I SA/Ol 553/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu dniu 3 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A w O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 rok oraz określenia odsetek za zwłokę od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych w 2007 roku postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 553/13, odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Spółka A w O., reprezentowana przez radcę prawnego M.G., wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 rok oraz określenia odsetek za zwłokę od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych w 2007 roku. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku strony, odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 138 akt sąd.). W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z danych ujętych we wniosku oraz z przedłożonych w odpowiedzi na wezwanie z dnia 29 kwietnia 2013 r. dokumentów nie wynikało w sposób jednoznaczny, iż Spółka nie posiada środków pozwalających na sfinansowanie kosztów sądowych. Podkreślono, że pomimo problemów finansowych wiążących się głównie z wszczętą egzekucją administracyjną, Spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. I choć, jak wynika ze sprawozdania finansowego za 2012 r. oraz rachunku zysków i strat na dzień 23 października 2013 r. aktualnie przychody z prowadzonej przez Spółkę sprzedaży są nieznaczne (9.000 zł na dzień 31 grudnia 2012 r., 0 zł w okresie od dnia 1 stycznia do 23 października 2013 r.), to jednak w dalszym ciągu posiada Ona majątek znacznych rozmiarów. Odwołano się również do danych bilansu na dzień 23 października 2013 r., w których wykazano aktywa trwałe o wartości 30.002.308,89 zł, w tym wartości niematerialne i prawne o wartości 24.435.658,52 zł, środki trwałe o wartości 1.026.970,46 zł (grunty o wartości 218.270 zł oraz budynki, lokale, obiekty inżynierii lądowej i wodnej o wartości 808.700,46 zł). Wskazano, że Spółka na dzień 23 października 2013 r. wykazała inwestycje długoterminowe w wysokości 22.111.600 zł, w tym udziały lub akcje w jednostkach powiązanych o wartości 800.000 zł oraz udzielone pożyczki, tj. jednostce powiązanej w wysokości 18.000.000 zł oraz innym podmiotom w wysokości 3.311.600 zł. Podkreślono, że pomimo prowadzenia postępowania egzekucyjnego Spółka posiada zapasy o wartości 1.077.368,15 zł, a Jej kapitał zakładowy wynosi 11.000.000 zł. Przysługują Jej należności krótkoterminowe w wysokości 4.489.115,99 zł, w tym należności z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty do 12 miesięcy w wysokości 1.213.453,26 zł. Spółka wykazała ponadto rezerwy na zobowiązania w wysokości 20.797.151,99 zł. Obciążają Ją kredyty i pożyczki długoterminowe (1.331.170,45 zł), zobowiązania krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług (710.603,10 zł), a ponadto zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń (101.943,95 zł). W ocenie Sądu, powyższe dane odnoszące się do aktywów Spółki nie pozwalały na uznanie, iż nie posiada Ona majątku umożliwiającego uiszczenie powstałych w kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w wysokości 46.033 zł. Podkreślono, że uwidoczniona w bilansie na dzień 23 października 2013 r. wartość łączna aktywów trwałych oraz poczynionych przez Spółkę inwestycji długoterminowych przewyższa ponad tysiąckrotnie wartość wpisu sądowego od skargi. Zaznaczono, że znaczną część swych środków Spółka ulokowała w podmiotach powiązanych, przy czym nie powołała się na ewentualne trudności w odzyskaniu tych środków. Sądowi z urzędu wiadomym było natomiast, że uwidoczniona w bilansie pożyczka w wysokości 18.000.000 zł została udzielona na rzecz jedynego wspólnika Spółki P.L., co było przedmiotem analizy w ramach postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 37/11. Do kwestii tej odniósł się również NSA, który wypowiadając się w przedmiocie złożonego w ww. sprawie wniosku strony w postanowieniu z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 275/11, wskazał, że zasadniczy powód odmowy uwzględnienia żądania strony, a mianowicie udzielenie pożyczki wspólnikowi, której wysokość przekraczała znacznie kwotę ciążącego na niej wpisu, nie został zakwestionowany. Porównanie sytuacji Spółki w świetle danych przedstawionych w uzasadnieniu postanowienia tut. Sądu z dnia 9 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 37/11, prowadziło natomiast do wniosku, że majątek Spółki, pomimo prowadzonej egzekucji, nie tylko nie zmniejszył się, lecz nawet nieznacznie powiększył się. Przykładowo Spółka wykazała poprzednio aktywa obrotowe na kwotę 5.374.195,53 zł wobec aktualnej wartości tego majątku 5.566.650,37 zł oraz należności krótkoterminowe w wysokości 1.342.703,26 zł wobec aktualnej ich wartości 2.851.791,27 zł. Wskazano również, że egzekucja administracyjna ograniczyła się do zajęcia rachunków bankowych oraz licytacji nieruchomości położonej w M. przy ul. "[...]". Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 553/13, Sąd oddalił złożoną przez stronę skargę (k. 190 akt sąd.). W dniu 10 kwietnia 2014 r. strona skarżąca wniosła o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku i doręczenie jej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, co nastąpiło w dniu 6 maja 2014 r. (k. 206). Pismem z 4 czerwca 2014 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną od w/w wyroku, do której dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 207 – 214 akt sąd.). Ponownie wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, strona wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnych środków finansowych, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania, a ponadto jest wobec Niej prowadzona egzekucja. Strona oświadczyła, że Jej kapitał zakładowy wynosi 11.000.000 zł oraz że nie posiada danych na temat wartości środków trwałych oraz zysku lub strat za 2013 r.. Podała również, że saldo Jej rachunków bankowych wynosi 0 zł. Wskazała, że pozostały majątek nieruchomy jest przedmiotem egzekucji. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 9 czerwca 2014 r. Spółka została wezwana do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, aktualnych dokumentów źródłowych obrazujących Jej sytuację finansową i majątkową, w tym wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich czterech miesięcy, pełnego sprawozdania finansowego za 2013 r. oraz za okres od 1 stycznia do 31 maja 2014 r., odpisu umowy o świadczenie usług przez profesjonalnego pełnomocnika oraz wskazanie wysokości zapłaty za te usługi, deklaracji VAT-7 za ostatnie cztery miesiące, a także dokumentacji dotyczącej podjętych czynności egzekucyjnych. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 9 września 2014 r. (k. 229 akt sąd.), a zatem termin do wykonania nałożonego tym wezwaniem obowiązku upłynął w dniu 16 września 2014 r. Pomimo to strona w wyznaczonym terminie nie przedłożyła dokumentacji przedstawiającej Jej aktualną sytuację finansową i majątkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 grudnia 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się prawomocne, a zatem ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w w/w zakresie mógł być rozpoznany jedynie w kontekście przesłanek wynikających z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." (p. postanowienia NSA: z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt I OZ 791/14, z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1322/14, z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I GZ 283/14, z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt I FZ 204/14, z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14, wszystkie opublikowane na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawomocność orzeczenia sądowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy powoduje, że zarówno strona wnosząca ponownie o przyznanie prawa pomocy, jak i sąd administracyjny, związani są oceną prawną sytuacji majątkowej wnoszącego o przyznanie prawa pomocy zawartą w prawomocnym już orzeczeniu, a kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie, co uprzednio prawomocnie rozpoznany, traktować należy, jako wniosek inicjujący nowe postępowanie wpadkowe, którego przedmiotem jest zmiana postanowienia niekończącego postępowania w sprawie w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle tego przepisu, warunkiem bezwzględnym weryfikacji orzeczenia prawomocnego w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez zainteresowanego, że okoliczności dla rozstrzygnięcia istotne – w tym przypadku jego sytuacja materialna – uległy modyfikacji na tyle ważkiej, że uzasadniają one jego zmianę. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. Zmiany okoliczności sprawy powinny być przy tym rozumiane jako wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. W orzecznictwie sądowym wskazuje się też, że poprzez "zmianę okoliczności" na gruncie postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy należy rozumieć sytuację, w której zdolność strony do ponoszenia kosztów postępowania uległa pogorszeniu w stopniu nakazującym uznanie, że dotychczasowe stanowisko sądu odnoszące się do możliwości płatniczych składającego wniosek może być nieadekwatne w stosunku do aktualnie występujących w sprawie nowych okoliczności (p. postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 793/14). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należało, że skarżąca Spółka w złożonym powtórnie formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej z dnia 4 czerwca 2014 r. nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego w prawomocnym postanowieniu z dnia 3 grudnia 2013 r.. Spółka powtórzyła bowiem argumentację zamieszczoną w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy, dotyczącą wysokości kapitału zakładowego (11.000.000 zł), braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, a także faktu prowadzenia wobec niej egzekucji administracyjnej. Okoliczności te, choć wskazane na aktualnym etapie w bardzo lakoniczny sposób, były już przedmiotem rozważań w ramach toczącego się wcześniej postępowania w przedmiocie prawa pomocy, w ramach którego poddano ocenie sytuację strony w dużo szerszym zakresie. Zauważyć przy tym należy, że brak odpowiedzi Wnioskodawczyni na wezwanie z dnia 10 czerwca 2014 r. do złożenia dokumentacji obrazującej jej aktualną sytuację finansową i majątkową, powoduje, iż nie ma podstaw do stwierdzenia o wystąpieniu przesłanki z art. 165 p.p.s.a., które to nie może nastąpić z pominięciem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i nast. p.p.s.a.. Przypomnieć bowiem należy, że w świetle w/w przepisów, warunkiem pozytywnego rozpoznania ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w określonej sprawie jest wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia tego wniosku. Odmienne zapatrywanie prowadziłoby do uznania, że podstawą podejmowania przez sąd administracyjny orzeczeń w tym zakresie mogą stanowić okoliczności dotyczące sytuacji materialnej strony przedstawione przez nią w sposób dowolny, fragmentarycznie lub też subiektywnie (p. ww. postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 793/14). W tych warunkach, wobec nie wykazania przez skarżącą Spółkę, że po wydaniu prawomocnego postanowienia z dnia 3 grudnia 2013 r. Jej sytuacja majątkowa uległa istotnej zmianie w stosunku do tej, jaka była przedmiotem oceny zawartej w tymże postanowieniu, stwierdzić należało, iż nie zachodzą określone w art. 165 p.p.s.a. przesłanki zmiany prawomocnego postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie przepisu art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.