I SA/Ol 608/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agnieszka Szymańska-Flisikowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług oddala skargę W dniu "[...]" . do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek S. G. (dalej jako "skarżąca", "strona"), o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu z innego państwa członkowskiego środka transportu (VAT-24). Wniosek ten, złożony na podstawie art.105 ust.5 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz.535 ze zm., dalej jako "ustawa VAT"), dotyczył samochodu marki Opel Omega. Do wniosku strona dołączyła m.in. kserokopię umowy kupna-sprzedaży pojazdu z dnia 1 stycznia 2012r. wraz z tłumaczeniem oraz kserokopię jego dowodu rejestracyjnego wraz z tłumaczeniem. Postanowieniem z dnia "[...]". Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art.306c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako "O.p."), odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia. Organ stwierdził bowiem, że porównanie danych zawartych w przedłożonym dowodzie rejestracyjnym i umowie sprzedaży wskazuje na rozbieżności co do właściciela przedmiotowego pojazdu. W przedłożonym dowodzie rejestracyjnym jako właściciel pojazdu figuruje B. P., a z umowy sprzedaży wynika, że strona pojazd nabyła od F. D.. Brak jest przy tym dokumentów, z których wynikałoby, że ostatni z wymienionych był właścicielem przedmiotowego pojazdu. W zażaleniu strona wniosła o jego uchylenie, ewentualnie zobowiązanie organu I instancji do wydania zaświadczenia w sprawie. Zarzuciła, że organ I instancji w sposób dowolny ustalił stan faktyczny sprawy i wskazał na sprzeczności danych zawartych w dokumentach. Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]"., Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy opisane postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na treść art.72 ust.1 pkt 8 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r., nr 108, poz.908 ze zm.), zgodnie z którym jednym z dokumentów wymaganych do pierwszej rejestracji pojazdu na terenie Rzeczpospolitej Polskiej jest zaświadczenie wydane przez właściwy organ potwierdzające uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzonych z państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub potwierdzające brak takiego obowiązku. Następnie organ przywołał treść art.105 ust. 1 – 3 ustawy VAT oraz wskazał na szczególny, uproszczony charakter postępowania w przedmiocie wydawania zaświadczeń. Obowiązkiem organu podatkowego w takich postępowaniach jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W sytuacji, gdy dane niezbędne do wydania zaświadczenia nie znajdują się w dyspozycji organu, który zaświadczenie ma wydać, bądź też, gdy stwierdzony zostanie brak zgodności między treścią żądania, a stanem rzeczy wynikającym z ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, organ ten odmawia wydania zaświadczenia. Organ odwoławczy stwierdził, że z przedłożonych dokumentów wynikają rozbieżności co do właściciela przedmiotowego samochodu więc organ I instancji zasadnie odmówił wydania żądanego zaświadczenia. Podkreślił, że jedynie w sytuacji posiadania przez organ danych wynikających z przedłożonych wraz z wnioskiem dokumentów, niesprzecznych ze sobą, organ I instancji miałby obowiązek wydać zaświadczenie, o które wnioskowano. W przedmiotowej zaś sprawie, treść dokumentów dostarczonych przez stronę jest ze sobą sprzeczna – umowa z dnia 1 stycznia 2012r. zawiera dane niezgodne z dowodem rejestracyjnym. Oznaczenie osoby wskazanej jako sprzedawca samochodu różni się od osoby wykazanej w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. W związku z powyższym, treść przedłożonych do wniosku dokumentów była sprzeczna ze sobą w zakresie podmiotu, który był uprawniony do dokonania dostawy pojazdu na rzecz strony. Organ I instancji nie był w stanie jednoznacznie stwierdzić czy osoba, która podpisała przedmiotową umowę sprzedaży jako sprzedawca, była faktycznie właścicielem pojazdu, nie zostało to bowiem w jakikolwiek sposób uprawdopodobnione. Odnosząc się do pieczątek dwóch firm umieszczonych w dowodzie rejestracyjnym, organ II instancji stwierdził, że umieszczenie ich w części dotyczącej przeglądów technicznych nie świadczy o fakcie, że firmy te były kolejnymi właścicielami przedmiotowego samochodu, jak wskazał organ I instancji. Jednakże w związku ze wskazanymi rozbieżnościami w treści dokumentów dostarczonych przez stronę, organ nie miał dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że w dniu 1 stycznia 2012r. sprzedający był właścicielem tego pojazdu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Postanowieniu skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego – art.105 ust.1 pkt 2 i ust.3 ustawy VAT. Podniosła, że w sprawie treść zaświadczenia nie dotyczy stanu prawnego pojazdu (właściciela), lecz stanu faktycznego i aktualnego posiadania. Organy podatkowe nie mają obowiązku ustalania tytułu własności i przedłożona umowa sprzedaży nie podlega weryfikacji, a w szczególności badaniu kręgu ewentualnych poprzednich właścicieli pojazdu. Istotnym jest, zdaniem skarżącej, że jako wnioskodawca nabyła pojazd i jednocześnie złożyła inne dokumenty w postaci pobranej akcyzy i z dokumentów tych wynika, że nabycie to nie było nabyciem wewnątrzwspólnotowym. Podkreśliła nadto, że nie istnieje domniemanie, że dowodem prawa własności są wyłącznie zapisy w dowodzie rejestracyjnym. Wskazała, że Urząd Celny w dniu 20 kwietnia 2012r. ustalił osobę nabywcy i ewentualnego płatnika podatku w oparciu o te same dokumenty, co oznacza, że również Urząd Skarbowy jest związany treścią tego dokumentu i nie może dokonywać odmiennych ustaleń. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2012r. skarżąca podtrzymała wszystkie zarzuty skargi. Stwierdziła, że skoro pobrane zostały podatek akcyzowy i opłata skarbowa, to nie ma przeszkód do wydania spornego zaświadczenia, ponieważ nie ustala ono osoby nabywcy i właściciela, lecz osobę wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu podatkowego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), wynika zaś, że zaskarżony akt ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług. Wskazać należy, że sąd podziela stanowisko i argumentację przedstawioną w tej kwestii w zaskarżonym postanowieniu. W pierwszej kolejności wskazać należy na szczególny charakter postępowania w sprawie wydania zaświadczenia. Postępowanie w tym zakresie, uregulowane przepisami Działu VIIIa – Zaświadczenia - Ordynacji podatkowej, charakteryzuje się, na co wskazywał organ podatkowy, znacznym uproszczeniem i odformalizowaniem. Organ działa bowiem, jedynie w granicach zgodnego z prawem żądania wnioskodawcy, mając ograniczony zakres czynności dowodowych, które jest władny podjąć. Zgodnie z art.306b §1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (§2 art. 306b). Istota postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 306b §2 O.p., sprowadza się zatem do badania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych pod kątem możliwości urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, w zakresie danych, które pozostają w dyspozycji organu mającego wydać zaświadczenie. W konsekwencji tego czynione przez organ ustalenia są ograniczone, bowiem wydający zaświadczenie organ nie ma kompetencji do wykorzystywania na potrzeby jego wystawienia danych, które nie znajdują się w dyspozycji tegoż organu. Tym samym więc do postępowania tego nie mają zastosowania zasady gromadzenia dowodów, które uregulowane zostały w szczególności w przepisach Działu IV Ordynacji podatkowej (vide: wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 528/05, publ. CBOIS). Postępowanie określone w art. 306b §2 O.p. jest postępowaniem wyjaśniającym, ograniczonym do minimum niezbędnego do urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, w zakresie danych pozostających w dyspozycji organu podatkowego mającego wydać zaświadczenie (vide: wyrok NSA z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 143/08). Organ wydając zaświadczenie potwierdza jedynie te informacje, których jest dysponentem. Nie może więc zaświadczyć o istnieniu okoliczności, co do których nie ma wiedzy (vide: wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2009r., sygn. akt I GSK 94/08). Jeżeli zatem do wydania zaświadczenia potrzebne są inne dane, których organ nie posiada, to uzasadniona jest w takiej sytuacji odmowa wydania zaświadczenia. W niniejszej sprawie podstawą wydania zaświadczenia, o której stanowi art. 306a §2 pkt 1 O.p., był art. 105 ustawy VAT. Zgodnie z art. 105 ust. 1 - ust. 3 tej ustawy naczelnicy urzędów skarbowych dla celów związanych z rejestracją środków transportu są obowiązani do wydawania zaświadczeń potwierdzających uiszczenie przez podatnika podatku (w przypadkach, o których mowa w art. 103 ust. 3 i 4) lub brak obowiązku uiszczenia podatku z tytułu przywozu nabywanych z terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju pojazdów, które mają być dopuszczone do ruchu na terytorium kraju. W ustępie 2 ww. artykułu określono natomiast, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, zaświadczenie wydaje się na wniosek zainteresowanego. Wniosek zawiera w szczególności : dane identyfikujące pojazd, datę pierwszego dopuszczenia pojazdu do użytku, przebieg pojazdu, cenę nabycia pojazdu przez wnioskodawcę, dane dotyczące podmiotu dokonującego dostawy pojazdu na rzecz wnioskodawcy. Do wniosku załącza się umowę lub fakturę stwierdzającą nabycie pojazdu przez wnioskodawcę oraz inne dokumenty, z których jednoznacznie wynika, że nie zachodzi w tym przypadku wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (ust. 3 art. 105). Definicja wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów zawarta została w art. 9 ust 1 ustawy VAT, zgodnie z którym przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4, rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz. Przepis ust 1 stosuje się pod warunkiem, że (art. 9 ust 2 ): nabywcą towarów jest: podatnik, o którym mowa w art. 15, lub podatnik podatku od wartości dodanej, a nabywane towary mają służyć działalności gospodarczej podatnika albo osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w lit. a (z zastrzeżeniem art. 10) oraz, że dokonujący dostawy towarów jest podatnikiem, o którym mowa w pkt 1 lit.a. Przepis ust. 1 stosuje się również w przypadku określonym w art.9 ust. 3 ustawy VAT, jeżeli przedmiotem nabycia są nowe środki transportu. Innymi słowy, wydanie zaświadczenia o braku obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług z tytułu przywozu do Polski pojazdu z innego kraju członkowskiego Unii Europejskiej dotyczy w szczególności przypadku sprowadzenia używanego (innego niż nowy) środka transportu przez podmiot niebędący podatnikiem oraz sytuacji sprowadzenia pojazdu, którego dostawa została opodatkowana w państwie rozpoczęcia transportu na szczególnych zasadach. W takiej sytuacji nie ma miejsca wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów. Mając na uwadze powyższe regulacje, wskazać należy, iż jedynym celem wydania przez organ zaświadczenia jest fakt potwierdzenia lub wykluczenia istnienia obowiązku podatkowego, wiążącego się z podjętymi przez wnioskodawcę działaniami. Aby tego dokonać organ obowiązany jest jedynie do zbadania, w oparciu o przedłożone dokumenty, czy doszło do nabycia towaru i czy wiąże się z tym obowiązek w podatku od towarów i usług. Wszelkie działania wykraczające poza ten wskazywany zakres nie powinny mieć miejsca, nie przewidują tego bowiem ani przepisy prawa, ani jego ramy (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 sierpnia 2010r., sygn. akt . I SA/Wr 417/10). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że skarżąca przedłożyła dokumenty zawierające informacje, o których mowa w art. 105 ust 3 ustawy VAT, wskazujące na dane dotyczące podmiotu dokonującego dostawy, przedmiotu dostawy, umowę przenoszącą własność oraz dowód rejestracyjny. Ten ostatni dokument nie został wprost wskazany jako konieczny w art. 105 ustawy VAT, ale ma on znaczenie, gdyż zwiera dane identyfikujące pojazd. Organ podatkowy nie mógł więc pominąć go przy ocenie sprawy, jak zdaje się wnosi skarżąca. Miało to istotne znaczenie szczególnie w sytuacji, gdy z porównania danych zawartych w przedłożonym dowodzie rejestracyjnym i umowie z dnia 1 stycznia 2012r. wynika rozbieżność co do osoby właściciela przedmiotowego samochodu. Jak prawidłowo wskazywały organy obu instancji rozbieżności te nie pozwalały wskazać czy czynność sprzedaży (dostawy) rodziła obowiązek w podatku od towarów i usług, czy nie. Nie sposób bowiem zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, iż organy podatkowe nie mają obowiązku ustalania tytułu własności i przedłożona umowa nie podlega weryfikacji, w szczególności odnośnie poprzednich właścicieli pojazdu. Idąc tym tokiem rozumowania można byłoby bowiem dojść do wniosku, że organ państwa (tu organ skarbowy) musiałby wydać zaświadczenie także w sytuacji, gdy wejście w posiadanie nastąpiło w wyniku przestępstwa np. kradzieży. Tym samym organ uczestniczyłby w procederze legalizacji samochodów uzyskanych w niezgodny z prawem sposób. Jeszcze raz podkreślić należy, że postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia może dotyczyć jedynie danych, które są w posiadaniu organu. Jeżeli do wydania zaświadczenia, jak miało miejsce w niniejszym przypadku, potrzebne są dane, których organ nie posiada, to uzasadniona jest odmowa wydania zaświadczenia. Skoro skarżąca świadoma była rozbieżności wynikających z przedstawionych dokumentów (umowy z dnia 1 stycznia 2012r. i dowodu rejestracyjnego), winna była przedstawić umowę dokumentującą przejście własności przedmiotowego samochodu z B.P. (właściciela widniejącego w dowodzie rejestracyjnym) na F. D. (osobę widniejącą jako sprzedający w umowie z dnia 1 stycznia 2012r.) lub inny dokument na podstawie, którego ten ostatni uprawniony był do sprzedaży samochodu, a tym samym wykazać, że umowa z dnia 1 stycznia 2012r. została zawarta zgodnie z prawem i że dostawcą jest rzeczywiście osoba uprawniona. W art. 105 ust. 3 ustawy VAT mowa jest bowiem także o " innych dokumentach". Powyższe konieczne jest także do poświadczenia, czy nie zachodzi wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów. Organ nie mógł zignorować ewidentnej sprzeczności wynikającej z przedłożonych mu dokumentów. Bez znaczenia w rozpoznanej sprawie pozostaje okoliczność zapłacenia podatku akcyzowego i opłaty skarbowej, które pobierane są na podstawie innych przepisów. Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że zarzuty zawarte we wniesionej skardze nie zasługują na uwzględnienie, a więc skarga nie może zostać uwzględniona. Na mocy art. 151 p.p.s.a. orzec więc należało jak w sentencji wyroku.