotowa z uwagi na to, iż rozstrzygnięcia sądu w kwestii oddalenia wniosku o upadłość z dnia 29 lipca 2019 r. stwierdzają że wniosek został złożony z opóźnieniem, czyli nie "we właściwym czasie", ponieważ spółka nie dysponowała już majątkiem wystarczającym do przeprowadzenia procesu upadłości.
Organ wskazał, że pomimo, iż zgodnie z dokumentami finansowymi przedstawionymi na etapie toczącego się postępowania administracyjnego, na dzień 30 czerwca 2019 r. strona wypracowała zysk netto, to jednocześnie nie posiadała środków, aby dokonać wymaganego zwrotu środków do IZ RPO. Zarówno z dokumentacji przedstawionej na etapie postępowania administracyjnego, jak i z wyjaśnień przekazanych przez strony wynika, że wykazany w dokumentach finansowych zysk spółki pochodził z dotacji celowych, a tym samym był on jedynie pozorny i nie świadczył o tym, że nagle pojawiły się w dyspozycji spółki środki, którymi może dowolnie dysponować. Środki, które podlegały zwrotowi stanowiły niewykorzystaną część otrzymanych transz dotacji. Środki te nie mogły zostać wykorzystane na inne cele, niż te określone w umowie o dofinansowanie projektu. W związku z tym, jeżeli strona nie wydatkowała ich na cele projektowe, winna je posiadać na rachunku bankowym dedykowanym dla projektu i następnie zwrócić je do IZ RPO w terminie 30 dni od dnia zakończenia okresu realizacji projektu.
Zarząd Województwa podniósł, że zgodnie z dokumentacją przekazaną przez pełnomocnika strony wraz z wnioskiem o ogłoszenia upadłością podczas realizacji innych projektów realizowanych ze środków unijnych, strona niejednokrotnie dopuściła się wydatkowania środków niezgodnie z ich przeznaczeniem, tj. dokonywała wypłaty z konta projektu na konto firmowe środków, które zgodnie z przedłożonymi wyjaśnieniami miało służyć m.in. na spłatę zobowiązań powstałych w projektach realizowanych w innych województwach. Działanie takie zupełnie wypacza ideę pozyskiwania środków z funduszy, poprzez które Unia Europejska wspiera rozwój społeczno-gospodarczy krajów członkowskich i jednocześnie stoi w sprzeczności z określoną w ustawie wdrożeniowej i ustawie o finansach publicznych procedurą finansowania projektów ze środków europejskich, która wprost zakazuje podmiotom otrzymującym tego rodzaju środki finansowania jakichkolwiek innych wydatków niż tylko te, które wiązane są z realizacją danego projektu.
Organ podkreślił, że zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą oddalenie wniosku z uwagi na to, że majątek spółki nie wystarczał na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego już samo w sobie rozstrzyga, że w dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, wniosek ten był spóźniony. Stwierdzenie to implikuje z kolei konstatację, że wniosek ten nie był złożony "we właściwym czasie" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. Jednocześnie, w związku z faktem, że na etapie toczącego się postępowania Strona nie wskazała mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych, to w niniejszej sprawie nie zaistniała również przesłanka egzoneracyjna określona w art. 116 § 1 pkt 2 o.p.
W skardze na decyzję Zarządu Województwa L. z dnia [...] 2024 r. skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 116 o.p., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że wobec skarżącego zachodzą przesłanki pozytywne i nie zachodzi żadna przesłanka negatywna, warunkująca solidarną odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania spółki K. I., podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika brak powstania takiej odpowiedzialności;
- art. 21 ust. 1 p.u., poprzez przyjęcie, że skarżący złożył wniosek o ogłoszenie upadłości po terminie;
- art. 11 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1a i 2 p.u., poprzez ich błędną wykładnię, skutkujące błędnym ustaleniem, że stan niewypłacalności spółki zaistniał w 2018 r.;
- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczący zaufania obywateli do państwa, wobec istnienia w obrocie prawnym prawomocnych rozstrzygnięć, co do braku odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki i orzekania co do tej samej osoby i tego samego stanu faktycznego i prawnego w sposób odmienny;
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, pomimo braku posiadania przez organ wymaganej wiedzy z zakresu wyceny przedsiębiorstw i prawa upadłościowego, braku, ustalenia przez organ konkretnej daty powstania obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ograniczając się wyłącznie do powierzchownego określenia, że właściwy czas na złożenie wniosku zaistniał przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości przez skarżącego, a nadto wskazania w zgromadzonym i powoływanym przez organ orzecznictwie, że w sprawie zachodzi potrzeba uzyskania wiadomości specjalnych dla oceny sprawozdań finansowych spółki, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przez organ obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów skutkującej błędem w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że stan niewypłacalności spółki powstał w 2018 r. (organ stroni od wskazania daty powstania stanu niewypłacalności), poprzez ocenę materiału zgromadzonego w aktach sprawy bez posiadania specjalistycznej wiedzy, wymaganej dla właściwej oceny tych dowodów, w szczególności przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii, księgowości i wyceny przedsiębiorstw na okoliczność chwili powstania stanu niewypłacalności spółki;
- art. 365 § 1 k.p.c., poprzez nieuzasadnione pominięcie dowodów przedstawionych na etapie postępowania administracyjnego, stanowiących rozstrzygnięcie organu administracyjnego, dotyczącego rozstrzygnięcia co do odpowiedzialności skarżącego, dotyczącego tego samego wniosku o ogłoszenie upadłości, a zatem tego samego stanu faktycznego i prawnego.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa L. podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 października 2024 r. Zarząd Województwa L. prawidłowo załatwił sprawę solidarnej odpowiedzialność skarżącego (byłego Prezesa Zarządu, a następnie Likwidatora zlikwidowanej spółki K. I. z siedzibą w P.) za:
1/ zobowiązania (zaległości) K. I. Spółki z o.o. z siedzibą w P. wynikające z ostatecznej decyzji Zarządu Województwa L. z dnia [...] 2020 r. zobowiązującej do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. w kwocie [...],78 zł;
2/ odsetki od powyższej zaległości w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 11 lipca 2018 r. do dnia 1 czerwca 2020 r. oraz od dnia 3 listopada 2020 r. do dnia 26 lipca 2022 r., w łącznej wysokości 28.001,00 zł;
3/ koszty upomnienia w wysokości 11,60 zł.
Zasadnie też nałożył na skarżącego obowiązek - na zasadzie solidarnej odpowiedzialności z K. I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji - do zapłaty wspomnianych wyżej kwot na rachunek bankowy Urzędu Marszałkowskiego Województwa L. w L. w terminie 14 dni (liczonym od dnia doręczenia decyzji).
Decyzją Zarządu Województwa L. z dnia [...] 2020 r. zobowiązano K. I. Spółkę z o.o. z siedzibą w P. do zwrotu dotacji w ramach korekty finansowej w łącznej wysokości [...],78 zł. Przedmiotowa korekta dotyczyła zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (dalej "u.f.p."). Z akt sprawy wynikało, że w dniu [...] 2017 r. Zarząd Województwa L. zawarł z M. B., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą K. C. B. M. umowę nr [...] o dofinansowanie realizacji projektu pt. "L. [...] L.". Przedsiębiorstwo M. B. zostało z dniem 27 lutego 2018 r. na podstawie art. 551 § 5 k.s.h. przekształcone w jednoosobową spółkę K. I. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.. W dniu 28 lutego 2019 r. zawarto aneks nr [...] do umowy o dofinansowanie, w którym dokonano zmian m.in. poprzez wskazanie, nowych danych beneficjenta, to jest K. I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.. M. B. pełnił funkcję Prezesa Zarządu w tej Spółce. Uchwałą nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 9 marca 2023 r. (podjętą w formie aktu notarialnego) zdecydowano o rozwiązaniu K. I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. i o otwarciu likwidacji tejże Spółki. Na likwidatora wyznaczono M. B. uprawnionego do samodzielnej reprezentacji. Z dniem 18 stycznia 2024 r. K. I. Spółka z o.o. w likwidacji została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. W tym zakresie wpis uprawomocnił się z dniem 29 stycznia 2024 r.
Nie jest sporne w sprawie, że skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu K. I. Sp. z o.o., będąc jednocześnie jedynym członkiem zarządu uprawnionym do reprezentowania Spółki od dnia 27 lutego 2018 r. do dnia 9 marca 2023 r. Pełnienie tej funkcji zbiegło się z okresem, w którym wystąpiły naruszenia, o których mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p. i dotyczących realizacji przez Spółkę umowy o dofinansowanie projektu. W myśl art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają one zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Wspomniane wyżej rozstrzygnięcie Zarządu Województwa L. z dnia 7 października 2020 r. (k. [...] akt adm.) – dotycząca korekty finansowej - było decyzją wykonalną i zakreślony w niej termin zwrotu środków finansowych już upłynął.
W niniejszej sprawie oś sporu wyznacza kwestia, czy organ zasadnie orzekł o solidarnej odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania ciążące na Spółce związane z określonym w decyzji z dnia 7 października 2020 r. obowiązkiem zwrotu dotacji.
Zaskarżone rozstrzygnięcie znajduje normatywne podstawy w świetle prawidłowo poczynionych przez organ ustaleń faktycznych.
W myśl art. 60 pkt 6 u.f.p. należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Stosownie do art. 66b ust. 2 u.f.p., osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1. Stosownie do art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. W art. 126 u.f.p. zdefiniowano pojęcie dotacji. Według tej definicji, dotacje to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych.
Zawarty w dziale III Ordynacji podatkowej art. 107 przewiduje, że w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie (§ 1). Osoby trzecie odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z następcą prawnym podatnika za przejęte przez niego zaległości podatkowe (§ 1a). Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za: podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów; odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych; niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek; koszty postępowania egzekucyjnego (§ 2 pkt 1-4). Ogłoszenie upadłości podatnika lub jego następcy prawnego nie ma wpływu na naliczanie odsetek za zwłokę w odniesieniu do osoby trzeciej (§ 3).
O odpowiedzialności osoby trzeciej organ orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1 o.p.). Zgodnie z art. 116 § 1 o.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 oraz z 2023 r. poz. 1723 i 1860) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Według art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania innych podmiotów ma charakter akcesoryjny i następczy. Wynika też, że skarżący jest osobą trzecią zarówno w rozumieniu art. 107 § 1 o.p. (ponoszącą solidarność odpowiedzialność), jak i art. 66b ust. 2 u.f.p. (odpowiedzialną za zobowiązanie do zwrotu środków). Ostatnio wspomniany przepis zobowiązuje organ do przeprowadzenia postępowania polegającego na ustaleniu osoby trzeciej odpowiedzialnej za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1 u.f.p. W badanej sprawie nie budzi wątpliwości to, że skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu K. I. Sp. z o.o. w trakcie realizacji projektu na podstawie umowy z dnia 10 stycznia 2017 r. (później aneksowanej z uwagi na przekształcenie przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego w spółkę kapitałową). Projekt realizowano do dnia 30 czerwca 2019 r. (okoliczność bezsporna).
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe reguluje m. in. zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami i skutki ogłoszenia upadłości (art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 3). Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10 Prawa upadłościowego). Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1). Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (art. 11 ust. 1a). Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2). Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów (art. 13 ust.1). Dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 2).
Ustalenie organu, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony za późno podjęto bez naruszenia przepisów ustawy Prawo upadłościowe.
Sąd Rejonowy P. - S. M. w P. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2021 r., sygn. akt [...] [...], na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe (dalej także p.u.), oddalił wniosek z dnia 31 lipca 2019 r. z uwagi na fakt, że majątek dłużnika (Spółki) jest niewystarczający na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Postanowienie z dnia 23 sierpnia 2021 r. stało się prawomocne z dniem 11 listopada 2021 r.
Prawomocne orzeczenie oddalające wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z powodu braku składników majątkowych niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania miało istotne znaczenie w niniejszej sprawie i w kluczowej dla niej kwestii, czy we właściwym czasie zgłoszono wniosek do sądu upadłościowego. Argument podniesiony w skardze, że na podstawie bilansu Spółki (prowadzącej specyficzną działalność w pozyskiwaniu i wydatkowaniu dotacji), można ocenić, czy stan niewypłacalności zachodzi, nie świadczy o wadliwości skontrolowanej decyzji. Według art. 11 ust. 5 ustawy Prawo upadłościowe, domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Skarżący przyznaje, że wystąpiły "wahania" w bilansach Spółki. Zatem odwoływanie się do domniemania z art. 11 ust. 5 ustawy Prawo upadłościowe, nie jest miarodajne dla oceny terminowości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Podkreślić trzeba, że kwestie dotyczące sytuacji ekonomicznej sytuacji Spółki z wykorzystaniem analizy dyskryminacyjnej (traktowanej jako zespół metod wielowymiarowej analizy danych) prezentującej zagrożenie bankructwem, stanowią wyłącznie teoretyczne, a nie praktyczne rozważania na tle zagadnienia ryzyka niewypłacalności. Jak przyznano w skardze, na koniec 2018 r. Spółka była zagrożona upadłością. Powyższe potwierdza tylko zapatrywanie organu wyrażone w zaskarżonej decyzji o nieterminowym wystąpieniu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki. Bez znaczenia jest w tej sytuacji okoliczność, że organ nie stwierdza wyraźnie, że Spółka utraciła swoją zdolność do spłaty wymagalnych zobowiązań.
Wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania spółki wymaga wykazania zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również wykazania, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09). Jak wyjaśniono w tejże uchwale, członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe).
W sprawie niniejszej organ wykazał bezskuteczność czynności egzekucyjnych prowadzonych wobec Spółki, co jest okolicznością niesporną.
Wykazanie przesłanek egzoneracyjnych, to jest przesłanek uwalniających od odpowiedzialności członka zarządu spółki, jako osoby trzeciej, obciąża, co do zasady, tę osobę. Nie zwalnia to jednak organów z oceny sprawy także i w tym przedmiocie. Do negatywnych przesłanek odpowiedzialności zalicza się poniższe okoliczności świadczące, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub o restrukturyzację, niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło było niezawinione, wskazano mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości.
Okoliczności stanu faktycznego sprawy nie potwierdzają stwierdzenia, że skarżący jako Prezes Zarządu złożył wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie – to jest przed upływem 30 dni od zaistnienia niewypłacalności Spółki.
W judykaturze sygnalizuje się, że sąd ma obowiązek ustalenia "właściwego czasu" dla zgłoszenia wniosku o upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (tak Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 15 września 2022 r. sygn. I Aga 135/20 nawiązującym do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2009 r. sygn. II CSK 661/08). Obowiązek ustalenia "właściwego czasu" do wniesienia wniosku o ogłoszenie upadłości, nie oznacza, że w przypadku rozstrzygania sprawy dotyczącej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki, rolą organu administracji publicznej jest dokładne ustalanie daty niewypłacalności. W niniejszej sprawie wystarczające i prawidłowe było ustalenie organu, poczynione nawet bez zasięgania opinii biegłego z zakresu rachunkowości oraz wyceny przedsiębiorstw, że stan niewypłacalności Spółki wystąpił dużo wcześniej niż to mogło wynikać z wniosku o ogłoszenie upadłości. Wezwania z lipca 2019 r. skierowane do Spółki w przedmiocie zwrotu środków finansowych i wynikające m. in. z decyzji Urzędu Marszałkowskiego Województwa P. (dotyczące kwoty 331.153,00 zł) oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (odnoszącej się do należności w wysokości 246.141,27 zł) nie powinny być dla Spółki zaskoczeniem. Spółka zarządzana przez skarżącego powinna się liczyć z tym, że niewywiązywanie się z obowiązków określonych w układzie ratalnym z marca 2019 r. skutkować może postawieniem całej należności w stan wymagalności. Jak wynika z decyzji ZUS z dnia 17 lipca 2019 r. (k. [...] akt adm.) zaległości z tytułu składek za okres od listopada do grudnia 2018 r. łącznie z odsetkami wynosiły [...] zł o czym Spółka musiała wiedzieć zanim doręczono jej tę decyzję. Wezwania te nie miały decydującego wpływu na nagłe pogorszenie sytuacji ekonomiczno-finansowej, która już wcześniej była bardzo zła, czego najlepszym dowodem jest wysoka strata odnotowana przez Spółkę na dzień 31 grudnia 2018 r. Rozliczenie tej straty niewątpliwie skutkowało pomniejszeniem aktywów Spółki. Podstawy do odstąpienia od ustalenia odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki nie można upatrywać wyłącznie w tym, że został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości.
Wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, aby zapewnić wszystkim bez wyjątku wierzycielom szansę uzyskania równomiernego, choćby częściowego, zaspokojenia z majątku Spółki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2019 r., II FSK 2684/17). Czas właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości to czas, w jakim zarząd spółki, która nie może na bieżąco realizować swoich zobowiązań wobec wszystkich wierzycieli, składa wniosek o ogłoszenie upadłości w sposób pozwalający chronić interesy wszystkich wierzycieli, którzy po ogłoszeniu upadłości będą mogli liczyć na równomierne zaspokojenie, by nie dopuścić do zaspokojenia niektórych wierzycieli ze szkodą dla innych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2018 r., II FSK 257/16). Dlatego też przez "właściwy czas" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. w zw. z art. 21 ust. 1 p.u., należy rozumieć czas, w którym środki pieniężne posiadane przez spółkę albo jej majątek rzeczowy wystarczają na takie zaspokojenie wierzycieli, które nie będzie znikome bądź tylko w niewielkiej części (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 listopada 2018 r., II UK 365/17).
W świetle powyższych uwag organ zasadnie przyjął, że postanowienie Sądu Rejonowego P. - S. M. w P. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia 23 sierpnia 2021 r., sygn. akt [...] [...] - ma w okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie dla oceny "właściwego czasu" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na to, że majątek spółki nie wystarczał na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego świadczył bowiem o tym, że w dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wniosek ten był spóźniony, a więc nie był złożony we "właściwym czasie" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 kwietnia 2017 r., l GSK 708/15, z 27 kwietnia 2017 r., II FSK 1500/15, z 22 lutego 2018 r., II FSK 257/16, z 5 czerwca 2019 r., II FSK 2077/17, 17 listopada 2020 r., I GSK 889/17 i z 7 grudnia 2022 r., III FSK 1338/21). Określenie konkretnej daty zaistnienia stanu niewypłacalności nie ma wpływu na ocenę spełnienia omawianej przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu spółki za zaległości spółki (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2018 r., II FSK 3486/15 i z 26 maja 2020 r., I GSK 1999/19).
Prawidłowo zatem organ uznał, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we "właściwym czasie", co oznaczało niezaistnienie przesłanki, która na mocy art. 116 § 1 pkt 1 lit a o.p. wyłączałaby odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania Spółki.
W świetle powyższych rozważań nietrafny jest zarzut o błędnej wykładni art. 11 ust. 1, 1a i 2 p.u. i wadliwym ustaleniu organu, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożono we właściwym czasie.
Wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociażby częściowego, zaspokojenia z majątku spółki. Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki powinien zostać złożony w takim czasie, aby cel upadłości nie został zaprzepaszczony (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Sz 412/24).
Bezzasadne są także zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dla ustalenia daty powstania niewypłacalności Spółki. Nie ma podstaw do powołania biegłego z zakresu wyceny przedsiębiorstw i prawa upadłościowego, dla ustalenia tego rodzaju okoliczności, jeśli zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Z akt sprawy wynikało, że postanowieniem z dnia 3 lipca 2024 r. organ odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny przedsiębiorstw i prawa upadłościowego (k. [...] akt adm.).
Skarżący powinien wiedzieć o obowiązku zwrotu niewykorzystanej dotacji na realizację projektu w terminie 30 dni od zakończenia projektu. Powyższy obowiązek wynika z § 30 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu – k. [...] akt adm.
W dniu 30 lipca 2019 r. Spółka złożyła do organu końcowy wniosek o płatność za okres 1 maja 2019 r. – 30 czerwca 2019 r. Zgłoszona wierzytelność powstająca z tytułu końcowego wniosku o płatność nie poprawiała jednak w sposób obiektywny złej kondycji finansowej Spółki. Przedmiotowa wierzytelność nie dowodziła tym samym, że wniosek o ogłoszenie upadłości został wniesiony we właściwym czasie. Z akt sprawy wynikało ponadto, że Zarząd Województwa L. początkowo nie wiedział o podjęciu przez Spółkę czynności polegającej na złożeniu wniosku do sądu upadłościowego. Potwierdza to pismo Urzędu Marszałkowskiego w L. z dnia 31 stycznia 2020 r. dotyczące weryfikacji wniosku z dnia 17 grudnia 2019 r. o płatność za okres od 1 maja 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. (k. [...] akt adm.). Rzeczą Beneficjenta było poinformowanie Instytucji Zarządzającej o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości (według § 6 umowy o dofinansowanie projektu – k. [...] akt adm.).
Podkreślić należy, że przedmiotem kontroli sądowej jest postępowanie dotyczące odpowiedzialność osoby trzeciej – członka zarządu spółki z o.o. - za zaległości tej osoby prawnej w zapłacie zobowiązania powstałego z tytułu obowiązku zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Ustaleń w tym postępowaniu organ dokonywał na podstawie przepisów proceduralnych. Na stronie skarżącej ciążył obowiązek wykazania przesłanek uwalniających ją od tej odpowiedzialności. Skarżący nie udowodnił, a miał ku temu możliwość, że nie jest osobą ponoszącą odpowiedzialność za zobowiązania Spółki. Oddalenie przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki z powodu braku majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego świadczyło jednoznacznie o tym, że przedmiotowy wniosek był już wnioskiem spóźnionym. Brak majątku na przeprowadzenie postępowania upadłościowego potwierdza tylko ocenę o tym, że wniosek z dnia 31 lipca 2019 r. był wnioskiem spóźnionym bo wniesionym w czasie niechroniącym praw wierzycieli Spółki. Nie był zatem wnioskiem złożonym "we właściwym czasie" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. Organ należycie wykazał, że skarżący nie zgłosił wniosku o upadłość Spółki we właściwym czasie. Stanowisko, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w odpowiednim terminie, wyraża jedynie subiektywne przekonanie skarżącego, które nie zostało poparte żadnym dowodem. Określenie właściwego czasu na złożenie wniosku o upadłość należy dokonywać przy pomocy zobiektywizowanych kryteriów z uwagi na ochronę praw wierzycieli oraz realną możliwość zaspokojenia roszczeń wobec upadłego. Z akt sprawy wynikało, że niewypłacalność Spółki nie budziła większych wątpliwości. Nieterminowe regulowanie zobowiązań miało miejsce już 2018 r. i takie przypadki powtórzyły się w 2019 r. Z tych powodów brak było podstaw do wyłączenia solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki. Powyższe oznacza, że organ ma rację twierdząc, że oddalenie wniosku na postawie art. 13 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe skutkować powinno oceną o braku przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. Skarżący nie wskazał także mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwia zaspokojenie zaległości w znacznej części. Nie wystąpiła zatem przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 o.p.
Złożony w Sądzie Rejonowym P. S. M. w P. [...] Wydział Gospodarczy ds. upadłościowych i restrukturyzacyjnych wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki (w sprawie [...] [...]) został oddalony, jednak – jak wywodzi skarżący - nie z uwagi na złożenie wniosku w "niewłaściwym czasie", ale z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Powyższa okoliczność – w ocenie WSA w Lublinie - nie potwierdza tezy o złożeniu wniosku we właściwym czasie. Uwaga ta odnosi się również do postanowienia Sądu Rejonowego P. S. M. w P. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt [...] [...] (k. [...] akt adm.). Stanowisko sądu prezentowane w uzasadnieniu ww. postanowienia dotyczy oddalenia wniosku I. Ośrodek Profesjonalizacji Kadr sp. z o.o. w W. w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. We wspomnianym wyżej postanowieniu sąd argumentował, do czego skarżący nawiązał w skardze, że przy ocenie, czy zaistniał stan niewypłacalności Spółki nie można pomijać terminu płatności poszczególnych transz dotacji w ramach realizowanych programów. Skarżący jednak pomija to, że z dniem 8 czerwca 2018 r. zaistniał zgodnie z domniemaniem z art. 11 ust. 1a prawa upadłościowego obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (...) najpóźniej do dnia 8 lipca 2018 (k. [...] akt adm.). Obalenie domniemania o niewypłacalności Spółki przed lipcem 2018 r. zostało oparte na przeświadczeniu sądu o tym, że Spółka mogła liczyć na kolejne transze we wrześniu i grudniu 2019 r. oraz w marcu 2020 r.
Uwadze skarżącego umyka to, że zadaniem sądu w sprawie o sygn. akt [...] było zbadanie kwestii zakazu prowadzenia działalności Spółki, a nie jej obowiązków wypływających ze wspomnianej wyżej umowy i związanych z informowaniem Instytucji Zarządzającej o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, o postępowaniu likwidacyjnym bądź egzekucyjnym. Według umowy o dofinansowanie projektu pozyskiwane przez Spółkę środki miały konkretne przeznaczenie, z wyłączeniem oczywiście możliwości pokrywania kosztów prowadzenia bieżącej działalności, w tym możliwości regulowania zobowiązań z tytułu zwrotu dotacji udzielonych przez inne instytucje.
W zaskarżonej decyzji organ zresztą prawidłowo wyjaśnił, że zarówno umowa o dofinansowanie projektu, jak również przepisy prawa regulujące zasady, tryb i warunki wykorzystywania przyznanego dofinansowania nie dopuszczają możliwości przekazania środków publicznych na inne rachunki bankowe celem sfinansowania wydatków dotyczących innego projektu i niedozwolonym jest wykorzystanie tych środków finansowych na jakiekolwiek inne cele.
Bezspornym jest w okolicznościach stanu faktycznego sprawy, że odnotowana przez Spółkę strata w wysokości [...] zł (na dzień 31 grudnia 2018 r.) znaczenie przewyższała łączną wysokość zysku zarejestrowanego w poszczególnych miesiącach 2019 r. (przykładowo w styczniu - [...] zł i lutym – [...] zł oraz [...],67 zł na zakończenie I półrocza 2019 r.). Powyższą okoliczność skarżący zdaje się pomijać przy formułowaniu wniosków i zarzutów skargi, a wcześniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją Zarządu Województwa L. z dnia [...] 2023 r. Wspomniany wniosek (k. [...] akt adm.) koncentrował się głównie na próbie wykazania spełnienia przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. Skarżący przyznał wówczas rację organowi, że nie istnieje generalny obowiązek powołania biegłego z zakresu rachunkowości przy ustalaniu daty powstania niewypłacalności dłużnika. Skarżący nawiązał do stanowiska wyrażonego w wyroku Sądu Rejonowego [...]-[...] M. w P. [...] Wydział Gospodarczy z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt [...] GC [...] (k. [...] akt adm.). Wyjaśnić należy, że przedmiotowy wyrok zapadł w wyniku rozpoznania sprawy z powództwa osoby fizycznej, J. D. przeciwko skarżącemu w sprawie gospodarczej (o zapłatę kwoty [...] zł wraz z odsetkami). Sąd rozpoznając powyższą sprawę dokonał ustaleń przyjmując, po pierwsze, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w maju i czerwcu 2019 r. nie byłoby zasadne, a po drugie, że pozwany złożył wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, to jest przed upływem 30 dni od chwili, gdy Spółka stała się niewypłacalna. Wspomniany wyrok oddalający powództwo zapadł na podstawie art. 299 § 2 Kodeksu spółek handlowych (dalej k.s.h.). Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 299 § 1 k.s.h. jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Powyższy przepis w § 2 stanowi, że członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.
Konstrukcja odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zobowiązania spółki jest podobna w świetle przepisów k.s.h. oraz o.p.
Instytucja odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zobowiązania spółki nie oznacza, że organ orzekający na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. nie może poczynić własnych i niezależnych ustaleń faktycznych w postępowaniu administracyjnym (niezależnym od wyniku postępowania w sprawie gospodarczej o zapłatę należności). W przeprowadzonym postępowaniu rzeczą organu było odnieść się do kluczowej kwestii, czy wniosek o upadłość zgłoszono we właściwym czasie.
Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem organu, że nie ma mocy wiążącej wyrok Sądu Rejonowego [...]-[...] M. w P. [...] Wydział Gospodarczy z dnia 25 maja 2023 r. w zakresie wskazywanym przez skarżącego, że wniosek o ogłoszenie upadłości złożono we właściwym terminie. Według organu, poglądy prawne zawarte w wyroku sądu powszechnego nie posiadają przymiotu prawomocności w ujęciu materialnym. Organ stwierdził, że w orzecznictwie obecnie przeważa pogląd, zgodnie z którym unormowana w art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca prawomocnego wyroku dotyczy co do zasady związania treścią jego sentencji, a nie uzasadnienia, zawierającego przedstawienie dowodów i ocenę ich wiarygodności.
Zdaniem składu orzekającego WSA w Lublinie, organ prawidłowo zinterpretował art. 365 § 1 k.p.c. w myśl, którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Dla Zarządu Województwa L. zakres związania wynikającego z powyższego wyroku dotyczył tylko tego, że skutecznie oddalono powództwo przeciwko skarżącemu, a nie zagadnienia "terminowości" wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Poza tym zapatrywanie organu należało uznać za słusznie w świetle m. in. przywołanego przez Zarząd Województwa L. stanowiska Sądu Najwyższego zawartego w wyroku z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt I PSKP 41/22 (nawiązującego do uchwał tego Sądu z dnia 20 stycznia 2022 r., III CZP 23/22 oraz z dnia 27 października 2021 r., III CZP 109/20) wyjaśniającego, że przedmiotem prawomocności materialnej jest ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły i sąd nie jest związany zarówno ustaleniami faktycznymi poczynionymi w innej sprawie, jak i poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu zapadłego w niej wyroku.
Formułując zarzut naruszenia art. 365 § 1 k.p.c. skarżący nie uwzględnia treści art. 366 k.p.c. Powyższy przepis stanowiący, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami, dodatkowo ogranicza zakres związania normowany art. 365 § 1 k.p.c. Dla organu administracji publicznej – tu Zarządu Województwa L. - wyrażona ocena we wspomnianym wyroku z dnia 25 maja 2023 r. co do właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, nie była więc wiążąca.
Zdaniem Sądu, w toku prowadzonego postępowania organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Dokonana szczegółowa ocena dowodów jest prawidłowa. W zaskarżonej decyzji organ zaprezentował logiczną argumentację. Zasługiwała ona na pełną akceptację. Tym samym niezasadny okazał się zarzut naruszenia powoływanych w skardze przepisów proceduralnych. Przywołane w skardze orzeczenia sądów nie podważają legalności decyzji z dnia 29 października 2024 r. i nie świadczą o wadliwej wykładni zastosowanych w sprawie przepisów prawa. Skontrolowane orzeczenie organu nie jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Formułowany na tym tle zarzut skargi wyraża jedynie subiektywne przekonanie skarżącego, które oczywiście nie mogło skutecznie podważać decyzji Zarządu Województwa L. wydanej z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa. Określona w art. 2 Konstytucji RP zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości nie może być odczytywana, jak tego chce skarżący, że w ramach budowania zaufania jednostki do Państwa, rzeczą organu było uwzględnić wszystkie istniejące w obrocie prawnym prawomocne rozstrzygnięcia, co do braku odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki. Skarżący podnosi, że Zarząd Województwa L. nie powinien orzekać, co do tej samej osoby, tego samego stanu faktycznego i prawnego w sposób odmienny niż to dokonały inne sądy oraz organy prezentujące pogląd o terminowym złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. W odpowiedzi na powyższy zarzut trzeba stwierdzić, że nie wszystkie prawomocne rozstrzygnięcia świadczą o braku odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki. Sprawa ze skargi M. B. na decyzję Zarządu Województwa Z. z dnia [...] 2024 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki z tytułu braku zwrotu środków otrzymanych na realizację projektu została zakończona wyżej wspomnianym (prawomocnym) wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2024 r. I SA/Sz 412/24 oddalającym skargę. WSA w Szczecinie zaakceptował stanowisko organu, że Spółka nie regulowała swoich bieżących zobowiązań finansowych i stan ten miał charakter długotrwały oraz że wniosek o ogłoszenie upadłości [...] Sp. z o.o. powinien być złożony nie później niż 8 lipca 2018 r.
Sprawa prawomocnego postanowienia sądu powszechnego stwierdzającego nabycie z dniem 4 października 1971r. nieodpłatnie z mocy samego prawa własności nieruchomości, oceniana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 1999 r. sygn. IV SA 2543/98, jest nieadekwatną do realiów niniejszej sprawy. W związku z tym pogląd prawny prezentowany w ww. wyroku NSA, że dopóki prawomocne orzeczenie sądu nie zostanie wzruszone w trybie prawem przewidzianym i funkcjonuje w obrocie prawnym, winno być bez żadnych wyjątków uwzględniane przez wszystkie podmioty wymienione w art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, był niemiarodajny dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która – wbrew stanowisku skarżącego – nie naruszała celu tego przepisu mającego gwarantować spójność i logikę w działaniu organów.
Zasady logicznego myślenia oraz doświadczenia życiowego przemawiały za tym, że w sytuacji, kiedy prawomocnym orzeczeniem sądu oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z powodu braku majątku niezbędnego do pokrycia kosztów postępowania upadłościowego, uzasadnionym było stwierdzenie organu, że tenże wniosek został wniesiony za późno, a zatem nie we właściwym czasie.
Zdaniem WSA w Lublinie, pogląd prawny zakładający, że określone w art. 365 k.p.c. związanie stron, sądów i innych podmiotów treścią prawomocnego orzeczenia wyraża nakaz przyjmowania przez nie, że w objętej nimi sytuacji stan prawny przedstawiał się tak, jak to wynika z sentencji wyroku, nie świadczy o tym, że w świetle wyroków Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2009 r. sygn. II PK 302/08 i z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. II CSK 347/07, decyzja Zarządu Województwa L. powinna być usunięta z obrotu prawnego. Zasługujące na aprobatę stanowisko w sprawie wykładni art. 365 k.p.c. organ zaprezentował w szczegółowym uzasadnieniu decyzji nawiązującym do bogatego dorobku judykatury w kwestii przedmiotowego zasięgu prawomocności materialnej orzeczenia. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości została więc właściwe zinterpretowana przez organ.
Należy zauważyć, że obligatoryjne oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie musi być równoznaczne z tezą, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie (według postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. II USK 356/21). Powyższe jednak nie oznacza, że w niniejszej sprawie organ niewłaściwie odniósł się do obligatoryjnego oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości, w przypadku, kiedy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania (w myśl art. 13 ust. 1 Prawa upadłościowego) i do przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu, zależnej od zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p.). Przesłanka zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie podlegała samodzielnej ocenie Zarządu Województwa L. . Była ona oceną prawidłową i zasługująca na akceptację mimo, że bezpośrednio nawiązującą do treści prawomocnego orzeczenia sądu z dnia 23 sierpnia 2021 r. sygn. [...] [...] oddalającego wniosek Spółki z dnia 31 lipca 2019 r.
Działania organu w niniejszej sprawie były zgodne z literą prawa. Odmiennej oceny nie sposób upatrywać w tym, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1172/23 uchylono decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 21 marca 2023 r. nr DZF-XII.025.39.2022.DM.6 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania z tytułu zwrotu dofinansowania ze środków unijnych. Uwzględnienie skargi M. B. na ww. decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 21 marca 2023 r. nastąpiło z uwagi m. in. na przedwczesne stwierdzenie organu, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala jednoznacznie określić, że K. I. Sp. z o.o. była niewypłacalna na długo przed zgłoszeniem w dniu 30 lipca 2019 r. wniosku o ogłoszenie upadłości. W istocie z tego samego powodu uwzględniono skargę M. B. i prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2298/22 uchylona została decyzja Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 25 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania z tytułu zwrotu dofinansowania ze środków unijnych. W obu wspominanych wyżej orzeczeniach WSA w Warszawie nawiązał do wyroku Sądu Rejonowego P. - S. M. w P., [...] Wydział Gospodarczy z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt [...] [...] [...] oddalającego powództwo i wyjaśniającego, że wniosek o ogłoszenie upadłości złożono we właściwym czasie – przed upływem 30 dni od chwili, gdy spółka stała się niewypłacalna.
Z uzasadnienia wyroku z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1172/23 wynika, że prawomocną decyzją z [...] 2020 r. zobowiązano Spółkę do zwrotu Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy w K. kwoty nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania w wysokości [...] zł z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych oraz że wcześniej rozwiązano ze Spółką umowę z dnia 19 stycznia 2018 r. o dofinansowanie projektu nr [...] i wezwano beneficjenta do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania.
O innym toczącym się postępowaniu windykacyjnym – co wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 7 lipca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2298/22 – w przedmiocie korekty finansowej Spółka wiedziała dużo wcześniej – w porównaniu do sprawy zwrotu dotacji w wysokości [...] zł - skoro w dniu 22 lipca 2019 r. doręczono jej decyzję Dyrektora WUP w K. dotyczącą zwrotu kwoty w wysokości [...] [...]2 zł.
Z akt sprawy wynikało, że w dniu 22 marca 2019 r. został zawarty układ z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (umowa o rozłożeniu na raty spłaty zadłużenia w kwocie [...] zł w okresie dziesięciu miesięcy) – k. [...] akt adm. Zerwanie układu ratalnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Spółka mogła przewidzieć w sytuacji, kiedy strona takiej umowy nie wywiązuje się z przyjętych na siebie obowiązków. Wezwanie do zwrotu kwoty [...] zł wystosował Urząd Marszałkowski Województwa P.. Doręczono je Spółce w dniu 3 lipca 2019 r. Powyższe prowadzi do wniosku, już wcześniej Spółka mogła przewidywać "kumulację" zobowiązań i w tej sytuacji powinna była dokonać samodzielnej i rzetelnej oceny możliwości płatniczych. Spółka będąca stroną wielu umów o dofinansowanie projektów na terenie kraju miała pełną wiedzę, co do tego, że przyznane beneficjentowi dotacje przeznaczone były na ściśle określone cele w ramach realizowanych projektów. Stąd też ogólne zasady rachunkowości i wyceny aktywów Spółki musiały odbiegać od obowiązujących standardów w zakresie wyceny wartości należności przysługujących od Instytucji (przykładowo Wojewódzkich Urzędów Pracy w K. i K. oraz innych) udzielających dotacji. Argumentacja podniesiona w piśmie z dnia 11 sierpnia 2022 r. (k. [...] akt adm.) wskazuje, że Spółka liczyła na dotację w kwocie przekraczającej [...] zł płatną w czerwcu 2019 r. i pozwalającą na uregulowanie zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego w P., podobnie zresztą jak i wszystkie wyjaśnienia skarżącego, były niewystarczające do uznania, że w świetle przepisów Prawa upadłościowego Spółka we właściwym czasie wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa. Z akt sprawy wynikało, że już w roku 2018 r. pojawiły się problemy finansowe uniemożliwiające terminowe wywiązywanie się z zobowiązań. To, że kontrahenci Spółki zalegali z zapłatą jest zagadnieniem dotyczącym ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania finansami tego podmiotu. Jest to kwestia, która przekracza ramy tematyczne niniejszej sprawy. Sprawozdania finansowe Spółki nie były badane przez uprawnione do tego podmioty. Trzeba podkreślić, że wycenę aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego Spółka powinna była przeprowadzić z dużą ostrożnością dla potrzeb oceny stanu niewypłacalności oraz zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Jest to istotna kwestia, czego skarżący miał świadomość skoro powoływał się na fakt "wahania" się bilansów Spółki. Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt I UK 39/08).
Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. dalej: p.p.s.a.), sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Na mocy powołanego przepisu, Sąd dopuścił dowód z dokumentu w postaci pisma Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 8 stycznia 2024 r. informującego o wydaniu w dniu [...] 2023 r. decyzji znak [...] umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odpowiedzialności skarżącego, jako byłego Prezesa, za zaległości Spółki z tytułu wpłat na rzecz tegoż Funduszu w okresie marzec-czerwiec 2019 r. We wspomnianym piśmie powołano się na okoliczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w dniu 31 lipca 2019 r. (fakt ten miał przesądzać o złożeniu wniosku w odpowiednim terminie). Trzeba zauważyć, że należności Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dotyczyły okresu bezpośrednio poprzedzającego złożenie wniosku o upadłość. Spółka zarządzana przez skarżącego wiedziała zarówno o nieuregulowanych zobowiązaniach wobec Funduszu oraz innych wierzycieli.
Figurująca w aktach sprawy decyzja Wojewódzkiego Urzędu Pracy w O. z dnia [...] 2023 r. (k. [...]) o umorzeniu postępowania o solidarnej odpowiedzialności M. B. za zaległości określone w decyzji z dnia 7 grudnia 2020 r. z powodu bezprzedmiotowości tego postępowania w związku z niezaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 116 § 1 o.p. – również w ocenie WSA w Lublinie – nie potwierdzała zasadności stanowiska skarżącego o niewłaściwym załatwieniu badanej sprawy zakończonej decyzją Zarządu Województwa L. z dnia [...] 2024 r.
Decyzję tę wydano już po wykreśleniu Spółki z Krajowego Rejestru Sądowego. Wpis o wykreśleniu uprawomocnił się w dniu 29 stycznia 2024 r. Okoliczność, że zlikwidowana Spółka utraciła byt prawny, nie stanowiła jednak przeszkody w podjęciu merytorycznego orzeczenia przez organ w dniu 29 października.
W tych okolicznościach orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności skarżącego z K. I. Spółką z o.o. w likwidacji okazało się rozstrzygnięciem zgodnym z przepisami prawa.
Z tych też względów skarga jako nieusprawiedliwiona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło