I SA/Ol 249/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2011 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.Ż., M.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]", w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników spółki jawnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. M.Ż. oraz M.C., byli wspólnicy Spółki A z siedzibą w K., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku akcyzowym za marzec – maj, lipiec – październik 2006 r. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 22 lutego 2011 r. M.C. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie pracuje i nie posiada majątku. Utrzymuje się z pomocy finansowej rodziny w wysokości 1.100 zł miesięcznie, zaś stałe koszty jego utrzymania wynoszą 600 zł. W odpowiedzi na wezwanie wystosowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", wnioskodawca oświadczył, iż pomocy finansowej udziela mu żona – K.Ł. – C. W okresie od 1 stycznia 2008 r. do 7 kwietnia 2011 r. nie posiadał majątku. Nie korzysta z pomocy społecznej ani organizacji charytatywnej. Nie posiada kont, lokat bankowych ani polis ubezpieczeniowych. Zamieszkuje na podstawie umowy użyczenia w M. przy ul. "[...]" w lokalu stanowiącym własność rodziców. Ponadto oświadczył, że nie poniósł kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, gdyż rozliczenie to ma nastąpić po zakończeniu sprawy. Postanowieniem z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 249/11, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że złożone przez skarżącego oświadczenia nie wskazują w sposób jednoznaczny, iż nie jest on w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Wnioskodawca nie przedstawił bowiem informacji dotyczących sytuacji materialnej żony, która wspiera go finansowo. Nie przedłożył również dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów utrzymania, do czego był zobowiązany bez względu na to, że rachunki za media wystawiane są na właścicieli lokalu, który użytkuje. Od powyższego postanowienia strona skarżąca złożyła sprzeciw, w którym wskazała, że wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu postanowienia przedstawiła dokumenty, z których wynika, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności finansowych pozwalających na poniesienia kosztów sądowych. W jej ocenie, w postanowieniu tym nie przeprowadzono analizy, czy w świetle przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest ona w stanie pokryć choćby część kosztów. Wskazała, że koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą 600 zł, zatem na zaspokojenie innych podstawowych potrzeb, takich jak: żywność, ubranie, leki, pozostaje jej do dyspozycji kwota 500 zł miesięcznie. Nie miała zatem możliwości finansowych, jak również czasowych zgromadzenia oszczędności, gdyż to organ decyduje o dacie wydania decyzji. Zdaniem wnioskodawcy, ocena jego sytuacji majątkowej nie powinna uwzględniać sytuacji materialnej członków rodziny. Końcowo wskazał, że obecnie jest tymczasowo aresztowany, co pozbawia do jakichkolwiek możliwości zarobkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, stosownie do art. 260 p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej powyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie NSA utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, NSA wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać je za niewiarygodne, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony Sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Oceniając wniosek skarżącego w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości, których skarżący pomimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. nie wyjaśnił. Jak już wskazano na wstępie, to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Uwzględniając powyższe, wskazać należy, że wnioskodawca jako źródło utrzymania podał pomoc finansową żony K.Ł. – C. w wysokości 1.100 zł miesięcznie. Jednocześnie wskazał, że ponosi koszty utrzymania gospodarstwa domowego w wysokości 600 zł miesięcznie. Pozostała kwota, według jego oświadczenia zawartego w sprzeciwie, jest przeznaczana na zaspokojenie innych podstawowych potrzeb, tj. żywność, ubranie, leki. Twierdzenia te, pomimo wystosowania wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., nie zostały jednak w żaden sposób udokumentowane. Tymczasem przeszkody do przedstawienia żądanych dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego, w tym na media, nie może stanowić fakt, że wnioskodawca zamieszkuje na podstawie umowy użyczenia w lokalu należącym do rodziców, a rachunki wystawiane są nie na skarżącego, lecz na właścicieli lokalu. Ponadto skarżący nie wyjaśnił, jakie konkretnie wydatki obejmuje wskazana przez niego kwota 600 zł uiszczana tytułem kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Nie przedstawił również umowy użyczenia, na podstawie której zamieszkuje w lokalu należącym do rodziców. Nie udokumentował wysokości pozostałych wydatków, w tym powoływanych przez niego wydatków na leczenie. Przedstawione przez skarżącego dane, w istocie bardzo lakoniczne i niepotwierdzone żadnymi dowodami, nie pozwalały Sądowi na dokonanie bezsprzecznej i nie budzącej żadnych wątpliwości oceny, iż spełnia on przesłanki przyznania prawa pomowcy we wnioskowanym zakresie. Kontestację Sądu wzbudził fakt, że mimo trudnej sytuacji strona nie korzystała z pomocy społecznej. Z nadesłanego formularza oraz oświadczenia wyłania się bowiem obraz osoby egzystującej przede wszystkim dzięki pomocy członków rodziny, którzy pokrywają koszty jej utrzymania, a która – mimo bardzo trudnej – jak podnosi – sytuacji, nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. W tym miejscu wskazać również należy, że z zaprezentowanych na wstępie wywodów odnoszących się do art. 246 § 1 p.p.s.a., wynika, iż Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 371/10, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do wyłącznej oceny Sądu należy bowiem uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej dokumentacji, bądź też przedstawiła niepełne bądź niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Odnosząc się do argumentacji sprzeciwu, że w wyniku tymczasowego aresztowania strona utraciła możliwość zarobkowania, wskazać należy, że według oświadczenia wnioskodawcy również uprzednio nie korzystał on z tej możliwości, lecz utrzymywał się z pomocy finansowej członka rodziny. Obecnie ciężar jego utrzymania w związku z tymczasowym aresztowaniem ponosi Skarb Państwa. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie, by otrzymywana od żony pomoc finansowa w wysokości 1.100 zł miesięcznie została przeznaczona na zapłatę kosztów sądowych. W odniesieniu do twierdzeń strony, iż nie miała ona możliwości poczynienia oszczędności na poczet kosztów sądowych z uwagi na to, że to organ administracji decyduje o dacie wydania rozstrzygnięcia, wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy, postępowanie w sprawie zostało wszczęte z dniem doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu w dniu "[...]". Zatem postępowanie w sprawie toczyło się przez okres 5 m – cy, w ciągu których strona miała możliwość podjęcia środków umożliwiających jej obronę swych praw w toku ewentualnego postępowania sądowego i zabezpieczenia odpowiednich sum na poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić również należy, iż zobowiązanym solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł jest również drugi były wspólnik Spółki – M.Ż. Zatem nie sposób uznać, że skarżący wykazał w dostateczny sposób, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.