III SA/Lu 819/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. uchyliło decyzję Starosty P. z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...], kierującą S. W. na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień kategorii T i B w terminie do dnia 16 sierpnia 2013 r., w części dotyczącej określenia terminu na poddanie się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje i umorzyło postępowanie pierwszej instancji, natomiast w pozostałej części utrzymało decyzję w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. L. Wojewódzki Komendant Policji zwrócił się do Starostwa Powiatowego w P. z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji S. W. do kierowania pojazdami, w związku z czym Starosta P. wszczął postępowania administracyjne. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...], Starosta P., na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym skierował S. W. na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień kategorii T i B w terminie do dnia 16 sierpnia 2013 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., S. W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego oraz naruszył art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, w zw. z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r., Nr. 236, poz. 1998). Skarżący podniósł, że § 8 ust. 6 rozporządzenia nie znajduje oparcia w delegacji ustawowej, a przepis art. 130 ust. 4 pozostaje w sprzeczności z art. 130 ust. 3. Ponadto, skarżący brał udział w szkoleniu, którego odbycie spowodowało zmniejszenie liczby punktów karnych. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. uchyliło decyzję Starosty P. z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...], w części dotyczącej określenia terminu na poddanie się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje i umorzyło postępowanie pierwszej instancji, natomiast w pozostałej części utrzymało decyzję w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że stosownie do art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym, sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami, która przekroczy w okresie jednego roku limit 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, a z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wystąpi komendant wojewódzki Policji. Organ podkreślił, że w przypadku zaistnienia takiej sytuacji starosta wydaje decyzję o poddaniu określonej osoby egzaminowi sprawdzającemu. Przepisy nie pozwalają w tym względzie na zastosowanie uznania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że znajdujący się w aktach sprawy wniosek Wojewódzkiego Komendanta Policji w L. wskazuje, że w okresie od dnia 27 listopada 2011 r. do dnia 19 listopada 2012 r skarżący wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego uzyskując łącznie 28 punktów karnych. W ocenie organu wniosek ma charakter sformalizowany i sporządzany jest na podstawie wpisów ostatecznych, a zadaniem organu jest jedynie ocena, czy kierowca zgromadził więcej niż 24 punkty i czy nastąpiło to w ciągu roku. Zdaniem organu nie ma zastosowania w niniejszej sprawie art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, który stanowi, że kierowca może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, przy czym nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 6 obowiązującego obecnie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488), dalej: rozporządzenie z dnia 25 kwietnia 2012 r., odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. wskazało, że decyzja została podjęta na podstawie powszechnie obowiązującego prawa i ustawy i akty wykonawcze były stosowane z uwzględnieniem zasady domniemania konstytucyjności przepisów, o których niezgodności z Konstytucją nie orzekł Trybunał Konstytucyjny. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia prawa określając w decyzji termin na poddanie się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje, w sytuacji gdy art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b nie wskazuje takiego terminu, ani nie przyznaje organowi uprawnień do decydowania w jakim czasie dana osoba zobowiązana jest poddać się takiemu egzaminowi. W tej części należało zatem uchylić decyzję organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. W. wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że § 8 ust. 6 Rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r., na który powołał się organ w zaskarżonej decyzji nie znajduje oparcia w delegacji ustawowej. Skarżący wskazał również, że brał udział w szkoleniu, którego odbycie spowodowało zmniejszenie liczby punktów karnych oraz dołączył do skargi zaświadczenie z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...], o odbyciu szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, czego Kolegium jednak nie uwzględniło w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Kolegium wskazało również, że zaświadczenie o odbyciu szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym skarżący doręczył organowi w dniu 27 sierpnia 2013 r., czyli już po podjęciu decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja dotycząca skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów karnych otrzymanych za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego. Materialnoprawną podstawą powyższej decyzji były przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), dalej: Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488), powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 litera b Prawa o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi o obowiązku skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie stwierdzenia, że na skutek dokonanych naruszeń przepisów ruchu drogowego, suma przepisanych za te naruszenia punktów karnych przekroczyła 24. Decyzja wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym jest decyzją o charakterze związanym. Powołany przepis nie przyznaje staroście uprawnienia do podjęcia innego rozstrzygnięcia. W świetle powyższego przepisu starosta miał obowiązek skierowania skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami z powodu przekroczenia liczby 24 punktów za naruszanie przepisów ruchu drogowego. Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem skarżącego, że szkolenie, które odbył, spowodowało zmniejszenie liczby uzyskanych punktów karnych. Kwestie dotyczące ewidencjonowania punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego reguluje art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (ust. 2). Jest poza sporem, że w przypadku skarżącego przed upływem roku liczba punktów przekroczyła 24. Zgodnie zaś z ust. 3 powyższego przepisu, kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, przy czym nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Szczegółowe zasady dotyczące sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunki i sposób prowadzenia ewidencji oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a także liczba punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia określone zostały w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 130 ust. 4 - Prawa o ruchu drogowym. W § 8 ust. 6 rozporządzenia określono, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby otrzymanych punktów wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący w okresie od dnia 27 listopada 2011 r. do dnia 19 listopada 2012 r., a więc przed upływem roku, uzyskał 28 punktów karnych za naruszanie przepisów ruchu drogowego. Natomiast szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, skarżący odbył w dniu [...] maja 2013 r. Skarżący nie miał zatem możliwości odliczenia 6 punktów karnych z uwagi na odbyte szkolenie, bowiem w chwili jego rozpoczęcia przekroczył już liczbę 24 punktów, co zgodnie z § 8 ust. 6 rozporządzenia uniemożliwia zmniejszenie liczby otrzymanych punktów. Zdarzeniem, z którym ustawodawca wiąże skutek w postaci poddania kierowcy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdem jest dopuszczenie się przez kierującego naruszeń przepisów ruchu drogowego, powodujących przekroczenie liczby 24 punktów. Zarówno przepisy Prawa o ruchu drogowym, jaki i rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego odwołują się do naruszenia przepisów ruchu drogowego, zatem redukcja punktów karnych powinna być wiązana z datą popełnionych wykroczeń, a nie dniem wszczęcia postępowania w sprawie skierowania na sprawdzenie kwalifikacji, czy też dniem wydania decyzji w tym zakresie, jak sugeruje skarżący. W okresie od dnia 27 listopada 2011 r. do dnia 19 listopada 2012 r., a więc w ciągu jednego roku od dnia pierwszego naruszenia, skarżący przekroczył liczbę 24 punktów karnych, wobec czego nie można było zmniejszyć przypisanych mu punktów wskutek odbytego szkolenia. W tym miejscu należy wskazać, że zarzuty dotyczące ewidencjonowania punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego mogą być podnoszone przed organami Policji, a nie kwestionowane przed starostą w toku postępowania dotyczącego skierowania na badanie sprawności w zakresie kierowania pojazdami. Osoba zainteresowana wykreśleniem punktów karnych z ewidencji powinna zwrócić się do organu prowadzącego ewidencję o podjęcie określonej czynności i stosownie do zajętego przez organy stanowiska podjąć odpowiednie kroki prawne. Starosta P. otrzymując od Komendanta Wojewódzkiego Policji wniosek o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji był tym wnioskiem związany i kierując skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie mógł badać podstawy faktycznej wniosku, to jest tego czy skarżącemu prawidłowo przypisano 28 punktów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Odnosząc się natomiast do zarzutu, że § 8 ust. 6 rozporządzenia wykracza poza zakres delegacji ustawowej zauważyć należy, że rozporządzenie zostało wydane w celu dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów prawa o ruchu drogowym oraz zapobiegania wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Z przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia wynika, że jeżeli kierowca przekroczy dopuszczalny limit punktów karnych, wówczas odbycie szkolenia uprawniającego do zmniejszenia liczby punktów po zajściu tego zdarzenia pozostaje bez wpływu na uzyskane punkty karne. Powyższy przepis spełnia zatem cele wskazane w ustawie. Cele te osiągane są zarówno poprzez samo nałożenie obowiązku poddania kierowcy wielokrotnie naruszającego przepisy ruchu drogowego określonym procedurom weryfikacyjnym (m.in. w zakresie praktycznych umiejętności prowadzenia pojazdów), jak i przez eliminację z grona uprawnionych do kierowania pojazdami tych kierowców, którzy nie przeszli procedury weryfikacyjnej. Przepis wykonawczy odpowiada zatem nie tylko unormowaniom zawartym w art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego, wynikającego z art. 130 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym. W konsekwencji przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia należało uznać za niewykraczający poza zakres delegacji ustawowej. Stanowisko takie zdecydowanie dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt. I OSK 275/10, z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1203/11, z dnia 8 sierpnia 2013 r. , sygn. akt I OSK 632/12, z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt. I OSK 1279/12 i z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1550/12, częściowo odnoszące się do niemal identycznie brzmiącego § 8 ust. 6 poprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego - Dz. U. Nr 236, poz. 1998 z późn. zm.). Odmienne stanowisko, reprezentowane w powołanych przez skarżącego orzeczeniach (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 15/09 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 167/09), jest odosobnione i nie zostało podtrzymane w późniejszym orzecznictwie sądów administracyjnych, w szczególności w powołanych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych (por. przykładowo wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 50/13 i powołane tam orzecznictwo innych sądów). Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że zmniejszenie w trybie art. 130 ust. 3 Prawo o ruchu drogowym liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy przed rozpoczęciem takiego szkolenia przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczy sumy 24. Skutki przekroczenia limitu 24 punktów są powszechnie znane kierowcom, zatem aby ich uniknąć należy zsumować liczbę punktów wynikających z kolejnych mandatów i przystąpić do szkolenia przed przekroczeniem określonego limitu. Kierowca dopuszczający się wykroczeń drogowych powinien dochować najwyższej staranności przy czynnościach zmierzających do zachowania uprawnień związanych z uczestnictwem w ruchu drogowym i odpowiednio wcześniej odbyć szkolenie uprawniające go do zmniejszenia uzyskanej już liczby punktów karnych. W świetle tak ustalonego stanu faktycznego i prawnego należy stwierdzić, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły przekroczenie przez skarżącego dopuszczalnego limitu 24 punktów karnych. W związku z otrzymanym od L. Komendanta Wojewódzkiego Policji wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji S. W. do kierowania pojazdami, Starosta P. był zobowiązany do wydania decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami, stosownie do treści przepisu art. 114 ust.1 pkt. 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym. Jednocześnie należy zauważyć, że przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym daje podstawę wyłącznie do skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, natomiast ani ten przepis ani inne przepisy Prawa o ruchu drogowym lub innych ustaw, nie mogą być podstawą do rozstrzygania przez starostę w formie decyzji o terminie, w jakim kierowca ma poddać się temu sprawdzeniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. zasadnie zatem uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w tym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm).