I SA/Ol 203/22

WyrokWSA w Olsztynie2022-06-02

Skład orzekający: Przemysław Krzykowski, Katarzyna Górska, Anna Janowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON dotyczących przeważającej działalności gospodarczej, pomimo twierdzeń strony o faktycznym prowadzeniu innej działalności, która kwalifikowałaby ją do ulgi?
Ratio decidendi
Organ rentowy nie może odmówić zwolnienia z obowiązku opłacania składek wyłącznie na podstawie danych z rejestru REGON dotyczących przeważającej działalności gospodarczej, jeśli strona twierdzi, że faktycznie prowadzi inną działalność kwalifikującą ją do ulgi. Wpis w rejestrze REGON ma charakter deklaratoryjny i może być obalony dowodami przeciwnymi. Organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, aby ustalić rzeczywisty stan faktyczny i umożliwić stronie przedstawienie dowodów.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. Spółce z o.o. zwolnienia z opłacania składek za grudzień 2021 r., uznając, że jej przeważającą działalnością gospodarczą według danych GUS był kod PKD 77.21.Z (wypożyczanie sprzętu rekreacyjnego), a nie kod 56.30.Z (przygotowywanie i podawanie napojów), który był wskazany we wniosku i uprawniał do ulgi. Spółka zarzuciła organowi naruszenie przepisów k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania materiału dowodowego i nieumożliwienie przedstawienia dowodów na faktyczne prowadzenie działalności gastronomicznej, która była objęta ograniczeniami związanymi z COVID-19.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zasądził od Zakładu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2022 r. nr 230000/71/14715/2022/RDZ-B7/3 w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej M S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z 26 stycznia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej również jako: "Zakład", "ZUS"), działając na podstawie art. 31zq ust. 7 w zw. art. 31zy ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., dalej: "ustawy COVID-19") oraz § 10 ust. 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 ze zm. dalej: "rozporządzenie"), odmówił M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. (dalej jako: "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni", "Spółka) prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia do 31 grudnia 2021 r. W uzasadnieniu ZUS podniósł, że we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach RDZ-B7 skarżąca wskazała, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.30.Z – Przygotowywanie i podawanie napojów. Według ustaleń organu na podstawie danych GUS wnioskodawczyni zgłosiła jako rodzaj przeważającej działalności kod PKD 77.21.Z – Wypożyczanie i dzierżawa sprzętu rekreacyjnego i sportowego. Natomiast w KRS nie wskazano kodu przeważającej działalności gospodarczej. W ocenie organu, wskazany w danych GUS kod PKD nie uprawniał do zwolnienia z opłacania składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie powyższej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzuciła naruszenie: 1) art. 77 § 1 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie zebrania materiału dowodowego w postaci informacji o prowadzonej przez stronę działalności w rodzaju przygotowywanie i podawanie napojów, w tym w postaci dyskoteki serwującej głównie napoje, i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, tj. z uwzględnieniem innych dowodów niż dane z bazy REGON, na których organ oparł rozstrzygnięcie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem nie pozwoliło organowi w sposób właściwy ustalić stanu faktycznego i dokonać subsumcji przepisów prawa; 2) art. 79a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, a które mogły skutkować wydaniem rozstrzygnięcia niezgodnego z żądaniem strony, tj. niewskazanie skarżącej możliwości przedstawienia innych dowodów, dzięki którym mogłaby wykazać prowadzenie działalności w rodzaju przygotowywanie i podawanie napojów, w tym w postaci dyskoteki serwującej głównie napoje, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem nie pozwoliło stronie na przedłożenie nowych dowodów i wniosków w celu wykazania, że spełnia warunki przyznania ulgi, co w konsekwencji prowadziło do ustalenia przez organ w sposób niewłaściwy stanu faktycznego oraz pozbawiło stronę prawa do czynnego uczestnictwa w sprawie; 3) przepisów prawa materialnego poprzez naruszenie § 10 ust. 2b i ust. 3 rozporządzenia poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia, że skoro w bazie REGON kod PK.D 56.30.Z nie jest oznaczony jako działalność przeważająca, to skarżąca nie prowadziła działalności tego rodzaju, skutkiem czego nie spełniła przesłanek do przyznania jej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. W uzasadnieniu powyższych zarzutów Spółka podniosła, że prowadzi działalność gospodarczą oznaczoną kodem 56.30.Z – Przygotowywanie i podawanie napojów, w tym w postaci dyskoteki, w której serwowane są napoje. Działalność ta ma charakter przeważający w okresie jesienno-zimowym. W okresie wiosenno-letnim skarżąca prowadzi także wynajem sprzętu rekreacyjnego i sportowego. Wskazano, że działalność w zakresie dyskoteki była objęta zakazem prowadzenia m.in. w okresie od 1 do 31 grudnia 2021 r. W związku z tym przychody skarżącej z tytułu prowadzenia dyskoteki w grudniu 2021 r. były o ponad 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r. lub we wrześniu 2020 r. W ocenie strony, istotne znaczenie w sprawie ma, że wpisy do rejestru REGON dokonywane są na podstawie informacji składanych w toku rejestracji podmiotu lub aktualizacji danych, przy czym zgłaszane przez przedsiębiorców informacje nie są w żaden sposób weryfikowane. Tym samym rejestr nie tworzy stanu prawnego, a wskazanie kodu PKD przeważającej działalności ma wyłącznie charakter oświadczenia wiedzy. Odwołując się do celów ustawy o COVID-19 oraz rozporządzenia, podniesiono, że nie sposób przyjąć, że racjonalny ustawodawca uzależnił otrzymanie pomocy przez przedsiębiorców, którzy w wyniku wprowadzonych ograniczeń w związku z COVID-19, utracili nie mniej niż 40% przychodów, od oznaczenia działalności gospodarczej jako przeważającej, a nie od faktu jej rzeczywistego prowadzenia. Stąd nie tyle istotny jest kod PKD ujawniony w rejestrze REGON, lecz działalność realnie przez podmiot prowadzona. W przypadku zaś gdy organ miał wątpliwości co do wskazanego przez Spółkę kodu PKD powinien podjąć stosowne czynności wyjaśniające, np. zwrócić się do strony o złożenie wyjaśnień oraz przedłożenie dowodów na poparcie jej twierdzeń na podstawie art. 79a k.p.a. W odpowiedzi na skargę ZUS, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) p.p.s.a. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga jest zasadna. W zaskarżonej decyzji Zakład, po przytoczeniu podstaw prawnych decyzji, tj.: § 10 ust. 2b i § 11 ust. 2 rozporządzenia, wskazał, że według danych GUS na dzień 31 marca 2021 r. przeważającym rodzajem prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej była działalność oznaczona kodem PKD 77.21.Z, a nie wskazanym we wniosku kodem PKD 56.30.Z, co implikowało wniosek, że skarżącej nie przysługiwało prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Skarżąca podniosła natomiast, że rozpatrzenie sprawy powinno nastąpić na podstawie ustaleń dotyczących faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej. Mając na uwadze tak zarysowany spór, przypomnieć należy, że stosownie do § 10 ust. 2b rozporządzenia zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 56.30.Z, 93.29.A, 93.29.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1-2b, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na uchybienie proceduralne organu rozpoznającego sprawę, które skutkowało tym, że uzasadnienie rozstrzygnięcia sprawy – tak w zakresie uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego – musiałby przejąć sąd administracyjny. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ, wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem, przemawiają. Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja zawiera prawidłowo zredagowaną sentencję, po której następuje uzasadnienie. W uzasadnieniu zacytowano treść § 10 ust. 2b rozporządzenia, a następnie sformułowano stwierdzenie, że na dzień 31 marca 2021 r. wnioskodawczyni zgłosiła w GUS jako rodzaj przeważającej działalności kod PKD 77.21.Z, który nie uprawniał do zwolnienia z opłacania składek. Taki sposób uzasadnienia, w ocenie Sądu, nie spełnia wyżej opisanych kryteriów, co uniemożliwia Sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu. W szczególności organ całkowicie pominął twierdzenia wniosku, że strona prowadzi działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.30.Z. Organ przedwcześnie przyjął, że skarżąca podlegała wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę bez umożliwienia wykazania, że spełniała kryterium prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności według PKD wskazanych w § 10 ust. 2b rozporządzenia. Skład orzekający akceptuje i uznaje za własne stanowisko przedstawione w orzeczeniach sądów administracyjnych, zgodnie z którym istotne jest ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) wnioskodawca faktycznie prowadził we wskazanej przez ustawodawcę dacie, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności gospodarczej figurował w tej dacie w rejestrze REGON. Stanowisko to podzieliły m.in.: WSA w Szczecinie w wyroku z 18 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 955/20, WSA w Rzeszowie w wyrokach: z 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 255/21 i I SA/Rz 214/21, WSA w Białymstoku w wyrokach: z 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 140/21, z 5 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 171/21, WSA w Lublinie z 13 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 162/21, WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Go 210/21, WSA w Warszawie w wyrokach: z 14 maja 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 385/21, z 25 maja 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1178/21, WSA w Bydgoszczy w wyrokach z 25 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 194/21 i I SA/Bd 195/21, WSA w Olsztynie w wyroku z 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 259/21, WSA w Opolu w wyroku z 27 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Op 96/21 (orzeczenia opublikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Inne rozumienie pojęcia "przeważającej działalności" mogłoby powodować, że pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w REGON kod wymieniony w przepisie prawa (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek), mimo że faktycznie nie prowadził takiej działalności gospodarczej na dzień złożenia wniosku, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Podkreślić należy, że właściwe zdefiniowanie pojęcia "przeważającej działalności" oraz dokonanie wykładni przepisu § 10 ust. 2b rozporządzenia ma doniosłe znaczenie w kontekście celów Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii COVID-19 faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Tarcza ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki oraz danie jej impulsu inwestycyjnego (https://www.gov.pl/web/tarczaantykryzysowa). Chodzi zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień jako przeważającą działalność we wskazanym zakresie według podanego PKD. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Odwołując się natomiast do literalnego brzmienia § 10 ust. 2b rozporządzenia, wskazać należy, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym na dzień 31 marca 2021 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jako rodzaj przeważającej działalności...". Przesłanki materialnoprawne udzielenia wsparcia w postaci zwolnienia z opłacania składek zostały unormowane w § 10 ust. 2b rozporządzenia. Wśród przesłanek tych nie uregulowano obowiązku legitymowania się przez wnioskodawcę odpowiednim wpisem w rejestrze REGON. W ocenie Sądu, przepis § 10 ust. 3 rozporządzenia normuje środek dowodowy o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku (...) dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON"). Normując w szczególny sposób zakres postępowania dowodowego w analizowanej kategorii spraw, uwzględniono istnienie domniemania faktycznego zakładającego, że wpis w rejestrze REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Określenie przez samego przedsiębiorcę rodzaju przeważającej działalności gospodarczej powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z datą wpisu działalność gospodarcza była prowadzona w oznaczonym zakresie. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne (wyrok NSA z 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06). Nie chodzi więc o niedopuszczalność korygowania wynikającego z rejestru czasokresu prowadzenia działalności gospodarczej w określonym zakresie, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego. Podkreślenia wymaga, że rejestr REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej. Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze REGON. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem), ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (wyrok WSA w Warszawie z 21 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2215/05, Lex nr 257125; wyrok NSA z 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1010/13, Lex nr 1572566). Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Sam wpis do rejestru nie kreuje działalności per se. Nie tworzy on stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyrokach wydanych w sprawach, w których organ rentowy uzależniał stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe od uwidocznionego w rejestrze REGON rodzaju działalności w określonej dacie (wyroki SN: z 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12; z 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15), oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach k.p.a. (art. 31zq ust. 7 i ust. 8 ustawy COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez Zakład w trybie określonym w § 10 ust. 3 rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (zob. art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 2b rozporządzenia jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego. Obalenie domniemania polegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru REGON. Zdaniem Sądu, przepis § 10 ust. 3 rozporządzenia zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania wsparcia przedsiębiorcom, ale nie stanowi on o istotnej modyfikacji procesu dowodowego unormowanego w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Na gruncie k.p.a. nie obowiązuje bowiem formalna teoria dowodów, a organy obowiązane są dojść do prawdy materialnej. Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony wszczynającej postępowanie administracyjne, ale Zakład przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Zakład powinien zatem przed wydaniem decyzji odmownej wskazać stronie przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Wskazać przy tym należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani § 10 ust. 2b rozporządzenia, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. poz. 2009). Nawiązano w nim do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Zdaniem Sądu, pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 2b rozporządzenia, powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadziły określony rodzaj działalności gospodarczej, a nie tym, które legitymują się określonym rodzajem wpisu w rejestrze REGON, niezależnie od tego, czy działalność taką faktycznie prowadziły. Takie formalne ograniczenie nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową, jak również prowadziłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa. Uproszczenie procedur nie może powodować, że wnioskodawcy nie będą mieli jednakowej możliwości skorzystania ze wsparcia. Wpis w rejestrze REGON nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o ulgę spełnia wymóg ustawowy, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu i przesądzało o prawidłowości postępowania organu. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, w toku postępowania nie zbadano zakresu faktycznie prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. Organ nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do ustalenia, czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.30.Z. Postępowanie dowodowe w sprawie ograniczono wyłącznie do sprawdzenia wpisu skarżącej w REGON w ujęciu historycznym (z dnia 31 marca 2021 r.). Tymczasem w razie wątpliwości co do faktycznie prowadzonego rodzaju przeważającej działalności prowadzonej przez skarżącą organ jest zobowiązany, zgodnie z powołanymi wyżej zasadami przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające, dążąc do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego i należytego załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z podanych względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą. Wydano ją przedwcześnie, z naruszeniem przepisów prawa materialnego (błędna wykładnia przepisu § 10 ust. 2b rozporządzenia) oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (pominięcie art. 79a § 1 k.p.a. oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.). Rozpatrując ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu, w szczególności organ powiadomi stronę o przesłankach, które nie zostały spełnione lub wykazane, umożliwiając jej tym samym realizację inicjatywy dowodowej. Organ przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. W przypadku zaś wydania decyzji sporządzi jej uzasadnienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), a także opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło