I SA/Ol 341/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: określenia kwoty podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz opłaty paliwowej postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych 2. odmówić ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika WSA/post. 1 – sentencja postanowienia W sprawie, prawomocnym postanowieniem z dnia 31 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, z dnia 10 lipca 2017 r., w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów skarżącego A.B., w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie określenia kwoty podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz opłaty paliwowej. Zarządzeniem z dnia 21.08.2017 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w spawie ze skargi na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W związku z brakiem uiszczenia wpisu od skargi w zakreślonym terminie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, postanowieniem z dnia 19 września 2017 r. odrzucił skargę strony. Następnie, pismem z dnia 2.10.2017 r. zatytułowanym "Zażalenie", skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz wniósł o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym referendarz sądowy pismem z dnia 5.10.2017 r. wezwał skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF. Jednocześnie wezwano skarżącego do przedstawienia na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako p.p.s.a.), dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych odnoszących się do jego aktualnej sytuacji życiowej i materialnej. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF z dnia 16.10.2017r., w którym w rubryce 4.1 "Wnoszę o" zakreślił zwolnienie od kosztów sądowych, natomiast w rubryce 4.2 nic nie zakreślił. Ponadto oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i niepełnoletnią córką. Otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości "[...]", żona zaś z tytułu "wynagrodzenia" otrzymuje kwotę "[...]". Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni ok. 100 m2. Innego majątku nie posiada. Wskazał, że ponosi następujące wydatki: podatki "[...]", opał – "[...]" (rocznie), leki – "[...]"zł, energia –"[...]", media "[...]’ oraz wyżywienie "[...]". Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, że skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Nadto mając na uwadze treść pisma strony z dnia 2.10.2017 r. pomimo nie zakreślenia rubryki 4.2 na urzędowym formularzu PPF poprzez wskazanie, o którego z pełnomocników wnioskuje skarżący uznano, że wnioskodawca podtrzymuje swój wniosek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu a dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy (opisane wyżej postanowienie z 31 lipca 2017 r.), w związku z wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, które to postanowienie jest prawomocne. Wobec powyższego złożony ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. Chodzi więc o zmianę w zakresie okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie. Musi być ona przy tym na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. W tym postępowaniu nie jest możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego przez co należy również rozumieć, brak przedstawienia dokumentów źródłowych i oświadczeń na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. co jest równoznaczne z brakiem uprawdopodobnienia składanych oświadczeń i prowadzi do uznania, że przedstawione oświadczenie nie jest wiarygodne. Oceniając zatem ponowny wniosek skarżącego w kontekście art. 165 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż brak było podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącego dokonanej w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 lipca 2017 r. Analizując podstawy pierwotnej odmowy udzielenia stronie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przypomnieć należy, iż skarżący nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. W szczególności oświadczenie wnioskodawcy, co do wysokości uzyskiwanych dochodów przez niego i jego rodzinę jaki i ponoszonych miesięcznych wydatków, w sytuacji nie potwierdzenia go dokumentami źródłowymi, do których wnioskodawca był wzywany pismem z dnia 12.06.2017 r. a następnie w związku z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, pismem z dnia 5.10.2017 r. powoduje, że pozostaje ono wciąż "gołosłowne". Tym samym wciąż nie jest znana rzeczywista wysokość uzyskiwanych przez niego i jego rodzinę dochodów jak i ponoszonych kosztów. W tych warunkach stwierdzone niewielkie różnice w składanych oświadczeniach wnioskodawcy, nie mogą stanowić podstawy do zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto wnioskodawca w żaden sposób nie podważył przyjętego przez tut. Sąd stanowiska, iż dochody wnioskodawcy są wyższe niż podaje w złożonym oświadczeniu, o czym świadczą wydatki na zakup papierosów, alkoholu i przywożonego z Rosji paliwa, w ilościach przekraczających zwykłe potrzeby przeciętnego konsumenta. Dokonując zatem porównania sytuacji materialnej skarżącego – w świetle oświadczeń złożonych na formularzu PPF z 5.06.2017 r. oraz na formularzu z 16.10.2017 r. stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania – stwierdzić należy, iż strona uzasadnia swój wniosek poprzez eksponowanie tych samych przesłanek, które w jej ocenie przemawiają za udzieleniem jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W szczególności we wnioskach tych oświadczyła identyczną wysokość miesięcznych łącznych dochodów rodziny "[...]". Przy czym, co istotne, oświadczenia te wciąż nie zostały uprawdopodobnione przez skarżącego dokumentami źródłowymi, potwierdzającymi zarówno fakt uzyskiwania powyższych dochodów jak i ich wysokość. Nadal wnioskodawca nie przedstawia dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków pozostając na gołosłownych oświadczeniach, iż kwota ta wynosiła – "[...]" zgodnie z oświadczeniem z dnia -5.06.2017 r., natomiast w oświadczeniu z dnia 16.10.2017r. kwota ta wzrosła do wysokości "[...]", przyjmując, że wskazana kwota wydatku z tytułu "podatki" dotyczy całego roku, zaś pozostałe pozycje (bez opału) dotyczą kwot wydatków miesięcznych. Niemniej jednak, w sytuacji nieusunięcia przez skarżącego do chwili obecnej wątpliwości co do wysokości faktycznie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków w związku z brakiem przedłożenia dokumentów źródłowych stwierdzić należało, że nie doszło do zmiany sytuacji majątkowej strony uzasadniającej wzruszenie prawomocnego postanowienia tut. Sądu z dnia 31 lipca 2017 r. Ponadto nadal aktualne pozostaje stanowisko, iż sytuacja dochodowa wnioskodawcy jest lepsza niż sam to oświadcza, o czym świadczą dokonywane przez niego zakupy towarów w postaci: alkoholu, papierosów i paliwa , w ilościach przekraczających zwykłe potrzeby przeciętnego konsumenta. Brak złożenia przez wnioskodawcę rzetelnych i pełnych wyjaśnień zarówno w ramach poprzedniego rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych jak i w przedmiotowym wniosku powoduje, że wciąż niejasna pozostaje kwestia wysokości uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego rodzinę dochodów jak i faktyczna wysokość ponoszonych kosztów utrzymania. W sytuacji nieuprawdopodobnienia przez wnioskodawcę składanych oświadczeń brak było podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się sytuacji majątkowej. Wskazać przy tym trzeba, iż postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zatem w okolicznościach sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 lipca 2017 r. Uzasadniając zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazać należy na wypracowane orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym, w sytuacji gdy strona skarżąca składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty na identycznej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie oddalonym już rozstrzygnięciu i który de facto ma na celu jedynie przedłużenie toczącego się postępowania sądowego, zastosowanie znaleźć powinien art. 249a p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się (por. postanowienia NSA: z dnia 31 maja 2016 r. o sygn. akt I GZ 351/16; z dnia 8 czerwca 2016 r. o sygn. akt I GZ 368/16; z dnia 15 lipca 2016 r. o sygn. akt I GZ 398/16; z dnia 4 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 768/16; także postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 20 września 2016 r. o sygn. akt IV SA/Po 895/15). Dodatkowo wskazać trzeba, że również w literaturze podkreśla się, że art. 249a p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). Tym samym na podstawie art. 165 w związku z art. 249a p.p.s.a., należało umorzyć postępowanie z ponownego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się do wniosku skarżącego o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, stwierdzić zaś należy, że podobnie jak miało to miejsce, przy ocenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, wnioskodawca nie przedstawił pełnych i rzetelnych oświadczeń w zakresie swojej sytuacji materialnej, pozostając na gołosłownych oświadczeniach zarówno co do wysokości uzyskiwanych dochodów jak i ponoszonych kosztów. Poza bowiem twierdzeniem, że trzyosobowe gospodarstwo domowe skarżącego utrzymuje się z dochodów na poziomie "[...]" miesięcznie i oświadczeniem, że ponoszą wydatki w kwocie "[...]" miesięcznie wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych mogących potwierdzić składane wyjaśnienia. W tej sytuacji brak wyjaśnienia przez skarżącego tych wątpliwości poprzez złożenie dokumentów źródłowych, należało ocenić jako nie wywiązanie się wnioskodawcy z ciążącego na nim obowiązku. W związku z czym należało uznać, że nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. Aktualne zatem pozostaje stanowisko wyrażone w utrzymanym w mocy postanowieniu z dnia 10 lipca 2017 r. referendarza sądowego, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Powyższe stanowi o braku podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Mając to na uwadze, na podstawie art. 249a, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.