I SA/Ol 733/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 9 stycznia 2013 r. B.P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, iż nie posiada środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 4.243 zł. Podniósł, że jest właścicielem mieszkania o pow. 60,3 m². Ponadto prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką B.P., a dochody rodziny stanowią: emerytura matki w wysokości 1.583,76 zł netto oraz wynagrodzenie strony ze stosunku pracy w wymiarze 1/8 etatu w wysokości 172,58 zł netto. W odpowiedzi na skierowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", wezwania z dnia 17 stycznia, 5 lutego i 1 marca 2013 r. do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, pełnomocnik skarżącego wskazał, iż łączy Go z Wnioskodawcą umowa ustna, na mocy której skarżący obowiązany jest uiścić wynagrodzenie w kwocie 1 PLN + VAT. Jednocześnie przedłożył zestawienie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego strony wraz z fakturami, z których wynikało, że opłata za mieszkanie wynosi 495 zł, opłata za telefon – 140 zł, zaś opłata za energię elektryczną – 170 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, w latach 2010 – 2012 nie przeprowadzał On żadnej transakcji zbycia lub nabycia składników majątku, a ponadto nie posiadał polis ubezpieczeniowych oraz rachunku bankowego. Również z oświadczenia złożonego przez matkę skarżącego B.P. wynikało, że otrzymuje Ona świadczenie emerytalne za pośrednictwem organu pocztowego i nie posiada rachunku bankowego. W okresie do 31 lipca 2012 r. skarżący zatrudniony był w Spółce A z siedzibą w S. w pełnym wymiarze czasu pracy i otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 1111,86 zł netto miesięcznie. Aktualnie od 1 listopada 2012 r. zatrudniony jest na czas nieokreślony w wymiarze 1/8 etatu, a jego miesięczne wynagrodzenie wynosi 172,58 zł netto. Ponadto z przedłożonych dokumentów w postaci PIT – 37 za 2011 r. oraz PIT – 11 za 2012 r. wynika, że w 2011 r. Wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości 15.297 zł, zaś w 2012 r. dochód w kwocie 11.198,75 zł, w tym 1.388,75 zł z tytułu zatrudnienia w Spółce B z siedzibą w W. Wnioskodawca podał również, że posiada nabyte w 2004 r. udziały w Spółce B. Wyjaśnił, że Spółka ta wyemitowała 6676 akcji o wartości jednej akcji 1.000 zł., a zatem wartość kapitału zakładowego wynosi 6.676.000 zł. Wartość nominalna posiadanych przez skarżącego akcji wynosi 4.675.000 zł, przy czym nie odzwierciedla ona wartości rynkowej, która jest równa zeru. Spółka B złożyła w minionym roku wniosek o ogłoszenie upadłości, jednakże nie został uwzględniony z przyczyn formalnych. Postanowieniem z dnia 12 marca 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że egzystencja skarżącego nie jest zagrożona, gdyż łączny dochód rodziny wynosi 1.756,34 zł, a na jej utrzymanie, po uwzględnieniu wskazanych wydatków, pozostaje kwota 951 zł. Skarżący posiada majątek w postaci mieszkania i 4.675 akcji w Spółce B o wartości nominalnej 1.000 zł każda, przy czym nie uprawdopodobnił On, że ich wartość jest inna niż wskazana w KRS. Twierdzenia strony, że wartość rynkowa akcji równa jest zeru, nie zostały bowiem poparte żadnymi dowodami. W sprzeciwie z dnia 25 marca 2013 r. skarżący zarzucił powyższemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że strona dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych. W Jego ocenie, dla orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy istotna jest sytuacja majątkowa wnioskodawcy, a nie gospodarstwa domowego, które on prowadzi. Jak podał, pieniądze otrzymywane przez matkę nie mogą zostać przeznaczone na uiszczenie wpisu sądowego, gdyż są źródłem finansowania zakupu lekarstw, środków czystości, wyżywienia i opłat eksploatacyjnych za mieszkanie. Podkreślił, iż z uwagi na to, że wraz z matką są osobami starszymi, koszty Ich utrzymania są wyższe, natomiast wiek i stan zdrowia uniemożliwiają podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Ponownie wskazał, że wartość rynkowa akcji Spółki B jest równa zeru, na potwierdzenie czego przedłożył kopię decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe tej Spółki, z której wynikało, że Spółka nie posiada majątku, a skierowana wobec Niej egzekucja okazała się bezskuteczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej powyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W postanowieniu z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, NSA wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać za niewiarygodne informacje i oświadczenia strony, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony Sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Oceniając wniosek skarżącego w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, skoro w niniejszej sprawie wyłaniają się istotne wątpliwości odnośnie rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Związane są one między innymi z oświadczeniem skarżącego, według którego od dnia 1 listopada 2012 r., tj. w okresie następującym bezpośrednio po dniu wydania zaskarżonej decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w wysokości 424.228 zł, Jego miesięczne dochody ze stosunku pracy uległy obniżeniu z kwoty 1.500 zł do kwoty 200 zł brutto. Jak wynika z przedłożonych dokumentów, B.P. osiąga dochody z tytułu zatrudnienia na stanowisku zaopatrzeniowca – kierowcy w Spółce A. W świetle zawartych bazie internetowej, danych Krajowego Rejestru Sądowego, Prezesem Zarządu tej Spółki jest M.P. Skarżący nie wyjaśnił z jakich powodów jego wynagrodzenie uległo diametralnemu zmniejszeniu od dnia 1 listopada 2012 r.. Nie wskazał też, jaki stosunek pokrewieństwa łączy go z Prezesem Spółki, w której jest zatrudniony. Zdaniem Sądu, twierdzeń skarżącego o trudnej sytuacji finansowej nie potwierdzają ustalenia w zakresie posiadanego majątku w postaci akcji B o wartości nominalnej 4.675.000 zł. Ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym wartość kapitału zakładowego tej Spółki oraz wartość nominalna objętych przez skarżącego akcji wskazuje na znaczną wartość tego majątku. Pomimo zaś twierdzeń strony o złożonym wniosku o ogłoszenie upadłości, Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, co wprost wynika z informacji zawartej w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Strona nie wykazała też w należyty sposób zerowej wartości rynkowej posiadanych przez Nią akcji. Niepoparte przekonywującymi dowodami oświadczenie strony w tej kwestii, jest niewystarczające. Dowodu potwierdzającego taką wartość nie stanowi zaś dołączona do akt decyzja z dnia "[...]" w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności jednego z członków zarządu za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku od nieruchomości za 2008 r., w uzasadnieniu której wskazano jedynie na bezskuteczność prowadzonej względem Spółki B egzekucji oraz z przyczyn formalnych, Jej wniosku o ogłoszenie upadłości. Wątpliwości związane z sytuacją majątkową strony wyłaniają się ponadto na tle podanej przez nią wysokości wynagrodzenia ustanowionego w sprawie pełnomocnika z wyboru. Zważywszy bowiem na wartość przedmiotu zaskarżenia (424.228 zł), stan skomplikowania sprawy, a także obszerność zgromadzonego w niej materiału dowodowego (9 tomów akt administracyjnych), niewiarygodne wydaje się oświadczenie co do tego, że wynagrodzenie ustanowionego przez stronę adwokata wynosi 1 zł + podatek VAT. Końcowo wskazać należy, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, pomimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 56/09, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do wyłącznej oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Skoro zatem nie przedstawienia ona wszystkich okoliczności dotyczących Jej sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawiła niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.