I SA/Ol 521/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 września 2011 r. R.D. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że od sierpnia 2007 r. jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Od tego czasu nie osiąga żadnych dochodów. Posiadane przez Niego rachunki bankowe podlegają zajęciu przez komornika sądowego. Skarżący wskazał, że w 2010 r. uzyskał prawo pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w związku z czym zapłacił kwotę 1.500 zł. Środki te pożyczył od rodziców. W związku z uwzględnieniem przez Sąd skargi, kwota ta została mu zwrócona, jednakże przejął ją komornik. Według oświadczenia skarżącego nie posiada On majątku ani nie osiąga dochodów. Ciąży na nim obowiązek alimentacyjny na rzecz dwóch córek, jednakże za zgodą byłej żony i córek, nie uiszcza należnych z tego tytułu świadczeń. W odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Wnioskodawca wyjaśnił, iż zamieszkuje w W. w lokalu stanowiącym własność byłej żony, która przebywa poza granicami kraju. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą łącznie 590 zł i składają się na nie: czynsz w wysokości 410 zł, opłata za energię 90 zł oraz opłata za telewizję i internet w wysokości 90 zł. Skarżący wyjaśnił ponadto, iż ze względu na trudną sytuację materialną nie jest w stanie realizować obowiązku alimentacyjnego względem studiujących córek. Starsza z nich, A.D., prowadzi od 2007 r. działalność gospodarczą we własnym lokalu w E. jako kosmetyczka, jednakże nie osiągnęła w bieżącym roku dochodu z tego tytułu. Wnioskodawca posiada rachunek osobisty, na którym od 8 lat widnieje debet w wysokości 17.500 zł. Dysponuje także kartą kredytową z wykorzystanym w całości limitem w kwocie 7.000 zł. Odsetki od salda debetowego na koncie i odsetki od karty kredytowej oraz koszty żywności pokrywa córka A.D., która nieregularnie uiszcza również koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Córka opłaciła także "warunkowo" należny w niniejszej sprawie wpis od skargi ze środków pieniężnych jakie uzyskała z kredytu zaciągniętego na działalność gospodarczą. Jednakże w tym roku nie uzyskała jeszcze dochodu i jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Trudności finansowe córki związane są także z zakupem mieszkania w W. w 2008 r. o wartości 728.000 zł, na który zaciągnęła kredyt denominowany we franku szwajcarskim. Ponadto, jak wskazał Wnioskodawca, Jego córka ma całkowicie wykorzystaną linię kredytową na prowadzoną działalność gospodarczą (-84.900 zł). Obciążą Ją również zaciągnięty kredyt gotówkowy na spłatę rat kredytu hipotecznego oraz na zapłatę wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o zwrot córce warunkowo opłaconego wpisu od skargi w wysokości 3.649 zł. Skarżący podniósł ponadto, że także Jego rodzice T. i M.D. znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Do pisma dołączył m.in. historię rachunku bankowego za okres od 1 kwietnia do 1 października 2011 r. oraz informacje o wysokości zadłużenia na karcie kredytowej i o wysokości salda debetowego. Postanowieniem z dnia 24 października 2011 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia strona zarzuciła, że wykazała w toku postępowania, że nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem, wydając postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, w uzasadnieniu wskazano na tezę odwrotną, a mianowicie uzasadniono przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej powyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, NSA wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać za niewiarygodne informacje i oświadczenia strony, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony Sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Oceniając wniosek skarżącego w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości, których skarżący pomimo wezwania nie wyjaśnił. Jak już wskazano, to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. W przedmiotowej sprawie wątpliwości Sądu wzbudziło oświadczenie skarżącego, zgodnie z którym nie osiąga On żadnych dochodów od 2007 r.. Jednocześnie Wnioskodawca wskazał na źródło finansowania ponoszonych przez Niego wydatków w postaci pomocy uzyskiwanej od córki A.D. Zgodnie z Jego wyjaśnieniami, córka pokrywa nieregularnie koszty związane z utrzymaniem mieszkania, tj.: opłaty za czynsz, energię, telewizję i internet. Ponadto ponosi koszty spłaty odsetek od wykorzystanego salda debetowego i limitu kredytowego, jak również przekazuje stronie symboliczne wpłaty na żywność. Przedłożona przez stronę historia rachunku bankowego za okres od 1 kwietnia do 1 października 2011 r. potwierdza, że córka dokonuje wpłat na rachunek skarżącego, z których pokrywane są odsetki od salda debetowego w wysokości ok. 250 zł miesięcznie, opłaty za prowadzenie rachunku, spłaty karty kredytowej, opłaty na rzecz Towarzystwa A oraz rachunki za abonament telewizyjny i internetowy w wysokości od 32,57 zł do 100 zł miesięcznie. Z oświadczenia Wnioskodawcy wynika zatem, że całość w/w wydatków łącznie z kosztami utrzymania mieszkania w wysokości 500 zł (czynsz i opłata za energię) ponosi Jego córka, która, jak sam wskazał, w bieżącym roku nie osiągnęła żadnego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto skarżący podniósł, że A.D. opłaca także raty kredytu mieszkaniowego w wysokości ok. 3.500 zł miesięczne oraz spłaca odsetki od innych kredytów zaciągniętych na prowadzoną przez Nią działalność gospodarczą i od limitów posiadanych na kartach kredytowych. Powyższe wyjaśnienia skarżącego, w świetle których ciężar finansowania Jego wydatków przejęła w istocie córka, która w 2011 r. nie osiągnęła żadnego dochodu i sama posiada znaczne trudności ze spłatą obciążających Ją zobowiązań, zdaniem Sądu, nie zasługują na wiarę. Nieprzekonywujące, w aspekcie opisywanej przez stronę sytuacji materialnej córki, jest też twierdzenie, iż ponosi ona nie tylko wydatki związane z zapewnieniem minimum egzystencji dla strony, ale też takie wydatki jak: spłata odsetek od kredytu, zapłata na rzecz towarzystwa ubezpieczeniowego, czy też zapłata abonamentu za usługi telewizyjne i internetowe. Sprzeczne w istocie wyjaśnienia co do sytuacji materialnej córki, która jak sam skarżący wskazał, z jednej strony finansuje ponoszone przez Niego wydatki, z drugiej zaś – nie osiąga żadnego dochodu, nie mogły stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji bowiem, gdy strona wnosi o przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych, powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność tego wniosku. Jak podnoszono wyżej, w sprawach o przyznanie prawa pomocy Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 371/10, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do wyłącznej oceny Sądu należy bowiem uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. W związku ze złożonym wnioskiem o prawo pomocy w niniejszej sprawie strona przedstawiła niepełne bądź niejasne dane odnośnie Jej sytuacji życiowej i majątkowej. Mając to na uwadze, Sąd stwierdził, iż nie zachodzą wystarczające podstawy do uwzględnienia tego wniosku. Przyznanie prawa pomocy jest uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. W świetle powyższego, bez znaczenia pozostawała kwestia przyznania prawa pomocy stronie skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które toczyło się w 2010 r.. Natomiast odnosząc się do dokonanej przez córkę strony "warunkowej" zapłaty wpisu sądowego od skargi, wskazać należy, że złożenie przez Nią do banku dobrowolnej dyspozycji przelewu kwoty w wysokości 3.649 zł oznacza, iż poniesienie wpisu od skargi nie było obciążeniem ponad możliwości strony. Podkreślić ponadto należy, iż do kosztów sądowych na dzień rozpoznania wniosku zaliczyć można jedynie wpis od skargi. Niemniej jednak w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przeważającą część kosztów sądowych stanowi właśnie wpis sądowy, co wskazuje, ze skarżący jest w stanie również zgromadzić środki pozwalające na uiszczenie ewentualnie pozostałych kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.