III SA/Lu 830/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi R.K. N. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu przeprowadzonej kontroli sanitarnej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...],Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2012 r. o nałożeniu opłaty z tytułu przeprowadzonych czynności kontrolnych w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że przeprowadzona w dniach 6 lipca – 9 lipca 2012 r. kontrola sanitarna ujawniła naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych warunków pracy, a mianowicie: nie zapewniono czystych ścian w hali pojazdów samochodowych, warsztacie podręcznym, pomieszczeniu zużytego sprzętu oraz pomieszczeniu pras; nie zapewniono czystych, gładkich ścian w szatni; stwierdzono również niedopełnienie przez pracodawcę obowiązku przeprowadzenia badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy - natężenia hałasu, stężenia pyłu całkowitego i respirabilnego oraz stężenia czynników chemicznych; nie zapewniono ogrzewania w przejściu z pomieszczeń pracy do budynku, w którym usytuowane są pomieszczenia socjalno-sanitarne. W ocenie organu za zasadne należy uznać wydanie decyzji zobowiązującej podmiot do uiszczenia opłaty w związku ze stwierdzeniem w wyniku czynności kontrolnych naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Zgodnie bowiem z art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w przypadku kontroli sanitarnej stwierdzającej naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej pobiera opłatę od podmiotu odpowiedzialnego za spełnienie tych wymagań, w wysokości kosztów wykonania tej kontroli. Naliczenie należnej opłaty zostało dokonane zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. nr 36, poz. 203). Za podstawę wyliczenia opłaty w sprawie przyjęto obowiązującą stawkę roboczogodziny przy uwzględnieniu kosztów pośrednich i bezpośrednich oraz łączny czas pracy pracownika niezbędny do wykonania czynności kontrolnych, w tym czas kontroli, czas dojazdu oraz czas opracowania dokumentacji. W skardze na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2012 r. strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędna interpretację i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 36 ust.1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Strona skarżąca podniosła między innymi argumenty wskazujące na nietrafność wyników kontroli przeprowadzonej w dniach 6 i 9 lipca 2012 r. W ocenie skarżącej, art. 36 ust. 1 ustawy nie daje podstawy organom sanitarnym do wspieranie opłatami dokonywanymi przez pracodawców urzędu będącego jednostką budżetową, jest to bowiem sprzeczne z ideą budżetu i daje możliwości do nadużyć. Tymczasem będący podstawą wydania decyzji art. 36 ustawy nie przewiduje możliwości obciążania określonych podmiotów opłatą za czynności kontrolne. Opłaty mogą być pobierane wyłącznie za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. W skardze wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji – prawa nie naruszają. Na wstępie należy stwierdzić, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), zgodnie z którym za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Cytowany przepis w ust. 2 stanowi, że za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Państwowa Inspekcja Sanitarna powołana jest do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności m.in. poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami higieny środowiska oraz higieny pracy w zakładach pracy w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych (art. 1 ustawy). Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących: utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości, zakładów pracy, warunków zdrowotnych środowiska pracy, a zwłaszcza zapobiegania powstawaniu chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami pracy (art. 4 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy). Należy w tym miejscu wyjaśnić, że kontrola w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego, którą właściwy organ wykonuje do celów sprawdzenia przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, ma bardzo szeroki zakres pojęciowy. Zawarte w art. 36 ust. 1 cyt. ustawy sformułowanie "badania laboratoryjne oraz inne czynności" należy traktować rozdzielnie, gdyż "inne czynności" nie muszą być wykonywane tylko w związku z badaniami laboratoryjnymi. Czynności te dotyczą szeroko rozumianego postępowania kontrolnego, obejmującego czynności pozostające w "merytorycznym związku", czyli stanowiące przejaw nadzoru sanitarnego - jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1374/08, z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 449/08, z dnia 1 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1077/08). Ustawodawca, określając w art. 36 ust. 1 ww. ustawy czynności, za jakie pobierane są opłaty, posłużył się pojęciem "inne czynności" nie jest bowiem możliwe sprecyzowanie wszystkich czynności, wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem nadzoru sanitarnego, zarówno zapobiegawczego, jak i bieżącego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyjąć należy, że w oparciu o art. 36 ust. 1 ww. ustawy można pobierać opłaty za "inne czynności", które nie są badaniami laboratoryjnymi. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 366/07 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że opłaty pobierane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej za "inne czynności", wykonywane w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, mogą obejmować również koszty postępowania administarcyjnego, rozumiane jako wydatki poniesione przez organy, związane z wydaniem postanowienia, czy też decyzji administracyjnej. Analogicznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1645/07 przyjmując, że w zakres "innych czynności", wchodzi również miedzy innymi ocena prawidłowości i skuteczności prowadzonych procesów czyszczenia, ze szczególnym uwzględnieniem procesów mycia i dezynfekcji oraz stosowanych środków myjących i dezynfekujących, a więc czynności niekoniecznie związane z wymogiem przeprowadzenia specjalistycznych badań laboratoryjnych. Z zawartego w aktach postępowania administracyjnego protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach 6-9 lipca 2012 r. wynika, że w zakładzie [...] Sp. z o.o. Serwis Samochodowy [...], stwierdzono naruszenie postanowień § 1 pkt 1 rozdziału 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650). Nieprawidłowości zostały opisane w protokole z dnia [...] lipca 2012 r. (nr [...]), a także decyzji dnia [...] sierpnia 2012 r. (nr [...]) wydanej przez organ I instancji po rozpatrzeniu protokołu z kontroli sanitarnych. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Sanitarnego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. ([...]), w zakresie nałożonych na spółkę nakazów: zapewnienia czystych ścian w hali pojazdów samochodach, warsztacie podręcznym, pomieszczeniu zużytego sprzętu oraz pomieszczeniu pras; zapewnienia czystych i gładkich ścian w szatni; przeprowadzenia badań i pomiaru czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy [...]; zapewnienia ogrzewania przejścia z pomieszczeń do budynku, w którym usytuowane są pomieszczenia socjalno-sanitarne. Powyższe ustalenia prowadzą do konkluzji, że czynności dokonane przez pracowników Inspekcji Sanitarnej w dniach w dniach 6-9 lipca 2012 r. i 27 lipca 2012 r. w zakładzie strony skarżącej pozostawały w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego, istniała zatem podstawa do zastosowania art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i ustalenia opłaty za przeprowadzone czynności w wysokości 132 zł i zobowiązania spółki do jej uiszczenia. Wskazać należy, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2012 r. zawiera szczegółowy wykaz, jakie koszty składają się na naliczoną opłatę: są to koszty bezpośrednie w wysokości 105 zł, które obejmują średnie wynagrodzenie pracowników wykonujących badania lub inne czynności wraz z pochodnymi od wynagrodzeń obliczonej jako iloczyn stawki godzinowej i czasu pracy pracownika przeprowadzającego kontrolę; koszty pośrednie w wysokości 27 zł, obejmujące średnie wynagrodzenie pracowników administracji i obsługi wraz z pochodnymi od wynagrodzeń, koszty usług pocztowych, telekomunikacyjnych i pralniczych, koszty zużytej energii elektrycznej, wody i gazu, koszty zakupu, zużycia i konserwacji aparatury i sprzętu oraz koszty transportu. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa. W szczególności, zostały wydane w oparciu o ustalenia faktyczne dokonane w toku prowadzonego postępowania - stan faktyczny w sprawie był bezsporny, strona skarżąca nie wniosła uwag i zastrzeżeń do protokołów z dnia [...] lipca 2012 r. oraz [...] lipca 2012 r. i podpisała je w dniach kontroli. Przy ustalaniu wymiaru opłaty nie naruszono art. 36 ust. 2 ustawy, gdyż wykonane w czasie kontroli czynności doprowadziły do stwierdzenia zapisanych w protokole nieprawidłowości. Stwierdzenie tych naruszeń było efektem "innych czynności" podjętych przez organ w ramach przeprowadzonego postępowania kontrolnego. Zaskarżona decyzja zawiera również wszystkie elementy określone w art. 107 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji, oddalając skargę jako bezzasadną.