I SA/Ol 41/15

WyrokWSA w Olsztynie2015-04-02

Skład orzekający: Wiesława Pierechod, Renata Kantecka, Wojciech Czajkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej na lokal mieszkalny, który wcześniej stanowił majątek osobisty jednego z małżonków, stanowi 'nabycie' w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, skutkujące rozpoczęciem biegu pięcioletniego terminu do opodatkowania zbycia?
Ratio decidendi
Rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej na lokal mieszkalny, który wcześniej stanowił majątek osobisty jednego z małżonków, nie jest 'nabyciem' w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jest to czynność prawno-organizacyjna regulująca stosunki majątkowe małżonków, a nie czynność skutkująca powstaniem obowiązku podatkowego w związku ze zbyciem prawa własności przed upływem pięciu lat od dnia zawarcia umowy majątkowej. Pięcioletni termin należy liczyć od daty pierwotnego nabycia prawa przez małżonka, któremu przysługiwało ono przed objęciem wspólnością.
Stan faktyczny
Skarżący złożył korektę zeznania PIT-39 za 2013 r. wraz z wnioskiem o zwrot nadpłaty podatku od dochodu ze sprzedaży lokalu mieszkalnego. Organ podatkowy odmówił stwierdzenia nadpłaty, uznając, że podatek był należny, ponieważ sprzedaż nastąpiła przed upływem pięciu lat od daty rozszerzenia wspólności majątkowej na ten lokal. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o PIT, argumentując, że rozszerzenie wspólności majątkowej nie jest nabyciem w rozumieniu ustawy podatkowej, a wadliwe rozstrzygnięcie w sprawie wymiaru zobowiązania nie powinno wpływać na rozpatrzenie wniosku o nadpłatę.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, określił, że decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka, sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca),, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2015r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 2908 zł (słownie: dwa tysiące dziewięćset osiem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W.J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-39) za 2013 r. w kwocie 16.340 zł. Z przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanu faktycznego wynika, że aktem notarialnym z "[...]", małżonkowie B. i W.J. sprzedali lokal mieszkalny nr "[...]" położony w budynku mieszkalnym przy ul. "[...]" w O., za cenę 172.000 zł. Według § 1 tego aktu, w 1989 r. B.J. nabyła, pierwotnie będąc panną, spółdzielcze prawo do wymienionego lokalu na podstawie przydziału Spółdzielni A w O. Organ ustalił, że aktem notarialnym z dnia "[...]" rozszerzono ustawową małżeńską wspólność majątkową na stanowiące dotychczas majątek osobisty B.J., spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu, które tego samego dnia przekształcono następnie w odrębną własność. W dniu 28 lutego 2014 r. W.J. uiścił podatek wykazany w zeznaniu PIT-39 za 2013 rok, według którego przychód i dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości wyniósł 86.000 zł, zaś podatek - 16.340 zł. Natomiast 18 marca 2014 r. podatnik złożył korektę wymienionego zeznania wraz z wnioskiem o zwrot nadpłaty tego podatku. Do wniosku dołączył przydział na rzecz żony B.J. (wówczas F.) z dnia "[...]", lokalu mieszkalnego w budynku przy ul. "[...]" w O., na warunkach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, odpis skrócony aktu małżeństwa z dnia "[...]", zawartą w formie aktu notarialnego umowę o rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej z dnia "[...]" oraz umowę sprzedaży lokalu z "[...]". Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia "[...]", odmówił stronie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-39) za 2013 r. w kwocie 16.340 zł. Wskazał, że rozstrzygnięcie w kwestii wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku zostało poprzedzone postępowaniem w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od dochodu z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego. W wyniku tego postępowania decyzją z "[...]" określono zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 16.340 zł, od dochodu uzyskanego ze sprzedaży lokalu mieszkalnego. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej ocenił, że zapłacony podatek był należny w myśl obowiązujących przepisów prawa podatkowego. W toku postępowania w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od dochodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości ustalono bowiem, że w dniu "[...]" małżonkowie B. i W.J. zbyli lokal mieszkalny za cenę 172.000 zł. Nabycie tego lokalu przez stronę nastąpiło zaś "[...]", tj. w dniu rozszerzenia wspólności majątkowej. Wobec zatem zbycia nieruchomości przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie, podatnik uzyskał przychód ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f.. Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego ze sprzedaży lokalu mieszkalnego. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji decyzją z "[...]". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, podatnik, wnosząc o uchylenie decyzji organu II instancji w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji, podniósł zarzut naruszenia: - art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 73 § 1 pkt 1, art. 75 § 2 pkt 1 lit. a) i art. 77 § 1 pkt 6 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2012 r. poz. 749 ze zm.), poprzez błędne przyjęcie, że nie ma podstaw do stwierdzenia nadpłaty podatku wobec negatywnego rozstrzygnięcia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, podczas gdy nadpłata powstaje i istnieje z mocy prawa oraz nie jest uzależniona od postępowania w sprawie wymiaru zobowiązania podatkowego; - art. 207 § 1 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez zawarcie w zaskarżonej decyzji ustaleń w sprawie wymiaru zobowiązania podatkowego, podczas gdy przedmiotem postępowania była wyłącznie kwestia istnienia i wysokości nadpłaty; - art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a), art. 19 ust. 1 i art. 30e u.p.d.o.f. oraz art. 47 § 1 w zw. z art. 48 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U z 2012 r. poz. 788 ze zm.), zwanej dalej "k.r.i.o.", poprzez uznanie za prawidłowe stanowiska organu I instancji, że z tytułu zbycia lokalu mieszkalnego skarżący uzyskał przychód ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt. 8 lit. a) u.p.d.o.f. Odwołując się do art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 1 pkt 1 i art. 77 § 1 pkt 6 lit. a) Ordynacji podatkowej, a ponadto wyroku NSA z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 934/09 (Lex nr 2331101), strona przedstawiła w uzasadnieniu stanowisko, że nie było podstaw do uznania za prawidłowe rozstrzygnięcia organów obu instancji wobec wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 16.340 zł. W ocenie strony, decyzje w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego są błędne i zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W skardze tej przedstawiono szczegółowe argumenty wraz z przytoczeniem orzecznictwa i poglądów doktryny. Podniesiono m.in., że nie było podstaw do uznania, iż nabycie przez skarżącego lokalu mieszkalnego w dniu "[...]", na skutek zawarcia przez niego i małżonkę umowy majątkowej małżeńskiej rozszerzającej wspólność majątkową, jest tożsame z nabyciem w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.of.. Stanowi bowiem ono jedynie czynność prawno-organizacyjną, której przedmiotem jest regulacja majątkowo-prawnych stosunków małżonków. Wskazano również, że w przypadku sprzedaży przez małżonków nieruchomości objętej wspólnością majątkową małżeńską, nie jest możliwe określenie wartości udziałów w majątku wspólnym (po 1/2) i określenie na tej podstawie przychodu i podatku wyłącznie u jednego z małżonków. W ocenie skarżącego, wadliwe rozstrzygnięcie w kwestii wymiaru zobowiązania podatkowego nie może mieć wpływu na sposób rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku. Sprawa ta powinna być rozpatrywana przede wszystkim na podstawie okoliczności uzasadniających złożenie korekty zeznania oraz uzasadnienia jej przyczyn. Dlatego nie może być istotną w tej sprawie argumentacja odwołująca się do wydania innej decyzji. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie podatkowe jest zebranie i rozpatrzenie wszystkich mających znaczenie dowodów. Takie zaś dowody wraz z uzasadnieniem przyczyny korekty zostały przedłożone w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Wbrew zatem twierdzeniu organu II instancji, nadpłata podatku winna była być stwierdzona na podstawie złożonej w dniu 18 marca 2014 r. korekty zeznania PIT-39 za 2013 r., wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W niniejszej sprawie istotne jest również, że Sąd był w niniejszej sprawie związany, a w dalszej kolejności będzie zobligowany również organ podatkowy, stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w uchwale z dnia 27 stycznia 2014 r. o sygn. II FPS 5/13 (opubl. na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale tej NSA stwierdził, że w przypadku zakwestionowania prawidłowości skorygowanej deklaracji podatkowej złożonej wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty zgodnie z art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy nie ma obowiązku przed rozpatrzeniem tego wniosku wszczynać w każdej sprawie postępowania celem określenia wysokości zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 21 § 3 wymienionej ustawy. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że postępowanie o stwierdzenie nadpłaty wszczynane jest na wniosek, który wyznacza zakres i przedmiot postępowania, w którym jest rozpoznawany; intencją wnioskodawcy nie musi być zawsze kontrola i weryfikacja w zakresie całości samoobliczenia podatku za dany okres podatkowy, a tylko stwierdzenie nadpłaty z tytułu i na podstawie określonych – podatkowo znaczących okoliczności, na które we wniosku i związanej z nim deklaracji się powołuje. Nadpłata podatku nie musi w każdym przypadku wynikać z błędnej subsumcji czynności podlegających opodatkowaniu pod określone przepisy prawa, może być, na przykład, tylko wynikiem błędnego wyliczenia podatku, czy też nieprawidłowego wypełnienia deklaracji podatkowej, co niewątpliwie nie wymaga przeprowadzenia postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Zdaniem NSA, nie ma jednak przeszkód prawnych, aby w trakcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty organ podatkowy, kiedy jest to uzasadnione, wszczął z urzędu odrębne postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 2703/12 (opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), z uwagi na stanowisko wyrażone w uchwale o sygn. II FPS 5/13 nie można przyjąć, że decyzja w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości ma charakter prejudycjalny w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej i stanowi szeroko rozumianą podstawę prawą decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Może bowiem okazać się, że nawet korzystne z punktu widzenia podatnika rozstrzygnięcie w przedmiocie wymiaru podatku nie umożliwi podatnikowi skutecznego wznowienia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty z uwagi na upływ terminu z art. 245 § 1 pkt 3 lit. b Ordynacji podatkowej. W sytuacji zatem sformułowania przez stronę zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego, obowiązkiem organu jest odniesienie się do tego zarzutu także w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku. Podzielając powyższy pogląd, stwierdzić należy, że podjęte przez organy podatkowe w niniejszej sprawie działania nie powinny ograniczyć się wyłącznie do czynności w zasadzie o charakterze technicznym sprowadzającej się do porównania kwoty podatku dochodowego od osób fizycznych wynikającej z decyzji określającej z dokonaną przez podatnika wpłatą na poczet tego podatku. Wręcz przeciwnie, organy powinny były wypowiedzieć się co do meritum sporu wiążącego się z wykładnią przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., również w postępowaniu toczącym się z wniosku podatnika o stwierdzenie nadpłaty podatku. W niniejszej sprawie organy podatkowe takiej oceny podnoszonej przez stronę skarżącą kwestii spornej nie przedstawiły, ograniczając się do stwierdzenia, iż została ona rozstrzygnięta w toku postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego. Działanie to nie jest prawidłowe, w związku z czym podniesione przez stronę w tej kwestii zarzuty zasługują na uwzględnienie. Na tle zasadniczego w sprawie sporu związanego ze stanowiskiem organów uznającym umowne rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej o majątek odrębny małżonka, za nabycie, o którym mowa art. 10 ust. 1 pkt. 8 u.p.d.o.f. - wskazać należy, iż stosownie do treści tego przepisu, źródłem przychodu jest, z zastrzeżeniem ust. 2, odpłatne zbycie m. in.: a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, c) prawa wieczystego użytkowania gruntów, - jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie. Użyty przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. zwrot "nabycie" nie został zdefiniowany. Rezygnacja ustawodawcy ze wskazania w ww. przepisie konkretnych tytułów prawnych mogłaby sugerować, że analizowane pojęcie obejmuje uzyskanie wymienionych w nim praw, bez względu na tytuł i formę ich nabycia. Jednak, jak słusznie argumentowała strona skarżąca, analiza orzecznictwa sądowego wskazuje, że nie wszystkie formy nabycia będą mieściły się w tym pojęciu (p. też wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1038/08, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 1996 r., FPS 7/96 (opubl.: ONSA 1997 nr 2, poz. 51), nie uznano za nabycie zwrotu wywłaszczonej uprzednio nieruchomości, mimo że decyzja wydana w tym przepisie miała charakter konstytutywny. W uzasadnieniu uchwały zwrócono m.in. uwagę na wyjątkowy, bo ograniczający swobodę dysponowania prawem własności, charakter art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., który nakazuje ścisłą jego interpretację. Podzielając wyrażony w tej uchwale pogląd, że nie każde przeniesienie własności jest nabyciem w rozumieniu przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, iż szczególnego rozważenia wymaga charakter małżeńskiej umowy majątkowej rozszerzającej wspólność ustawową. Konieczne zatem staje się odwołanie do przepisów k.r.i.o., normujących stosunki majątkowe między małżonkami. Zgodnie z art. 31 § 3 k.r.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Przepis art. 33 pkt 1 k.r.i.o. stanowi, że do majątku osobistego każdego z małżonków należą m.in. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej. Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa), o czym stanowi art. 47 § 1 k.r.i.o. Wprawdzie, dokonując w sprawie określenia kwoty podatku, wykładni przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8a u.p.d.o.f., organ II instancji przywołał powyższe unormowania z zakresu prawa rodzinnego dotyczące kwestii m.in. rozszerzenia wspólności ustawowej małżeńskiej, jednakże w ocenie Sądu wysnuł z nich nieprawidłowe wnioski, za czym przemawiają wskazane poniżej rozważania wraz z przedstawioną w nich argumentacją. W świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 1992 r. (sygn.. akt III CZP 142/91, opubl.: OSP 1993/3, poz. 54) umowa rozszerzająca wspólność majątkową małżeńską ma charakter czynności prawnej rozporządzającej o charakterze nieodpłatnym i stanowi w swej istocie darowiznę dokonaną w ramach małżeńskiej umowy majątkowej. Wskazać również można na wyrok z dnia 3 grudnia 1969 r., sygn. akt II CR 272/69 (opubl. Lex nr 6628), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że wspólność ustawowa ma charakter wspólności łącznej (bezudziałowej). Stąd wierzyciel jednego z małżonków nie może żądać zaspokojenia ani z praw swego dłużnika do majątku wspólnego, ani z jego praw do danego przedmiotu wchodzącego w skład tego majątku. W konsekwencji, zdaniem SN, pogląd, jakoby pozwany mógł zająć jedynie prawa męża powódki do połowy wartości samochodu, jest sprzeczny z samą istotą wspólności ustawowej. W kontekście powyższych wywodów słusznie skarżąca zwraca uwagę na to, że organ pominął w swych rozważaniach, iż wspólność małżeńską, która jest współwłasnością łączną cechuje bezudziałowy charakter. Oznacza to, że w przypadku sprzedaży nieruchomości, każdy z małżonków zbywa całą nieruchomość, a nie udziały w tej nieruchomości, a cały przychód ze sprzedaży wchodzi niepodzielnie do majątku wspólnego. Jeżeli cały przychód uzyskany przez małżonków ze zbycia nieruchomości wszedł niepodzielnie do ich majątku wspólnego, to zróżnicowanie ich pozycji w kontekście przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. i uznanie, że jedno z nich jest zobowiązane do uiszczenia zryczałtowanego podatku na podstawie art. 30e ust. 1 u.p.d.o.f., z uwagi na rozszerzenie wspólności ustawowej małżeńskiej o prawo własności nieruchomości, które zostaje następnie zbyte przed upływem 5 lat od dnia rozszerzania tej wspólności, nie znajduje podstaw. Z chwilą objęcia tego składnika majątku wspólnością majątkową żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje własność fizycznie wydzielonej części rzeczy, lecz każdy z współwłaścicieli jest właścicielem całej rzeczy. Innymi słowy, nie oznacza to, że od momentu zawarcia umowy majątkowej małżonek, który dotychczas władał całą nieruchomością, będzie miał prawo władania tylko połową i tylko w tej części będzie mógł nią rozporządzić, zaś drugą połową rozporządzał będzie drugi małżonek. Takie rozumowanie pozostawałoby w sprzeczności z zasadą wspólności ustawowej (p. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 949/13). Objęcie przedmiotów wspólnością ustawową jest zatem, jak słusznie podtrzymuje w niniejszej sprawie strona skarżąca, czynnością prawną organizacyjną, której przedmiotem jest regulacja majątkowoprawnych stosunków małżonków. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 9 kwietnia 2002 r., sygn. akt III SA 2717/00 (Lex nr 76287). NSA wyraził w tym orzeczeniu pogląd, że włączenie do majątku małżonków, w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową, nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka nie jest nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. przez drugiego małżonka. Wskazał ponadto, że nie ma w prawie podatkowym przepisu, który by zezwalał organowi podatkowemu – przed zniesieniem czy też ustaniem wspólności majątkowej małżeńskiej – na dokonanie podziału przychodu ze sprzedaży przypadającego małżonkom w celu wymierzenia podatku jednemu z tych małżonków. W ocenie NSA, powołany w uzasadnieniu zaskarżonej również w niniejszej sprawie decyzji art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f. dotyczy wyłącznie przychodów w tym przepisie wymienionych - podlegających łącznemu opodatkowaniu wraz z innymi przychodami. Zasady proporcjonalnego bądź równego podziału przychodów określone w art. 8 nie mają zatem zastosowania do dochodu ze sprzedaży podlegającego opodatkowaniu w formie ryczałtu. Nie bez znaczenia, w ocenie NSA, jest również ratio legis przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. tj., przeciwdziałanie spekulacji rzeczami i prawami w przepisie tym wymienionymi, które w analizowanym przypadku nie doznaje żadnego uszczerbku. W świetle powyższego, umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową nie można utożsamiać ze zbyciem ani z nabyciem poszczególnych składników majątku, ani z nabyciem udziałów w tym majątku. Zatem nie można przychylić się do stanowiska organu odwoławczego, że dokonane w niniejszej sprawie rozszerzenie wspólności majątkowej na mocy umowy zawartej pomiędzy skarżącym i jego żoną w dniu "[...]" mieściło się w pojęciu nabycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f.. Czynność ta, wbrew uznaniu organów podatkowych, nie wywierała skutku w postaci powstania obowiązku podatkowego w związku ze zbyciem prawa własności lokalu mieszkalnego przed upływem 5 lat od dnia zawarcia ww. umowy przez małżonków. Okres pięcioletni, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., należy bowiem w analizowanym przypadku liczyć od daty nabycia prawa przez małżonka, któremu przysługiwało to prawo przed jego objęciem wspólnością majątkową. Zauważyć należy, że w kwestii stanowiącej przedmiot sporu wypowiedział się nie tylko NSA w ww. wyroku z dnia 9 kwietnia 2002 r. (sygn. akt III SA 2717/00), ale również wojewódzkie sądy administracyjne (p. WSA w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 949/13, WSA w Lublinie z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1038/13, WSA w Krakowie z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1209/14, WSA w Gdańsku z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 964/14). Poglądy przedstawione w tych orzeczeniach Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni akceptuje i podziela. Z przedstawionych wyżej wywodów wynika, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 1 pkt 1, art. 75 § 2 pkt 1 lit. a) i art. 77 § 1 pkt 6 lit. a) oraz art. 207 § 1 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy podatkowe będą zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej na gruncie art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.do.f.. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając w pkt II sentencji, stosownie do art. 152 p.p.s.a., że nie może być ona wykonana. Koszty postępowania sądowego w kwocie 2908 zł (wpis sądowy – 491 zł, koszty zastępstwa procesowego – 2.400 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł) Sąd zasądził jak w pkt III sentencji wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 lit. e) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło