III SA/Lu 756/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Aleksandra Frączkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi B. Z. na czynność Starosty C. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. uznaje uprawnienie B. Z. do zwrotu części opłaty w kwocie 425 zł (czterysta dwadzieścia pięć złotych) za kartę pojazdu wydaną dla samochodu marki F. F., nr rejestracyjny [...]; III. zasądza od Starosty C. na rzecz B. Z. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] października B. Z. zwrócił się do Starosty C. o zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu osobowego marki F. F., który w dniu [...] grudnia 2004 r. został zarejestrowany w Starostwie Powiatowym w C. pod numerem rejestracyjnym [...]. Skarżący domagał się zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04. Pismem z dnia [...] października 2011 r., znak [...], Starosta C. poinformował w odpowiedzi na powyższy wniosek, że nie ma podstaw do zwrotu nadpłaty w kwocie 425 złotych za wydaną kartę pojazdu. Organ stwierdził, że w dniu rejestracji pojazdu obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), w którym wysokość opłaty za kartę pojazdu ustalono na kwotę 500 złotych. Organ podał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. uchylił § 1 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., jednak moc obowiązującą tego rozstrzygnięcia nadał od 1 maja 2006 r. Zdaniem organu, powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie powoduje obowiązku zwrotu różnicy pomiędzy opłatą dokonywaną przed 15 kwietnia 2006 r. (500 złotych), a opłatą dokonywaną zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421) w wysokości 75 złotych. Pismem z dnia [...] października 2011 r. skarżący wezwał Starostę C. do usunięcia naruszenia prawa i wypłaty należnej nadpłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 złotych wraz z odsetkami. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Starosta C. pismem z dnia [...] października 2011 r. podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] października 2011 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. na czynność Starosty C. w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu, skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, stwierdzenie, że przysługuje mu uprawnienie do otrzymania zwrotu kwoty nadpłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 425 złotych, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu przez błędne zastosowanie i niemającą podstawy prawnej odmowę zawrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 425 złotych z powołaniem się na nieobowiązujący w dniu odmowy przepis rozporządzenia, uznany w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), dalej: Prawo o ruchu drogowym, i z art. 92 ust. 1 oraz art. 217 Konstytucji RP. Strona zarzuciła również naruszenie art. 110 akapit 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez jego niezastosowanie i odmowę zwrotu kwoty nadpłaty za wydanie karty pojazdu, pomimo tego, że w przepisie § 1 ust. 1 rozporządzenia przewidziano opłatę, która jest objęta zakazem z art. 110 akapit 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że uznanie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu za niezgodny z Konstytucją jest jednoznaczne ze stwierdzeniem jego niezgodności z Konstytucją od początku jego obowiązywania. Konsekwencją niezgodności wspomnianego przepisu z Konstytucją i z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym w dniu pobrania opłaty od skarżącego za wydanie karty pojazdu jest też uznanie, że skarżący miał obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie skarżącego, opłata pobrana w związku z pierwszą rejestracją na terenie kraju pojazdu sprowadzonego z zagranicy miała charakter dyskryminujący, a odmowa jej zwrotu narusza art. 110 akapit 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej i jest niezgodna z zasadą nadrzędności prawa wspólnotowego nad prawem krajowym i z zasadą bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego. W odpowiedzi na skargę Starosta C. podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: |Skarga zasługuje na uwzględnienie. | |Zagadnieniem wstępnym w przedmiocie kontroli jest rozważenie dopuszczalności skierowania żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu| |na drogę administracyjną. Tryb ten został zaaprobowany w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 | |lutego 2008 r. (sygn. akt l OPS 3/07), w której stwierdzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, | |uiszczonej na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., jest sprawą administracyjną, | |którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W uchwale podkreślono, że | |obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, | |rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Zatem obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter | |obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie | |tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego odnosząc się do żądania | |zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które | |nie są decyzją lub postanowieniem. W tej sytuacji skarga do sądu administracyjnego opiera się więc na art. 3 § 2 ust. 4 ustawy z dnia | |30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a.. | |Wskazano przy tym, iż droga ta jest dopuszczalna obok możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym (por. uchwała Sądu | |Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07). | |Uznając zatem wniesioną skargę za dopuszczalną z punktu widzenia właściwości rzeczowej sądu, w dalszej kolejności zbadać należało, czy | |skarga ta została złożona z zachowaniem trybu przewidzianego w treści art. 52 § 3 p.p.s.a., dając tym samym podstawę do jej | |merytorycznego rozpoznania. W myśl cyt. przepisu jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi,| |skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4 a p.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego | |organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej | |czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast w myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., skargę w przypadku, o którym mowa w art. 52 § 3 | |p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli| |organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. | |Dokonując analizy załączonych do sprawy akt administracyjnych stwierdzić należało, że powyższy wymóg został przez skarżącego | |dopełniony. Starosta C. pismem z dnia [...] października 2011 r. poinformował skarżącego o braku podstaw do zwrotu nadpłaty za wydaną | |kartę pojazdu. Skarżący odebrała pismo w dniu [...] października 2011 r. i w piśmie z dnia [...] października 2011 r. wezwał organ do | |usunięcia naruszenia prawa, zachowując tym samym wspomniany wyżej 14-dniowy termin. W piśmie z dnia [...] października 2011 r., | |doręczonym stronie [...] listopada 2011 r., organ udzielił odpowiedzi na wezwanie skarżącego do usunięcia naruszenia prawa. Skargę do | |Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł w dniu [...] grudnia 2011 r. (data nadania) z zachowaniem terminu, o którym mowa w | |art. 52 § 3 p.p.s.a. | |Przechodząc do merytorycznej oceny rozpoznawanej sprawy wskazać należy najpierw na materialnoprawną podstawę do określenia wysokości | |opłaty za kartę pojazdu. Podstawę tą stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy wydanych | |na jej podstawie rozporządzeń. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty wprost określony został w treści art. 77 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym| |producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu | |handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do treści ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu | |samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji | |starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast ust. 4 pkt 2 ww. przepisu stanowi | |delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu | |zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych | |z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5). | |Wykonując powyższą delegację Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę | |pojazdu. Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej | |Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Powyższe rozporządzenie zostało uchylone wprost z dniem 15 kwietnia 2006| |r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu| |(Dz. U. Nr 59, poz. 421), gdzie w § 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium | |Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł. | |Wskazać należy, że kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 | |stycznia 2006 r., w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 | |ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego | |orzeczenia wskazano, iż niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. | |5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. | |Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty | |pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty | |innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został | |uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza | |przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie | |wyraźnego, a więc opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego | |upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, | |gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o| |charakterze podatkowym. | |Jeśli chodzi o skutki tego orzeczenia, na tle zastosowanego przez Trybunał zabiegu polegającego na czasowym odroczeniu terminu utraty | |mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r., stwierdzić należy, iż przepis był niekonstytucyjny od samego | |początku jego obowiązywania. Odnosząc to do kompetencji sądu administracyjnego trzeba zważyć, że z art. 178 Konstytucji RP wywodzi się | |samodzielność sądownictwa administracyjnego w ocenie konstytucyjności prawa wykonawczego. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie | |istnieje zgodność poglądów o uprawnieniu do takiej kontroli stosowania prawa (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 | |października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00 oraz wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt l OPS 4/05). | |Również należy wskazać na sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z treścią art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę | |Europejską (art. 110 akapit pierwszy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i | |mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i| |art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o | |warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami | |Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 90 TWE stanowi zaś, że żadne | |Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych | |jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji | |w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym | |przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07.| |Trybunał ten stwierdził, że art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak | |przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, | |która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego | |państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już | |zarejestrowany. | |W relacji prawa wspólnotowego i prawa krajowego obowiązuje zasada nadrzędności (pierwszeństwa) prawa wspólnotowego nad prawem krajowym.| |Oznacza to, że sąd krajowy ma kompetencję niestosowania sprzecznych z prawem wspólnotowym przepisów prawa krajowego, niezależnie przy | |tym od wyroku krajowego sądu konstytucyjnego, który odracza utratę mocy obowiązującej tych przepisów, uznanych za niekonstytucyjne | |(por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt III CZP 37/10). | |Z tych względów orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym przede wszystkim Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznaje przedmiotowe | |zagadnienie jednolicie przyjmując, że czynność polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo jako wydana | |bez podstawy prawnej (por. wyroki z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt l OSK 52/07; z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt I OSK | |1340/07, z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt l OSK 418/08; z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 939/08; z dnia 25 sierpnia 2009 | |r., sygn. akt I OSK 1238/08; z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 773/09; z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 842/09; z dnia| |17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 590/09 oraz sygn. akt I OSK 591/09). | |Mając powyższe na uwadze należało uznać, że objęta kontrolą sądową czynność Starosty C. z dnia [...] października 2011 r. polegająca na | |odmowie zwrotu kwoty 425 złotych, jako zawyżonej części opłaty pobranej od B. Z. za wydanie karty pojazdu, podjęta została bez podstawy| |prawnej. | |Sąd w wyroku może uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. W postanowieniu z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt I OSK | |573/07, a także w późniejszych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał pogląd, że obowiązek uiszczenia opłaty za kartę | |pojazdu ma charakter publicznoprawny, a więc wynikający z przepisów prawa administracyjnego. Sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca| |obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, tj. art. 77 ust. 3 | |ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 | |r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Nie ma przy tym znaczenia, że ten ostatni przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z | |dnia 17 stycznia 2006 r. został uznany za niezgodny z Konstytucją RP (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego | |2010 r., sygn. akt I OSK 590/09). Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego | |obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma prawo żądać aby sąd orzekł o jego istnieniu lub | |nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.). | |Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. | O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).