I SA/Ol 537/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 9 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 28 lipca 2014r. skarżący W. D. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 5.852 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z konkubiną oraz córką i synem. Obecnie skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej i nigdzie nie pracuje. Koszty utrzymania domu ponosi syn B. Wnioskodawca podał, iż dochody uzyskuje jedynie jego syn w wysokości około 2.000 zł z tytułu prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 160m2 , pomieszczenia gospodarczego o powierzchni 80 m2 oraz fermy drobiu o powierzchni 1150m2 na działce o powierzchni 0,98 ha. Innego majątku nie posiada. Argumentując trudną sytuację materialną wnioskodawca wskazał, iż do chwili obecnej utrzymywał się ze środków pozostałych ze sprzedaży w 2012r. gospodarstwa rolnego. Podał również, iż jego nieruchomość obciążona jest hipoteką na rzecz Urzędu Skarbowego w "[...]" na kwotę 714.673,73 zł na dzień 09.06.2014r. W dodatkowym oświadczeniu, złożonym na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), skarżący wyjaśnił iż stałe miesięczne wydatki związne z utrzymaniem wnioskodawcy i jego rodziny wynoszą: energia elektryczna 300-400 zł, woda 50-60 zł, nieczystości 36 zł, ogrzewanie 250 zł, telewizja satelitarna opłacana jest przez syna C., telefon komórkowy skarżącego jest syna C., telefon stacjonarny jest na firmę syna B., ubezpieczenie nieruchomości 80 zł, podatek od nieruchomości 29 zł, koszty wyżywienia 1200 zł. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż jest właścicielem samochodu osobowego "[...]" z 2002r. o wartości rynkowej 8.000 zł oraz nieruchomości w "[...]" tj. działki o powierzchni 0,98 ha zabudowanej fermą i budynkiem mieszkalnym wartość około 500.000 – 600.000 zł. Wnioskodawca podał, iż syn B. prowadzi firmę "[...]", prowadzona działalność gospodarcza za ubiegły rok 2013 przyniosła stratę w wysokości 3.100 zł i została pokryta ze zwrotu podatku VAT. Pozostała kwota ze zwrotu podatku przeznaczona została na bieżącą działalność gospodarczą. Działalność prowadzona jest w zakresie urządzeń do energii odnawialnej (solary, ogniwa fotowoltaiczne, pompy ciepła). Jest to działalność sezonowa charakteryzująca się mniejszymi dochodami w tzw. "martwym okresie" zimowym. Skarżący wyjaśnił, iż nie posiada żadnych rachunków bankowych jak również polis ubezpieczeniowych, tak samo nie posiada takowych jego konkubina. Dodał, iż konkubina jest współwłaścicielką z byłym mężem mieszkania położonego w "[...]" o wartości około 100.000 – 120.000 zł. Wskazał również, iż w związku z nie osiągnięciem przez niego i jego konkubinę dochodów nie składali zeznań podatkowych. Dodał, iż wszystkie składniki majątku należące do firmy "[...]" zostały zakupione z dotacji z Powiatowego Urzędu Pracy w "[...]" w wysokości 20.000 zł, które na chwilę obecną posiadają wartość około 5.000 zł. Do złożonego oświadczenia zostały załączone kopie: wykazu z rachunku bankowego syna B., dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, spisu środków trwałych, załącznika do umowy z PUP w "[...]", analizy finansowej za rok 2014, spisu z natury na dzień 13.01.2014r., deklaracji i korekt deklaracji VAT -7 za cały rok 2013 oraz styczeń – czerwiec 2014r. dotyczących prowadzonej przez syna B. działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 p.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 189/11, postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012r. sygn. akt II FZ 863/11, orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Strona winna zatem wykazać, czy też przedstawić w sposób przekonywujący, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. W warunkach niniejszej sprawy złożone przez skarżącego oświadczenia oraz przedłożone dokumenty źródłowe nie były wyczerpujące, a tym samym nie zawierały dostatecznych oraz pełnych danych, koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Wnioskodawca nie wypełnił bowiem w całości skierowanego do niego wezwania, pomijając pewne kwestie istotne dla oceny złożonego przezeń wniosku. Wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji materialnej i finansowej skarżącego nie jest możliwe stwierdzenie, że skarżący nie może ponieść kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja majątkowa strony nie została bowiem ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny. Odnosząc się do sytuacji finansowej skarżący wskazał jedynie, iż nie osiągnął dochodów, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie składał zeznań podatkowych, nie posiada rachunków bankowych oraz polis ubezpieczeniowych. Całkowicie pominięta została kwestia będącej własnością skarżącego fermy drobiu. Pomimo wystosowanego do wnioskodawcy w tym zakresie pytania dotyczącego "sposobu wykorzystywania i przynoszenia ewentualnych dochodów z posiadanej fermy drobiu" skarżący nie odpowiedział na tę kwestię. W świetle wiedzy i doświadczenia życiowego posiadanie nieruchomości przystosowanej do prowadzenia działalności gospodarczej może i powinno przynosić potencjalne dochody. Stanowi również istotny składnik majątkowy wnioskodawcy. Wskazać należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, postanowienie NSA z dnia 26 września 2012r., sygn. I OZ 698/12, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2011r., sygn. I GZ 48/11, postanowienie WSA w Opolu z dnia 20 czerwca 2011r., sygn. II SA/Op 526/10, orzeczenia dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl ). Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Skoro wnioskodawca posiada fermę drobiu, to może i powinien rozporządzać nią w sposób przynoszący mu dochody, w szczególności przez wykorzystanie zgodnie z jej przeznaczeniem, czy też odpłatne wydzierżawienie, wynajęcie, obciążenie bądź sprzedaż całości lub części. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny oraz do prowadzenia spraw sądowych. Skarżący nie wyjaśnił przy tym, w żaden sposób, że uzyskiwanie dochodów z posiadanej nieruchomości nie jest możliwe i dlaczego. Oświadczenie, iż cała nieruchomość w "[...]" obciążona jest hipoteką na rzecz Urzędu Skarbowego również nie wyjaśnia przedmiotowej kwestii. Ustanowienie na nieruchomości dłużnika zabezpieczenia w postaci hipoteki nie wyklucza możliwości korzystania z niej i uzyskiwania dodatkowych dochodów. Nie stanowi również przeszkody w rozporządzaniu nią według własnego uznania. Stwierdzić również należy, iż oświadczenie strony, że nie osiąga dochodów, nie prowadzi działalności gospodarczej nie jest tożsame z udzieleniem odpowiedzi na pytanie odnoszące się konkretnie do sposobu wykorzystywania i przynoszenia dochodów z nieruchomości będącej własnością skarżącego. Innymi słowy nie może być uznane za wyjaśnienia w tym zakresie. Tym samym nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej wnioskodawcy. Ze złożonych przez skarżącego oświadczeń oraz dokumentów źródłowych wynika również, iż w miejscu zamieszkania wnioskodawcy tj. "[...]" zamieszkuje także jego drugi syn C. D., który jak podał skarżący nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. C. D. jak wynika z przedstawionych rachunków partycypuje w części wydatków rodziny skarżącego. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że skoro syn wnioskodawcy C. nie pozostaje ze skarżącym i jego rodziną we wspólnym gospodarstwie domowym musi utrzymywać się z własnych dochodów. Wysokość tych dochodów nie została jednak ustalona w związku z brakiem informacji o zamieszkiwaniu w domu skarżącego drugiego syna. Tym samym nie wyjaśniono czy syn skarżącego jest w stanie wspomóc finansowo ojca w uiszczeniu za niego kosztów sądowych lub ich części, co nie pozostawałoby w sprzeczności z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. W dalszej kolejności stwierdzić należy, iż skarżący w żaden sposób nie ustosunkował się do wyjaśnień w zakresie swojego stanu majątkowego w okresie od 01.01.2012r. do dnia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z formularza PPF wnioskodawca w 2012r. sprzedał gospodarstwo rolne, a z uzyskanych ze sprzedaży środków utrzymywał się przez trzy lata. Nie wyjawiono tym samym wysokości uzyskanych ze sprzedaży środków, nie ustalono także czy skarżący posiadał inne składniki majątkowe w tym okresie. Powyższe ustalenia mogłyby mieć wpływ na ocenę jego aktualnej sytuacji majątkowej. Uzyskana ze sprzedaży nieruchomości kwota mogła bowiem okazać się znacząca w świetle możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania. Nie wyjaśniono także kwestii stanu majątkowego jego konkubiny oraz syna w tym samym okresie. Wnioskodawca poprzestał na wyjaśnieniu, że konkubina jest współwłaścicielką mieszkania w "[...]". Stwierdzenie powyższe dotyczy tym samym bieżącej sytuacji. Wskazane wyżej wątpliwości lub brak danych co do sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy uniemożliwiają zweryfikowanie oświadczeń wnioskodawcy w zakresie rzeczywistej sytuacji materialnej, a tym samym ocenę jego faktycznych zdolności płatniczych. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.