I SA/Ol 471/15

PostanowienieWSA w Olsztynie2016-04-11

Skład orzekający: Ryszard Maliszewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny może uchylić własne postanowienie wydane na podstawie znowelizowanego przepisu PPSA, jeśli sprawa została wszczęta przed wejściem w życie nowelizacji?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny może uchylić własne postanowienie, jeśli zostało ono wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych, w szczególności, gdy zastosowano przepisy, które nie miały zastosowania do postępowania wszczętego przed dniem ich wejścia w życie. W przypadku prawa pomocy, ciężar dowodu spoczywa na stronie ubiegającej się o jego przyznanie, która musi wykazać swoją trudną sytuację materialną, a niepełne lub budzące wątpliwości oświadczenia nie stanowią podstawy do uwzględnienia wniosku.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Starszy Referendarz Sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał to postanowienie w mocy. Następnie Sąd uchylił własne postanowienie, uznając, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych, ponieważ sprawa została wszczęta przed wejściem w życie nowelizacji PPSA. Rozpoznając ponownie wniosek o prawo pomocy, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał swojej trudnej sytuacji materialnej w sposób niebudzący wątpliwości, pomimo posiadania znacznego majątku.
Rozstrzygnięcie
Uchylono postanowienie z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 471/15; odmówiono prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu dniu 11 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: łącznego zobowiązania podatkowego na 2011r. postanawia: 1. uchylić postanowienie z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 471/15; 2. odmówić prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił S. S. (dalej powoływany m.in. jako skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Na skutek wniesionego przez skarżącego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, postanowieniem z dnia 17 marca 2016 r.- na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", w brzemieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, uznając, że sprzeciw był niezasadny. Podstawę wydanego przez Sąd Wojewódzki orzeczenia stanowił zatem m. in. art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu ustalonym na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który wszedł w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tym przepisem, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (a więc również postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Znowelizowanie art. 260 § 1 p.p.s.a. zmierzało w gruncie rzeczy do pozostawienia rozpoznania spraw z zakresu ochrony prawnej w wojewódzkich sądach administracyjnych. Po nowelizacji ww. przepisu sąd wojewódzki rozpoznaje taką sprawę niejako "w drugiej instancji", kontrolując wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie referendarza sądowego. Od wydanego przez sąd wojewódzki w takim przypadku orzeczenia nie przysługuje zatem zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 2 ww. ustawy nowelizującej, tylko przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy nowelizującej, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Powyższe oznacza, że znowelizowany powyższą ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. art. 260 § 1 p.p.s.a, tak jak inne, dotyczące rozpoznania przez referendarza sądowego wniosku o przyznanie prawa pomocy przepisy tego aktu, nie odnajdują zastosowania do spraw wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Mając zatem na uwadze, że skarżący w niniejszym przypadku skargę w dniu 6 lipca 2015 r., wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 17 marca 2016 r. na wskazanej w postanowieniu podstawie było nieprawidłowe, a zatem z tego powodu nie mogło ono pozostać w obrocie prawnym. Sąd nie był bowiem uprawiony do kontrolowania wydanego przez referendarza sądowego postanowienia w powyższym przedmiocie. W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 165 p.p.s.a. uchylił postanowienie z dnia 17 marca 2016 r. ( pkt 1 sentencji). Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącego w przedmiocie prawa pomocy wskazać należy, że w związku z zamiarem złożenia skargi kasacyjnej skarżący w dniu 8 stycznia 2016r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Ze złożonego formularza PPF wynikało, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz dwoma synami. Nie uzyskuje żadnego dochodu. Żona uzyskuje wynagrodzenie z tytułu pracy w wysokości 2.500 zł jednak na konto wpływa 300 zł. Jeden z synów skarżącego otrzymuje dożywotnie świadczenie socjalne w wysokości 800 zł. Drugi syn studiuje i pozostaje na swoim utrzymaniu. Łączny dochód rodziny skarżący określił na kwotę 1.100 zł Wnioskodawca jest współwłaścicielem domu o powierzchni 88 m2 o szacunkowej wartości 270.000 zł, mieszkania o powierzchni 53 m2 i wartości 30.000,00 zł. Ponadto jest właścicielem nieruchomości rolnej w tym 5,3 ha gospodarstwo rolne, 4,5 ha lasy. Skarżący wskazał, iż nie potrafi określić ich wartości, posiada także nieruchomość o powierzchni 2,8 ha – strzelnica. Posiada wierzytelności w wysokości około 100.000 zł od kilku lat nie do wyegzekwowania. Żona skarżącego jest właścicielką ½ domu po rodzicach o powierzchni 120 m2 oraz ½ działki o powierzchni 1.200 m2. Skarżący wskazał, iż zaciągnął kredyt w wysokości 2.500.000 zł, którego od roku nie spłaca, ma ustanowioną hipotekę na nieruchomości do wartości 200.000 zł oraz zadłużenie w wysokości 300.000 zł. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał, iż jest to kwota 70.000 zł miesięcznie. W tym pożyczki 47.000 zł, kredyty 1.500,00 zł, koszty utrzymania 1.500 zł, rehabilitacja ponad 800 zł. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący wyjaśnił, iż posiadane przez niego nieruchomości nie przynoszą dochodów, żadnej z nich nie wynajmuje. Jedną z nieruchomości stara się sprzedać, ale na razie bezskutecznie. W drugiej nieruchomości, mieszkaniu o powierzchni 53m2 zamieszkuje jego matka, natomiast w trzeciej mieszka jego rodzina. Na nieruchomości rolne nie otrzymuje dopłat z racji tego, że nie jest rolnikiem. Wskazał, iż nie posiada konta bankowego, syn M. również nie posiada konta bankowego. Podniósł, iż po potrąceniach komorniczych żona otrzymuje około 300-200 zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił ponadto, że nie spłaca swoich zobowiązań. Wydatki ogranicza do niezbędnego minimum, opał przygotowuje sam, gdyż ogrzewa dom kominkiem. Wyjaśnił, iż zakupił nieruchomość o powierzchni 14,12 ha od "[...]", którą podjął się doprowadzić do stanu sprzed 1939r. Podał, że w okresie od 1 stycznia 2014r. do 5 stycznia 2016r. nie nabył żadnego majątku. Do złożonego oświadczenia załączył wyciągi z rachunku bankowego żony za okres od 24 października 2015r. do 22 stycznia 2016r. (k. 61-68) oświadczając przy tym że jedną z pozycji jest wpłata finansowa córki na urządzenie świąt. Kopię umowy pożyczki na cele mieszkaniowe z dnia 31 marca 2011r. z SKOK (k. 69-71). Ponadto załączono zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia 27.10.2015r. na kwotę należności głównej 76.727,43 zł, żądanie udzielenia wyjaśnień w zakresie majątku dłużnika z dnia 27.10.2015r., wezwanie do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury z dnia 27.10.2015r., zajęcie wierzytelności z dnia 27.10.2015r., zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z dnia 27.10.2015r., cztery sztuki poleceń przelewu za gaz, cztery sztuki poleceń przelewu na rzecz "[...]", dwie faktury VAT z grudnia 2015r. i listopada 2015 z "[...]", instrukcję jak czytać nową fakturę. Ponadto przedłożono dwa polecenia przelewu na rzecz "[...]" w "[...]" opłacone przez W.A., dwa polecenia przelewu za prąd, cztery faktury z "[...]" za kwiecień – czerwiec 2015r. w wysokości 542,53 zł, za luty-kwiecień 2015r. w wysokości 394,29 zł wystawionej na nabywcę "M. S." S. S., za czerwiec –sierpień 2015r. w wysokości 521,53 zł, i za październik-grudzień 2015r. w wysokości 559,94 zł. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Nie zgadzając się z postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r. w sprzeciwie skarżący podniósł, że w jego oświadczeniu odnośnie dochodów nie ma żadnej sprzeczności, bowiem miesięczna pensja żony wpływająca na konto to 200-300 zł miesięcznie, a reszta jest spłacaniem pożyczki w kasie zapomogowo-pożyczkowej, którą w całości przeznacza na opłacenie rachunków za wodę, światło, i inne a jak starczy podatki od nieruchomości. Skarżący wskazał, że sam wyliczony podatek za 2011 rok spornej nieruchomości wynosi ponad 27.000, a za pięć lat to kwota grubo przekraczająca 100.000 zł. Skarżący wyjaśnił, że W.A. to matka żony, która nie żyje, a umowa na dostarczanie wody jest podpisana z nią. Podobnie miała się sprawa z dostarczaniem energii elektrycznej. Żona chciała przepisać na siebie, lecz nie posiada aktu notarialnego nabycia nieruchomości, gdyż w początku lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku nie spisywano aktów notarialnych zakupu nieruchomości poniemieckich. Wnioskodawca dodał, że łączna ustanowiona kwota hipoteki na zaciągniętą pożyczkę w wysokości 2,5 mln zł to 3,7 mln zł, zaś zabezpieczenie kredytu to ponad 300.000 zł. Podkreślił, że nigdy nie był właścicielem innych nieruchomości poza tymi, które wykazał w oświadczeniu. Nie posiada nieruchomości rolnej o powierzchni 14,12 ha. Użytki rolne to jedynie część nieruchomości w N.. Dom o powierzchni 88 m2 nie służy do zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, gdyż w nim nie mieszka. Miał być zabezpieczeniem majątkowym dla autystycznego syna M.. Ponadto skarżący wyjaśnił, że w umowie pożyczki na cele mieszkaniowe nieruchomości w niej wykazane poza jedną (w N.) nie należały do niego. Były one dodatkowym zabezpieczeniem pożyczki. Odnosząc się do kwestii przedstawienia wyciągów bankowych od dnia 24 października 2015 r. podniósł, że zrobił na dzień jego sporządzania, aby był jak najbardziej aktualny, a czynienie zarzutu, iż nie jest to od dnia 1 października 2015 r. jest tylko dziwnym szukaniem "dziury w całym". Skarżący podkreślił, że posiadanie majątku nie jest równoznaczne z czerpaniem z niego korzyści. W jego przypadku generuje koszty nie przynosząc dochodów. Korzyść mógłby czerpać wtedy i tylko wtedy gdyby doprowadził do produkcji nalewek, na co zabrakło kapitału. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 § 1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.). W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., w którego treści używa się określenia "gdy wykaże", iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W związku z tym to sam wnioskodawca powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 p.p.s.a.). Dodać w tym miejscu należy, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05). Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Zwrócić należy także uwagę, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy stwierdzić należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia zarówno w formularzu wniosku PPF, jak i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenie nie odzwierciedla sytuacji materialnej strony skarżącej. Strona w sposób wybiórczy przedstawiła swoją sytuację materialną. Wskazała na trudną sytuację materialną nie przestawiła przy tym żadnych wiarygodnych dowodów, na potwierdzenie swoich oświadczeń. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z pomocy osób najbliższych. Natomiast będąc wezwanym do wskazania z czyjej pomocy korzysta i podania jej wysokości oraz jej zakresu, w sprzeciwie podniósł, że "jak ma udowodnić otrzymywane środki od mamy, córki i brata". Skarżący wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie przedłożył także wyczerpujących wyjaśnień odnośnie wysokości ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W jaki sposób pokrywa comiesięczny deficyt finansowy, albowiem istnieją rozbieżności pomiędzy dochodem rodziny, a ponoszonymi wydatkami. W sprzeciwie skarżący wskazał, że "ma chyba prawo do swojego życia by nie wywnętrzać się przed kimkolwiek". Sąd pragnie zaznaczyć, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która poddana ocenie sądu może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Strona skarżąca nie może jednak - tak jak to uczyniła w niniejszej sprawie - uchylać się od składania oświadczeń i nadesłania wszystkich materiałów przedstawiających sytuację majątkową, w jakiej się znajduje. Nie przedstawiając pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej, skarżący utrudnił dokonanie pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji, stwierdzić natomiast należy, że przedłożenia pełnych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy, rodzi wątpliwości co do rzetelności złożonego przez niego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Przedmiotowe oświadczenie nie może stanowić tym samym podstawy przyznania prawa pomocy. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie jest bowiem właściwą podstawą dla dokładnej i rzetelnej oceny rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie uczynił. Wobec powyższego nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy wnioskodawca spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie mu prawa pomocy nie tylko we wnioskowanym przez niego, ale i w ewentualnie węższym, zakresie. Oświadczenia wnioskodawcy i brak dokumentów źródłowych na ich poparcie nie pozwala ustalić, jak w rzeczywistości kształtuje się sytuacja materialna wnioskodawcy oraz, czy rzeczywiście nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W tym miejscu podkreślić należy, że powszechnie zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego, z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 (niepublikowane), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Należy także podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 (niepubl). Wybiórcze przedstawienie przez skarżącego informacji oraz nienależyte wypełnienie przez wnioskodawcę wezwania referendarza budzą wątpliwości w postawie skarżącego, który to powinien ubiegając się o przyznanie prawa pomocy przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w sposób niebudzący wątpliwości źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. W niniejszej sprawie skarżący wezwany było do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z okresu ostatnich trzech miesięcy (tj. od 01.10.2015r. do 31.12.2015r.). Natomiast wnioskodawca przedłożył wyciągi z rachunków bankowych od dnia 24 października 2015r. do dnia 22.01.2016r. Tym samym okres od 1 października 2015r. do 23 października 2015r. nie został wykazany w wyciągu z rachunku bankowego. W tej sytuacji nie można było dokonać rzeczywistej analizy rachunków bankowych za wskazany w wezwaniu okres, a w konsekwencji ustalić faktyczną sytuację finansową wnioskodawcy i jego rodziny. Należy również zwrócić uwagę, że wnioskodawca powołując się na swoją trudną sytuację nie wskazał by korzystał z pomocy ze strony Państwa. Posiada znaczny majątek nieruchomy, a jak już wyżej wskazano posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe rozważania na uwadze uznać należy, iż wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika nie zasługiwał na uwzględnienie. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło