I SA/Ol 23/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 18 listopada 2025 r., nr SKO.51.8.2025 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. W dniu 18 listopada 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wydało postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji znak: FGŚP.814.51.2022.KT wydanej w dniu 30 lipca 2025 r. przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w sprawie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości N. Sp. z o.o. z siedzibą w O. z tytułu braku rozliczenia pomocy otrzymanej na rzecz ochrony miejsc prac i określenia kwoty przypadającej do zwrotu wysokości 53 854,53 zł. Z akt sprawy wynika, że decyzja organu pierwszej instancji doręczona została w dniu 7 sierpnia 2025 r. za pośrednictwem poczty na adres zamieszkania Z. P. . Odbiór przesyłki pokwitował syn strony M. M. jako dorosły domownik strony. Decyzja organu pierwszej instancji zawierała stosowne pouczenie o terminach i procedurze wniesienia odwołania. Jak ustalił organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie odwołanie mogło być wniesione najpóźniej w dniu 21 sierpnia 2025 r. a zostało wniesione poprzez wysyłkę drogą pocztową w dniu 25 sierpnia 2025 r. czyli po terminie. Strona postępowania - Z. P. nie złożyła prośby o przywrócenie uchybionego terminu. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 listopada 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wskazało, że przyjmując, że M. M. jest dorosłym domownikiem strony, Kolegium miało na uwadze orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz wyjaśnienia strony zawarte w piśmie z dnia 11 października 2025 r. Organ odwoławczy wskazał, że M. M. jest synem Z. P. , przebywał w jej mieszkaniu za jej zgodą, czuł się uprawniony do odbioru przesyłki i zobowiązany do jej przekazania adresatce, a taki sposób przyjmowania korespondencji jest przez ww. osoby praktykowany. Wobec wniesienia odwołania z uchybieniem terminu Kolegium nie mogło merytorycznie odnieść się do jego treści. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie datowanej na 16 grudnia 2025 r. a nadanej przez publicznego operatora usług pocztowych Poczta Polska przesyłką listowną poleconą w dniu 18 grudnia 2025 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że stanowisko SKO w Olsztynie uznające, że decyzja została skutecznie doręczona w dniu 7 sierpnia 2025 r. poprzez jej odbiór przez osobę trzecią "dorosłego domownika" jest nieprawidłowe i prowadzi do nieuzasadnionego pozbawiania skarżącej prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy. W argumentacji skargi skarżąca przytacza orzecznictwo sądów administracyjnych w których wskazuje, że stan zdrowia, który obiektywnie uniemożliwia podejmowanie czynności procesowych, wyłącza możliwość przypisania winy w uchybieniu terminowi. W odpowiedzi na skargę z 12 stycznia 2026 r. SKO w Olsztynie podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia z 18 listopada 2025 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji znak: FGŚP.814.51.2022.KT wydanej w dniu 30 lipca 2025 r. przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedstawione argumenty skargi nie mogą zostać uznane za słuszne, gdyż nie podważają legalności zaskarżonego postanowienia, którego przedmiotem była wyłącznie kwestia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Argumenty tej treści mogłyby stanowić uzasadnienie prośby o przywrócenie uchybionego terminu, ale prośby takiej strona skarżąca nigdy nie wniosła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, zwanej dalej "p.p.s.a."). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Rozpoznawana sprawa dotyczy odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przypomnieć należy, że gdy do organu odwoławczego wpływa zażalenie, to organ ten w pierwszej kolejności zobowiązany jest je zbadać w postępowaniu wstępnym pod względem formalnoprawnym. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a wydane postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 144 kpa, w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (rozdział 11 "Zażalenia") do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, jeżeli uchybienie takie miało miejsce. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, rozpatrzenie przez organ odwoławczy środka zaskarżenia od ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 1999 r., I SA 1823/98; uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 1998 r., OPS 11/98; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2020 r., II OSK 1357/19 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W pierwszej kolejności, aby przyjąć, że odwołanie zostało złożone po terminie, należy ustalić w jakiej dacie nastąpiło doręczenie stronie decyzji i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za skuteczne. Jeżeli bowiem doręczenie nie może być uznane za dokonane ze skutkiem prawnym, to nie rozpoczyna się dla strony bieg terminu do złożenia odwołania. Termin do złożenia odwołania rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia skutecznego doręczenia decyzji stronie. Z akt sprawy kontrolowanej przez Sąd wynika, że decyzja organu pierwszej instancji doręczona została w dniu 7 sierpnia 2025 r. za pośrednictwem poczty na adres zamieszkania Z. P. . Odbiór przesyłki pokwitował M. M. jako dorosły domownik strony. W aktach sprawy znajduje się oryginał ZPO, na którym jest czytelny podpis syna skarżącej (k. 184 akt administracyjnych). Okoliczność ta nie jest sporna pomiędzy stronami postępowania. Zgodnie z. art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie w nosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Decyzja organu pierwszej instancji zawiera stosowne pouczenie. W świetle powyższego w przedmiotowej sprawie odwołanie mogło być wniesione najpóźniej w dniu 21 sierpnia 2025 r.. a zostało wniesione poprzez wysyłkę drogą pocztową w dniu 25 sierpnia 2025 r. czyli po terminie. W aktach sprawy znajduje się oryginalna koperta z czytelną datą stempla pocztowego (k. 185 akt administracyjnych). Powyższe okoliczności są bezsporne. Godzi się zauważyć, że skarżąca Z. P. nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 K.p.a. (por. wyrok NSA z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, Lex nr 1497908). Treść art. 134 K.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. G. Łaszczyca, Komentarz do art. 134 k.p.a., teza 9, Lex 2010 r.). W świetle powyższej regulacji stwierdzić należy, że w sprawie należało ustalić dwie okoliczności, datę doręczenia stronie decyzji organu I instancji oraz datę wniesienia przez nią odwołania. W ocenie Sądu, obie te okoliczności zostały w sprawie prawidłowo ustalone, czego wynikiem jest zaskarżone postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnić trzeba, że w myśl art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało mu doręczone Z akt kontrolowanej sprawy wynika, że M. M. jest dorosłym domownikiem strony. M. M. jest synem skarżącej Z. P. i przebywał w jej mieszkaniu za jej zgodą, czuł się uprawniony do odbioru przesyłki i zobowiązany do jej przekazania adresatce. W rozpoznawanej sprawie nie może ujść uwadze, że podczas doręczenia przesyłki dorosłemu synowi skarżącej, jako dorosłemu domownikowi adresata, nie odmówił on jej przyjęcia, nie poinformował listonosza o tym, że pod tym adresem nie mieszka, nie odmówił przekazania korespondencji adresatowi czyli jego matce, w żaden sposób nie dał wyrazu temu, że przebywa pod innym adresem i istnieją przeszkody do doręczenia przesyłki w trybie zastępczym. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że przesyłka organu, zawierające jego rozstrzygnięcie została nieprawidłowo doręczona w trybie art. 43 k.p.a. Także w toku postępowania skarżąca w żadne sposób nie obaliła domniemania doręczenia w powyższym trybie w sposób skuteczny. Moment przyjęcia przesyłki i jej pokwitowanie przez dorosłego domownika oznacza przyjęcie na siebie obowiązku przekazania przesyłki adresatowi. Brak wykonania takiej czynności bądź niewykonanie jej niezwłocznie nie ma jednak znaczenia dla obliczania terminów wyznaczonych przez ustawodawcę do wniesienia odwołania. Na marginesie powyższych wywodów warto wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wystarczające dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. jest, aby osoba odbierająca pismo co najmniej przebywała w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Skuteczne doręczenie następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi (por. wyroki NSA: z 19 stycznia 2023 r., I OSK 3157/19; z 15 lipca 2014 r., I GSK 58/13 oraz z 1 lutego 2011 r., II OSK 1098/10). Podkreślić również należy, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Dokument ten korzysta więc z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1506/15). Raz jeszcze wskazać należy, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., co wynika wprost z treści tego przepisu. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Skoro podniesione zarzuty nie odniosły zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które należało wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.