I SA/Ol 145/12

Dnia 4 lipca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 roku w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.D. o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. WSA/post.1 - sentencja postanowienia. Wyrokiem z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 145/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M.D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego w wysokości 569 zł. W dniu 25 maja 2012 r. skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku i doręczenie mu go wraz z odpisem wyroku. Jednocześnie złożonym na urzędowym formularzu wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł. W uzasadnieniu wskazał, że nie jest w stanie ponieść tego wydatku bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Wskazał, że w maju 2012 r. stracił pracę, zaś prawo do zasiłku uzyska dopiero za 3 miesiące. Bez pracy pozostaje również jego żona, która prowadzi dom i zajmuje się wychowaniem 2 – letniej córki. Obciążają go zobowiązania z tytułu spłaty miesięcznych rat kredytu hipotecznego w wysokości 2.000 zł, zaciągniętego w wysokości 480.000 zł, jak również zakupu żywności, artykułów higienicznych i lekarstw w wysokości ok. 1.000 zł miesięcznie oraz kosztów utrzymania domu w wysokości ok. 500 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie ma możliwości spieniężenia składników majątku, gdyż nie posiada majątku, za wyjątkiem nieruchomości zabudowanej domem o pow. 120 m², która jest obciążona hipoteką na kwotę ok. 480.000 zł. Skarżący powołał się również na okoliczność korzystania z pomocy rodziny i znajomych. Jak wskazał, wpis od skargi opłacił w czasie, kiedy jeszcze posiadał pracę. W chwili obecnej zaś priorytetem dla niego jest spłata rat kredytu hipotecznego. Wnioskodawca wskazał ponadto na fakt prowadzenia przeciwko niemu egzekucji w podobnych sprawach. W odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wnioskodawca przy piśmie z dnia 29 czerwca 2011 r. przesłał wydruki historii rachunków bankowych o nr "[...]" za okres od 1 marca do 31 maja 2012 r. oraz o nr "[...]" za okres od 1 do 31 maja 2012 r. Ponadto przedłożył fakturę VAT nr "[...]" z dnia "[...]", dokumentującą poniesienie kosztu sporządzenia przez pełnomocnika skargi do WSA w Olsztynie w wysokości 615 zł. Oświadczył ponadto, że nie dysponuje PIT – em za 2009 i 2010 r. Wskazał, że umowa o pracę została rozwiązana na mocy porozumienia stron z powodu redukcji etatów przez pracodawcę. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej od czerwca 2010 r. Rodzina udziela mu systematycznie pomocy finansowej. Do tej pory otrzymał pomoc od mamy A.D. w łącznej kwocie 3.300 zł oraz od sióstr I.G. i B.M. w kwotach odpowiednio: 4.800 zł i 3.200 zł. Obecnie nie korzysta z pomocy społecznej, lecz od września 2012 r. przysługuje mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej powyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, opubl. www.cbois.nsa.gov.pl). Natomiast w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, NSA wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać za niewiarygodne informacje i oświadczenia strony, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony Sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Oceniając wniosek skarżącego w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości, których skarżący pomimo wezwania nie wyjaśnił. Jak już wskazano na wstępie, to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. W świetle powyższego wątpliwości Sądu wzbudziło oświadczenie skarżącego, iż ponosi on wydatki na łączną kwotę ok. 3.666 zł miesięcznie (w tym: rata kredytu hipotecznego w wysokości 2.166 zł (k. 50 akt sąd.), wydatki na utrzymanie domu – ok. 500 zł miesięcznie oraz wydatki na żywność, artykuły higieniczne i leki – ok. 1.000 zł (k. 38 akt sąd.), przy czym nie osiąga on w chwili obecnej żadnych dochodów i korzysta wyłącznie z pomocy członków rodziny. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca powołał się przede wszystkim na okoliczność utraty z dniem 15 maja 2012 r. pracy. Jednakże, jak wynikało z oświadczenia wnioskodawcy i przedstawionego przez niego wyciągu z rachunku bankowego, kwota otrzymywanego dotychczas przez niego wynagrodzenia, po dokonaniu potrąceń egzekucyjnych, wynosiła 1.070,10 zł miesięcznie. Zważywszy zatem na wysokość ponoszonych przez stronę wydatków w kwocie jak wyżej, powstały uzasadnione wątpliwości co do źródła ich finansowania. W tym aspekcie kluczowy argument, na jaki powoływał się skarżący, dotyczący utraty zatrudnienia, nie mógł mieć przesądzającego znaczenia, gdyż fakt otrzymywania przez stronę we wcześniejszym okresie wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.070,10 zł w dalszym ciągu powstałych wątpliwości co do źródeł finansowania wydatków strony nie usuwał. Powyższych zastrzeżeń nie usuwała ponadto analiza przedłożonego przez stronę zeznania podatkowego za 2011 r. wynikało, że miesięczne dochody skarżącego ze stosunku pracy oraz jego żony z innego źródła wynosiły łącznie ok. 2.660 zł, a zatem nie wystarczały na pokrycie wszystkich potrzeb rodziny. W aspekcie powstałych wątpliwości co do tego, czy skarżący rzetelnie przedstawił w oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach wszystkie źródła dochodów, na uwagę zasługuje również okoliczność, że w historii przedłożonych przez niego rachunków bankowych znajdują się przelewy przychodzące dokonane za pośrednictwem Spółki A, w których w tytule wskazano nick "[...]" czy też płatności, w których tytule wskazano portale B oraz C (k. 76, 79 i 82 akt sąd.). W tym kontekście wątpliwości budzi również oświadczenie wnioskodawcy, który powołując się na fakt nieosiągania aktualnie żadnych dochodów, jednocześnie oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej. Biorąc zatem pod uwagę przedstawione wyżej aspekty sytuacji materialnej wnioskodawcy oraz dodatkowo fakt, iż nie korzysta on z pomocy społecznej, nie można z całą pewnością stwierdzić iż skarżący znajduje się w tak trudnej sytuacji finansowej, iż nie jest w stanie ponieść opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Tymczasem przyznanie prawa pomocy warunkowane jest tym, iż musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Dokonanie przez Sąd jednoznacznej oceny sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny uniemożliwiał ponadto fakt, iż wbrew obowiązkowi nie przedłożył on kopii zeznań podatkowych za lata 2009 – 2010, choć jak wynika z jego oświadczenia prowadził wówczas działalność gospodarczą (do maja 2010 r.). Samo oświadczenie wnioskodawcy, iż nie dysponuje tymi zeznaniami jest niewystarczające, wobec niewskazania przyczyn takiego stanu rzeczy i obowiązku przechowywania dokumentacji podatkowej do upływu okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Ponadto analiza przedłożonych przez stronę wyciągów z rachunków bankowych wskazuje, że strona nie podała wszystkich prowadzonych na jej rzecz rachunków bankowych, tj. rachunku o nr "[...]", co potwierdzają zrealizowane w dniach 14 i 29 maja 2012 r. przepływy środków pieniężnych pomiędzy tym rachunkiem a wskazanymi przez stronę rachunkami prowadzonymi przez Bank D i E (k. 76 i 84 akt sąd.). Wskazać również należy, że pomimo nałożonego na wnioskodawcę wezwaniem z dnia 15 czerwca 2012 r. obowiązku przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, przedłożył on wyciągi dotyczące rachunku o "[...]" prowadzonego przez Bank E jedynie za okres od 1 do 31 maja 2012 r. W kontekście przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie bez wpływu na rozstrzygnięcie złożonego w niniejszej sprawie wniosku pozostaje ponadto okoliczność, że w związku z ustanowieniem w sprawie pełnomocnika w osobie adwokata strona poniosła koszty w łącznej kwocie 1.845 zł, co znalazło potwierdzenie w dokonanym w dniu 10 kwietnia 2012 r. przelewie na rzecz pełnomocnika (k. 79 akt sąd.) oraz fakturze nr "[...]" z dnia "[...]" (k. 86 akt sąd.). Z historii rachunków bankowych wynika ponadto, że w dniu 6 marca 2012 r. strona otrzymała kwotę 5.400 zł tytułem odszkodowania, natomiast skarga została wniesiona w dniu 8 marca 2012 r., a zatem strona mogła już w tym okresie liczyć się z mogącymi powstać w toku postępowania kosztami sądowymi. Rozpoznając niniejszy wniosek, Sąd uwzględnił dodatkowo, że strona została zwolniona z obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 146/12, a zatem korzysta już ona z prawa pomocy w innym postępowaniu. Jednakże w sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, tj. gdy strona nie dopełnia wykazania podstaw faktycznych przyznania prawa pomocy, co uniemożliwiało pełną ocenę stanu rzeczywistego i jej obecnych możliwości płatniczych, nie sposób było uznać, że zaistniały przesłanki przyznania jej prawa pomocy w niniejszym postępowaniu. Resumując, z zaprezentowanych na wstępie wywodów odnoszących się do art. 246 § 1 p.p.s.a., wynika, iż Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 371/10, opubl. www.cbois.nsa.gov.pl). Do wyłącznej oceny Sądu należy bowiem uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej dokumentacji, bądź też przedstawiła niepełne bądź niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Dlatego też, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.