I SA/Ol 136/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w Olsztynie dniu 28 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia A.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 385/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 136/13, w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 listopada 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, któremu to obowiązkowi uczynił zadość w dniu 16 grudnia 2013 r. Wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę strony na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". W dniu 18 maja 2014 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego P.B., złożył skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu, ponawiając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powołując w uzasadnieniu tego wniosku, iż znajduje się w stanie ubóstwa, skarżący podał równocześnie, że posiada udziały w wysokości 17/100 w prawie własności następujących nieruchomości: nieruchomości o pow. 500 m², nieruchomości rolnej o pow. 0,98 ha oraz działki gruntu wraz z domem. Jego żona jest z kolei współwłaścicielem domu z działką (udział 83/100) działki rolnej (udział 83/100) oraz działki rekreacyjnej (50/100). Małżonkowie mają orzeczoną rozdzielność majątkową. Skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów, natomiast jego żona osiąga dochód w wysokości 1.700 zł brutto miesięcznie. Na ich utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci, które nie osiągają dochodów. Wnioskodawca podał również, że wynagrodzenie ustanowionego pełnomocnika zostanie uregulowane po zakończeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany w powołanym wyżej przepisie p.p.s.a. uszczerbek należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (p. postanowienie NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Zaznaczyć ponadto należy, że instytucja prawa pomocy ma na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów. Zasady przyznawania prawa pomocy znane są wnioskodawcy z uzasadnień uprzednio wydanych w sprawie postanowień tut. Sądu z dnia 17 lipca 2013 r. oraz następnie Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 13 listopada 2013 r., w którym wskazano, że "prawo pomocy wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich". Uznając, że prawo pomocy nie sprowadza się do likwidacji kosztów procesu, lecz przerzucenia ich ciężaru na innych podatników, NSA zaznaczył w ww. postanowieniu, że omawiana instytucja powinna być traktowana jako wyjątek od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą to strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Rozpoznając złożony aktualnie przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia we wnioskowanym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Strona nie wykazała bowiem, że w jej aktualnej sytuacji zaistniała przesłanka przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj., że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, dotychczasowa argumentacja przedstawiona w postanowieniu tut. Sądu z dnia 17 lipca 2013 r., przemawiająca za odmową przyznania prawa pomocy, nadal ma zastosowanie w sprawie, gdyż uzasadniając aktualnie złożony wniosek, skarżący powtórzył w zasadniczej części okoliczności przedstawione już w pierwotnym wniosku, które były przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 listopada 2013 r. NSA w uzasadnieniu wydanego w niniejszej sprawie postanowienia wskazał już, że odmowa przyznania zwolnienia od powstałych na ówczesnym etapie postępowania kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi w wysokości 500 zł, znajdowała uzasadnienie w tym, że skarżący posiada majątek nieruchomy o znacznej wartości (2.106.200 zł), jak również potwierdzały to stanowisko wnioski płynące z analizy wpływów na rachunek bankowy prowadzony dla żony skarżącego dokonanej w oparciu o przedłożoną w postępowaniu historię operacji dokonanych na tym rachunku. NSA podzielił przy tym ocenę tut. Sądu, co do tego, że ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, w tym m.in. art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zobowiązującego małżonków do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb założonej przez nich rodziny. Analiza aktualnie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w aspekcie okoliczności powołanych w pierwotnym wniosku wskazuje, że skarżący powołał się co do zasady na istnienie tych samych składników majątku nieruchomego, na które wskazał już na wcześniejszym etapie, tj. nieruchomość w Z. przy ul. "[...]" o pow. 15.209 m², na której posadowiony jest dom o pow. 333,18 m², a ponadto udział żony w wysokości 50/100 w prawie własności działki rekreacyjnej w C., która jest zabudowana domem letniskowym o pow. 147,37 m² oraz budynkiem drewnianym o pow. 45,48 m². Wartość rynkowa tego majątku, jak wskazano już postanowieniu tut. Sądu z dnia 17 lipca 2013 r., została określona przez biegłych rzeczoznawców na łączną kwotę 1.903.100 zł, przy czym wartość samej tylko nieruchomości położonej w Z. wyceniono na kwotę 1.700.000 zł, zaś udziału żony skarżącego w prawie własności działki rekreacyjnej – na kwotę 203.100 zł. Ponadto wnioskodawca wskazał również na posiadanie udziałów w wysokości 17/100 w prawie własności nieruchomości o pow. 500 m² oraz nieruchomości rolnej o pow. 0,98 ha, przy czym odnotowania wymaga, że na istnienie tych składników majątku powołał się po raz pierwszy w złożonym aktualnie wniosku. Sąd ocenił również, że także na poprzednim etapie postępowania jako jedyny dochód rodziny wskazano dochód żony skarżącego z umowy o pracę. I choć aktualnie dochód ten został określony na kwotę 1.700 zł brutto miesięcznie (w stosunku do podanej w uprzednim wniosku kwoty 2.350 zł miesięcznie brutto), w ocenie Sądu, okoliczność ta, wobec ustaleń co do rozmiarów majątku nieruchomego skarżącego i jego żony, ma pomniejsze znaczenie. Wskazać przy tym należałoby również, że z ustaleń opartych o historię rachunku bankowego przedłożonego w poprzednio toczącym się postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy wynikało, że dochód żony skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę był w rzeczywistości wyższy aniżeli podany przez skarżącego we wniosku. Skarżący ponowił przy tym obecnie argumentację o ustanowieniu rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, wskazując przy tym precyzyjnie wysokość udziałów małżonków do poszczególnych składników majątku nieruchomego. Tymczasem strona, składając aktualnie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, działała z pełną wiedzą powodów odmowy zwolnienia od kosztów sądowych na wcześniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Była zatem świadoma tego, że ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami nie oznacza zniesienia ustawowego obowiązku małżonków do wzajemnej pomocy i przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny stosownie do art. 23 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zob. postanowienia NSA z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 272/11, Lex nr 1083182; z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I FZ 199/09, Lex nr 612561). Powyższe wyjaśnił najpierw tut. Sąd, a następnie NSA w uzasadnieniu ww. postanowienia z dnia 13 listopada 2013 r., co pozostaje nadal aktualne przy ocenie bieżącej sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny. Podobnie powinności poniesienia kosztów postępowania sądowego nie może uzasadniać okoliczność utrzymywania 4 – osobowej rodziny wyłącznie z dochodów osiąganych przez żonę skarżącego w sytuacji posiadania znacznego majątku nieruchomego, który może stanowić źródło generowania dochodów, zabezpieczenia ewentualnej pożyczki lub kredytu lub też może zostać spieniężony. W istocie zatem skarżący powiela argumentację przedstawioną w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, co do której Sądy się już ustosunkowały w niniejszej sprawie, nie znajdując w niej podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Nie sposób zatem uznać podnoszonych w aktualnie złożonym wniosku kwestii (w tym oświadczenia co do stanu majątku nieruchomego wnioskodawcy i jego żony oraz dochodów rodziny) za nowe okoliczności, skoro istniały one już podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku w niniejszej sprawie. Rozpoznając niniejszy wniosek, Sąd wziął pod uwagę także wysokość kosztów sądowych na aktualnym etapie postępowania, jakie strona jest obowiązana ponieść w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej, tj. wysokość wpisu od skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie wynosi 250 zł. Zdaniem Sądu, skarżący posiada majątek, który pozwala uiścić należne koszty sądowe, a tym samym w sytuacji wnioskodawcy nie zaistniała przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.