I SO/Ol 3/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na urzędowym formularzu wniosku z dnia 24 czerwca 2011 r. o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, I.Ż. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i niepełnosprawnym synem, który cierpi na porażenie mózgowe i wymaga ciągłego leczenia oraz rehabilitacji. Wydatki z tym związane wynoszą około 400 – 500 zł miesięcznie. Skarżący jest emerytem, posiada orzeczenie o niepełnosprawności z powodu nadciśnienia oraz choroby kręgosłupa. Na zakup swoich lekarstw przeznacza ok. 100 zł miesięcznie. Jak podniósł, koszty turnusów rehabilitacyjnych zalecanych przez lekarzy specjalistów są wysokie, a najtańsze z nich wynoszą ok. 2.000 zł dla syna i ok. 1.000 zł dla wnioskodawcy. Wskazał również na konieczność zakupu sprzętu rehabilitacyjnego. Podał, że osiąga miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 1.263,85 zł, zaś syn otrzymuje rentę socjalną w wysokości 540,62 zł miesięcznie. Żona nie pracuje, otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad dzieckiem i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 673 zł miesięcznie. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. ok. 57m2. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą ok. 800 zł miesięcznie. Obciąża go pożyczka zaciągnięta w rodzinie w celu zamiany mieszkania w wysokości 11.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 7 lipca 2011 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca oświadczył, iż nie przedłoży odpisu orzeczenia organu administracji publicznej, na które w dniu 21 czerwca 2011 r. skierował skargę do sądu administracyjnego. Wskazał, że wysokość wydatków na rehabilitację i leczenie w bieżącym roku wyniosła ok. 2.400 zł. Oświadczył też, że nie przedłoży dokumentów potwierdzających wysokość tych wydatków, gdyż ich nie posiada. Wyjaśnił ponadto, że od udzielonej mu pożyczki nie zapłacono podatku od czynności cywilnoprawnych, a aktualnie do spłaty pozostało mu 10.000 zł. W 2011 r. oprócz wymienionych wyżej świadczeń socjalnych otrzymał również dwie zapomogi z "[...]" w łącznej kwocie ok. 800 zł. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2011 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia wnioskodawca zakwestionował stwierdzenie, iż nie wykazał w sposób wiarygodny, że poniesienie kosztów postępowania odbędzie się bez uszczerbku dla utrzymania jego rodziny. Wskazał, że obecnie odmówiono mu przyznania prawa pomocy, pomimo iż kilkanaście miesięcy wcześniej, pomimo lepszej sytuacji finansowej rodziny, Sąd przyznał mu tę pomoc. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W wyniku wniesienia przez skarżącego sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, o czym stanowi art. 245 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Według przytoczonej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu i nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania. W orzecznictwie NSA utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, NSA wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać je za niewiarygodne, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony Sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Oceniając wniosek skarżącego w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości, których wnioskodawca pomimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. nie wyjaśnił i nie przedstawił stosownych dowodów uwiarygodniających wskazaną przez niego sytuację majątkową, w tym wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie oraz leczenie i rehabilitację. Brak konkretnych informacji w tym zakresie uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Wskazać zaś należy, że wnioskodawca korzystał już z przysługującego mu prawa do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy we wcześniej zainicjowanych sprawach przed sądem administracyjnym, a zatem zasady przyznania tej pomocy, w tym m.in. obowiązek przedłożenia dowodów dotyczących jego sytuacji majątkowej, były mu znane. W tym zakresie należy wskazać, że w latach 2008 – 2010 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie 82 skarg/wniosków. Zauważyć należy, że w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy Wnioskodawca oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem, przy czym określając dochody, wykazał wyłącznie swój dochód uzyskiwany z emerytury w wysokości 1.263,85 zł oraz dochód syna z tytułu renty socjalnej w kwocie 540,62 zł. Tymczasem z przedłożonego przez niego wyciągu rachunku bankowego wynikało, że z tytułu świadczenia emerytalnego uzyskuje dochód w wysokości 1.663,58 zł, który został w maju 2011 r. jednorazowo potrącono o kwotę 399,73 zł w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Ponadto z odpisów dołączonych do wniosku dokumentów wynikało, iż żona wnioskodawcy uzyskuje pomoc społeczną w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem w kwocie 673 zł miesięcznie. Z powyższego płynie wniosek, że łączny dochód rodziny wynosi 2877,20 zł miesięcznie, a nie jak wskazano – 1.804,47 zł. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynikało również, że w okresie od kwietnia do maja 2011 r. żona strony uzyskała dochód w wysokości 7.000 zł tytułem raty za działkę rekreacyjną. W sytuacji zatem przedstawienia przez stronę niejasnych i niepełnych danych co jej sytuacji rodzinnej i finansowej, Sąd nie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. W świetle zaprezentowanych na wstępie wywodów odnoszących się do art. 246 § 1 p.p.s.a., wskazać należy, iż Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 371/10, opubl. www.cbois.nsa.gov.pl). Do wyłącznej oceny Sądu należy bowiem uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej dokumentacji, bądź też przedstawiła niepełne i niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.