II SA/Ol 220/19
WyrokWSA w Olsztynie2019-05-30
Skład orzekający: Janina Kosowska, Adam Matuszak, Beata Jezielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Gminy w sprawie Regulaminu Dostarczania Wody i Odprowadzania Ścieków, która zawiera przepisy wykraczające poza delegację ustawową lub ich niewypełniające, może zostać uznana za nieważną w całości?Ratio decidendi
Uchwała Rady Gminy w sprawie Regulaminu Dostarczania Wody i Odprowadzania Ścieków została uznana za nieważną w całości, ponieważ zawierała liczne istotne naruszenia prawa. Naruszenia te polegały na wykroczeniu poza delegację ustawową zawartą w art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków lub na niewypełnieniu tej delegacji, a także na naruszeniu innych przepisów tej ustawy. Wobec wielości istotnych wad, sąd stwierdził nieważność uchwały w całości na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy Olsztyn-Północ zaskarżył uchwałę Rady Gminy Dywity z dnia 28 lutego 2006 roku w sprawie Regulaminu Dostarczania Wody i Odprowadzania Ścieków. Zarzucono istotne naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w tym przekroczenie kompetencji lub niewypełnienie delegacji ustawowej. Wójt Gminy Dywity przyznał zasadność skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał sprawę i stwierdził nieważność uchwały w całości.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 30 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2019 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Olsztyn-Północ na uchwałę Rady Gminy Dywity z dnia 28 lutego 2006 roku nr XXXIV/213/06 w sprawie Regulaminu Dostarczania Wody i Odprowadzania Ścieków - stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Rada Gminy Dywity podjęła w dniu 28 lutego 2006 r. uchwałę nr XXXIV/213/06
w sprawie Regulaminu Dostarczania Wody i Odprowadzania Ścieków.
W złożonej na tę uchwałę skardze Prokurator Rejonowy Olsztyn - Północ zarzucił powyższemu aktowi istotne naruszenie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 1990 r.
o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.), zwanej dalej: u.s.g., art. 6 ust. 2 i 3 oraz art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2001 r. nr 72,
poz. 747, ze zm.), zwanej dalej: u.z.z.w. przez naruszenie delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 2 u.z.z.w., a w części uchwalonych przepisów także przez przekroczenie posiadanych kompetencji lub niewypełnienie delegacji ustawowej zawartej w powołanym przepisie. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Dywity stwierdził, że skarga jest zasadna. Jednocześnie poinformował, że Rada Gminy Dywity zmieni zaskarżoną uchwałę i uchwali nowy regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, ze zm.), sąd administracyjny sprawuje
w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., wskazuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi, w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Analizując prawidłowość realizacji przyznanych gminie kompetencji prawotwórczych, Sąd miał także na uwadze zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji RP),
w myśl której w państwie praworządnym wszelka działalność władcza wymaga podstaw prawnych. Tym samym sposób wykorzystywania kompetencji przez organy publiczne nie jest wyrazem arbitralności ich działania, lecz wynikiem realizacji przekazanych im uprawnień. Działania wykraczające poza ramy tych uprawnień pozbawione są zaś legitymacji. Oznacza to, że rada gminy nie ma prawa do samoistnego, czyli nie znajdującego podstawy w normie ustawowej, kształtowania prawa na obszarze gminy. Każda norma kompetencyjna musi być interpretowana i realizowana tak, aby nie naruszała innych przepisów aktów prawnych wyższego rzędu. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalany przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego, działania
w granicach i na podstawie prawa, z uwzględnieniem przepisów regulujących daną dziedzinę.
W konsekwencji, jeżeli akt prawa miejscowego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. wydany zostanie z naruszeniem prawa, to stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę, stwierdzając jego nieważność w całości lub w części. Unormowanie to nie określa jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. Doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych. Zgodnie
z art. 91 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne (ust. 1). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (ust. 4). Stosownie zaś do art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że istnieją dwa rodzaje wad aktów stanowionych przez organ gminy – istotne i nieistotne. Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego przez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. np. wyroki NSA z dnia 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, OwSS 1996, Nr 3, poz. 90; z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998, Nr 3, poz. 79, także Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001/1-2, s. 102).
W myśl art. 94 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej na podstawie
i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 40
ust. 1 u.s.g. na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej w granicach i zakresie przedmiotowym
w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Z przedstawionych uregulowań jasno wynika, że zakres i treść prawa miejscowego uwarunkowane są normami ustalonymi w aktach wyższego rzędu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest bowiem upoważnienie zawarte w ustawie, co przesądza o ich zależnej pozycji w hierarchii źródeł prawa.
Zasadniczym kryterium oceny regulacji zawartych w zaskarżonej uchwale są przepisy u.z.z.w., według stanu obowiązującego w dniu jej uchwalania. Stosownie do
art. 19 ust. 2 tej ustawy regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:
1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo
- kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków,
2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług,
3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach,
4) warunki przyłączania do sieci,
5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo
- kanalizacyjnych,
6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo
- kanalizacyjne wykonanego przyłącza,
7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług
i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków,
8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków,
9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Regulacja ta ma charakter wyczerpujący, co oznacza, że treść regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać delegacji ustawowej. Wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego oraz konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego. Powyższe stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości lub w części. Tą samą wadą dotknięte są także te przepisy prawa miejscowego, które wprawdzie odnoszą się do materii wskazanej
w art. 19 u.z.z.w., ale w zakresie uregulowanym już wyczerpująco w ustawie bądź rozporządzeniu wykonawczym i powtarzają rozwiązania ustawowe lub regulują te same kwestie w sposób odmienny.
Zasadnie skarżący zarzucił, że w § 2 regulaminu Rada Gminy zdefiniowała niektóre pojęcia, którymi posługuje się ustawa. Wynikający z cytowanego wyżej przepisu zakres upoważnienia do określenia szczegółowej materii dotyczącej regulaminu nie obejmuje uprawnienia do formułowania definicji jakichkolwiek pojęć. Brak upoważnienia rady w tym zakresie oznacza zarówno zakaz tworzenia w regulaminie, na jego potrzeby, własnych definicji, w tym ustalania znaczenia określeń ustawowych, jak i do powtarzania w nim definicji ustawowych. Powtórzenie regulacji ustawowych lub ich modyfikacja i uzupełnienie przez przepisy gminne jest niezgodne z zasadami legislacji. Uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego, co jest już zawarte w obowiązującej ustawie, w ten sposób narusza bowiem prawo w sposób istotny. Zawsze tego rodzaju powtórzenie jest normatywnie zbędne, gdyż powtarzany przepis już obowiązuje, ponadto jest dezinformujące. Uchwała organu gminy nie powinna zatem powtarzać przepisów ustawowych, jak też nie może zawierać postanowień sprzecznych z ustawą (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1001/17, dostępny [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").
Należy też podzielić zarzut, że podanie w § 3 regulaminu, zamieszczonym
w rozdziale II – "Minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków", że minimalną ilość dostarczonej wody oraz cel jej poboru określi umowa zawierana przez przedsiębiorstwo z odbiorcą, narusza
art. 6 ust. 3 u.z.z.w. W przepisie tym ustawodawca wymienił elementy umowy
o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranej między przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Dodać należy, że powołany przepis regulaminu nie stanowi o określeniu minimalnego poziomu świadczonych usług. Określenie "minimalny poziom świadczonych usług" oznacza bowiem, że przepisy uchwały w postaci regulaminu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków powinny konkretyzować treść regulacji wyższego rzędu, w tym parametry usług (np. jakości wody), które powinny być zagwarantowane przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne (np. czystość wody, jej smak, zawartość pierwiastków).
Nie stanowi również realizacji obowiązku określenia minimalnego poziomu świadczonych usług ogólnikowe wymienienie w § 4 regulaminu obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego. Ponadto, zasadnie skarżący zarzucił, że przepisy § 4 pkt 1, 8 -10 powielają ustawowe określenia z odpowiednio: art. 5 ust. 1
i ust. 3 u.z.z.w., co jest niezgodne z § 143, w zw. z § 137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
(Dz.U. z 2002 r., Nr 100 poz. 908), zgodnie z którym w uchwale nie powtarza się m.in. przepisów ustaw.
Podzielić trzeba zarzut, że w § 5 regulaminu Rada wyszła poza zakres kompetencji określonych w art. 19 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w., określając obowiązki odbiorców usług, to jest m.in. obowiązek utrzymania i zabezpieczenia instalacji wodociągowych, powiadamiania
o awariach, utrzymania pomieszczeń, umożliwiania pracownikom przedsiębiorstwa prawa wstępu (bez okazywania legitymacji i upoważnienia) zawiadamiania o stwierdzonych uszkodzeniach czy zmianach stanu prawnego nieruchomości. Przepis art. 19 u.z.z.w. nie upoważnia organu gminy do nakładania w regulaminie obowiązków na odbiorców usług,
a kwestie te, jak zasadnie wskazał skarżący, winny być objęte umową zawartą pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym a odbiorcą.
Zasadnie zakwestionowano też w skardze prawidłowość uchwalenia § 6 regulaminu. Przepis ten przewiduje, że postanowienia umów nie mogą ograniczać praw
i obowiązków stron wynikających z przepisów ustawy, przepisów wykonawczych oraz postanowień regulaminu. Zakaz wprowadzania do umowy postanowień sprzecznych
z innymi obowiązującymi przepisami prawa wynika z prawa powszechnie obowiązującego
- art. 58 § 1 kodeksu cywilnego, a nie z regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Dodać należy, że w powyższym przepisie nastąpiło nieuprawnione zawężenie
w stosunku do regulacji prawa cywilnego aktów prawnych, z którymi postanowienia umowy nie mogą być niezgodne. W przepisie tym jest bowiem mowa o "ustawie", pod którą zgodnie z § 2 pkt 1 regulaminu należy rozumieć tylko ustawę o zbiorowym zaopatrzeniu
w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Przepis § 7 ust. 1 regulaminu w sposób istotny narusza art. 6 ust. 4 u.z.z.w., który przewiduje, że umowa na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. W świetle cytowanego przepisu brak jest jakichkolwiek podstaw do różnicowania w tej kwestii osób, które są posiadaczami nieruchomości o uregulowanym i nieuregulowanym stanie prawnym. Ustawodawca wychodzi bowiem z założenia, że dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków nie może być uzależnione od tego, czy ktoś dysponuje tytułem prawnym do zajmowanej przez siebie nieruchomości. Z przepisu tego należy zatem wyprowadzić wniosek, że wprowadza on zasadę niedyskryminacji w dostępie do systemu zbiorowego zaopatrzenia w wodę
i zbiorowego odprowadzania ścieków z uwagi na brak tytułu prawnego do nieruchomości. Tymczasem w § 7 ust. 1 regulaminu uzależniono możliwość zawarcia umowy od wylegitymowania się tytułem prawnym do nieruchomości. Powyższe należy podnieść także do § 9 ust. 2 pkt 1 regulaminu.
Dodać należy, że przepisy u.z.z.w. nie zawierają w stosunku do wniosku o realizację przyłącza podstaw do określenia wymogu załączenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do korzystania z nieruchomości (a taki statuuje § 7 ust. 1 regulaminu), jak również innych dokumentów przez odbiorcę ubiegającego się o przyłączenie do sieci (co jest wskazane w § 9 ust. 3 regulaminu). Ponadto, zawarcie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków jest całkowicie oderwane od tego, czy odbiorca usług posiada tytuł prawny do nieruchomości, czy też nie - należy zatem zakwestionować zasadność badania stosunków własnościowych na danej nieruchomości.
Podzielić należy zarzut przekroczenia ustawowego upoważnienia przy uchwalaniu przez Radę § 8, § 9, § 10 ust. 1 regulaminu. W przepisach tych Rada określiła zasadnicze elementy umów, podczas gdy art. 6 ust. 3 u.z.z.w. upoważnia organ gminy do ustalenia warunków i trybu zawierania umów. Przepisy § 10 ust. 2 i 3 oraz § 11 i § 12 regulaminu, regulujące kwestie zmiany umowy, jej rozwiązania i wygaśnięcia, również naruszają
art. 6 ust. 3 u.z.z.w. Sąd podziela pogląd, że ustawodawca upoważnił organ wyłącznie do formułowania wypowiedzi normatywnych w przedmiocie "zawierania" umowy, a nie, np. jej zmiany, rozwiązania czy wygaśnięcia, zaś pozostałe kwestie powinny zostać uregulowane w zawieranej przez odbiorcę usług umowie (zob. wyrok tut. Sądu z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 613/18, CBOSA). Powyższe nie stanowi szczegółowych warunków ani trybu zawierania umów z odbiorcami usług. Zasadnie też skarżący podniósł, że treść umowy pomiędzy odbiorcą i przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny - Rada Gminy - nie ma podstaw prawnych, aby na tę treść wpływać.
Na uwzględnienie zasługują również zarzuty dotyczące norm zawartych
w przepisach od § 13 do § 18 regulaminu, odnoszących się do kwestii sposobu rozliczeń za zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Zasadnie skarżący zauważył, że na mocy art. 6 ust 3 pkt 2 u.z.z.w. to umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, zawarta między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług, powinna zawierać postanowienia dotyczące sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń,
a nie regulamin. Przepisy powoływanej ustawy, w szczególności art. 19 ust. 2 u.z.z.w., nie przewidują upoważnienia do określenia tej materii w drodze regulaminu przez organ gminy.
W konsekwencji należy też stwierdzić, że Rada Gminy nie zrealizowała delegacji do określenia w regulaminie sposobu rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone
w taryfach.
W § 19 pkt 3, § 22 ust. 4 oraz § 23 regulaminu zastrzeżono, że warunkiem przestąpienia do wykonania robót przyłączeniowych jest wcześniejsze uzgodnienie dokumentacji technicznej z przedsiębiorstwem. W ocenie Sądu, uzależnienie przystąpienia do wykonania robót przyłączeniowych od wcześniejszego uzgodnienia dokumentacji technicznej w przedsiębiorstwem przekracza upoważnienie z art. 19 u.z.z.w.
Przepis § 19 ust. 5 regulaminu, przewiduje, że umowa określi zakres utrzymywania przyłącza, ingeruje w treść umowy między odbiorcą usług a przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym. Uregulowanie powyższej materii nie spoczywa jednakże na Radzie, wobec czego decydowanie w tym zakresie stanowi o przekroczeniu delegacji ustawowej z art. 19 u.z.z.w.
Podobnie, § 21 regulaminu określający treść wniosku o wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci również stanowi ingerencję Rady w treść stosunków umownych między odbiorcą usług a przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym,
co przekracza zakres delegacji z art. 19 u.z.z.w. Dodać należy, że brak jest podstawy prawnej do zobowiązania odbiorcy usług do przedłożenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości, który to obowiązek przewiduje § 21 ust. 2
pkt 1 regulaminu.
Zasadny jest też zarzut, że Rada nie może określać przesłanek odmowy przyłączenia nieruchomości do sieci, co zostało zawarte w § 24 regulaminu. Powyższe jest sprzeczne z art. 15 ust. 4 u.z.z.w., zgodnie z którym przedsiębiorstwo wodociągowo
- kanalizacyjne jest zobowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się
o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. W świetle regulacji ustawowych przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne ma wyłącznie uprawnienie do wydania warunków technicznych przyłączenia do sieci (art. 19 ust. 2 pkt 4 u.z.z.w.), technicznych warunków określających możliwość dostępu do usług wodociągowo - kanalizacyjnych (art. 19 ust. 2 pkt 5 u.z.z.w.), a następnie dokonania odbioru wykonanego przyłącza, co ma służyć sprawdzeniu zgodności stanu faktycznego
z wydanymi warunkami. Są to jedyne uprawnienia przedsiębiorstwa, zaś z art. 15 ust. 4 u.z.z.w. wynika wyraźnie obowiązek przedsiębiorstwa przyłączenia do sieci nieruchomości, o ile zostały spełnione powyższe warunki. Gmina nie ma kompetencji do określenia przesłanek negatywnych, tzn. odmowy przyłączenia nieruchomości do sieci (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 425/13; wyrok WSA
w Olsztynie z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 452/17; CBOSA). Wobec powyższego, § 24 regulaminu należało uznać za wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego określonego w art. 19 ust. 2 u.z.z.w.
Zasadnie zarzucił skarżący, że § 25 regulaminu wskazując na możliwość zawarcia umowy o wspólnej realizacji inwestycji z osobą, która ubiega się o przyłączenie i wyraża wolę budowy urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, gdy z wieloletnich planów rozwoju i modernizacji nie wynika ich planowana budowa, w rzeczywistości statuuje obowiązek wybudowania przez odbiorcę ze środków własnych urządzeń wodociągowych i/lub kanalizacyjnych. Za niedopuszczalne natomiast należy uznać obciążanie właściciela przez gminę obowiązkiem wybudowania urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych
z własnych środków nawet wtedy, gdy ten wyraził zgodę na takie rozwiązanie. Powyższe jest sprzeczne z art. 31 ust. 1 u.z.z.w., który ma charakter przepisu przejściowego i dotyczy zupełnie innej sytuacji niż określona w uchwale, a mianowicie daje on osobie, która wybudowała urządzenia z własnych środków możliwość wyboru określonego zachowania - po wybudowaniu urządzeń, w tym możliwość odpłatnego przekazania określonych urządzeń gminie. W świetle przytoczonego przepisu brak jest podstaw prawnych do uchwalenia § 25 regulaminu.
Podzielić też należy ocenę, że § 26 regulaminu, umieszczony w rozdziale
VII - "Możliwość dostępu do usług wodociągowo - kanalizacyjnych", nie stanowi realizacji delegacji przewidzianej w art. 19 ust. 2 pkt 5 u.z.z.w., gdyż odsyła jedynie do zapoznania się dokumentacją związaną z aktualnym i przyszłym położeniem sieci wodociągowej
i kanalizacyjnej w Urzędzie Gminy, podczas gdy rada gminy została upoważniona do określenia warunków technicznych określających możliwość dostępu do usług wodociągowo - kanalizacyjnych.
Zasadny jest zarzut skarżącego, że § 27 ust. 2 regulaminu również przekracza kompetencję Rady. W przepisie tym wskazano przypadki, w których przedsiębiorstwo może wstrzymać świadczenie usług. Zakwestionowany przepis regulaminu bezsprzecznie nie stanowi realizacji kompetencji z art. 19 ust. 2 pkt 7 u.z.z.w., który przewiduje obowiązek rady gminy określenia w regulaminie sposobu postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do kanalizacji ścieków, ograniczając się jedynie do wskazania postępowania na wypadek problemów z dostarczaniem wody i odprowadzaniem ścieków lub funkcjonowaniem tych sieci w sposób bezpieczny dla życia, zdrowia lub środowiska. Dodać należy, że ograniczenie w § 27 ust. 3 regulaminu obowiązków przedsiębiorstwa do udzielenia odbiorcom usług informacji w przypadku niedotrzymania ciągłości usług kanalizacyjnych i odpowiednich parametrów wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków nie stanowi o realizacji kompetencji z art. 19 ust. 2 pkt 7 u.z.z.w.
W ocenie Sądu, usprawiedliwiony jest także zarzut przekroczenia delegacji ustawowej przy uchwalaniu § 31 regulaminu, stanowiącego, że zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe następuje na podstawie umowy zawieranej pomiędzy gminą, przedsiębiorstwem i jednostką straży pożarnej. Analiza art. 19 ust. 2 pkt 9 u.z.z.w. prowadzi bowiem do wniosku, że rada gminy była uprawniona jedynie do określenia warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe, a więc do określenia, kto, z jakich urządzeń i na jakich warunkach może korzystać. Brak jest podstaw, aby warunki
te określała umowa z przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym. Przepisy u.z.z.w. nie przewidują bowiem takiej możliwości. Poza tym, w ocenie Sądu, ukształtowanie warunków dostarczania wody ma cele przeciwpożarowe w drodze umowy zawartej
z przedsiębiorstwem stanowiłoby niedopuszczalne przekazanie uprawnień gminy, wynikających z ustawowego upoważnienia w tym zakresie.
Przepis § 32 zd. drugie regulaminu, w którym przewidziano, że należności za wodę pobraną na cele przeciwpożarowe obciąża gminę również istotnie narusza prawo. Sposób ponoszenia kosztów związanych z użyciem wody na cele przeciwpożarowe reguluje art. 22 u.z.z.w. i brak jest podstaw do tego, aby kwestia ta była ponownie unormowana
w regulaminie, w sposób, który stanowi modyfikację ustawowego zapisu.
Mając na uwadze opisane powyżej istotne naruszenia prawa, w tym art. 19 ust. 2 u.z.z.w., polegające na wykroczeniu poza delegację ustawową lub niewypełnieniu tej delegacji, jak i innych przepisów tej ustawy, Sąd uznał, że wielość istotnych naruszeń przepisów przemawia za stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło