II SA/Ol 329/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. K. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie wpisu punktów karnych do ewidencji kierowców oddala skargę. Z. K. pismem datowanym na dzień 16 stycznia 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Olsztynie skargę na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji polegającą na dokonaniu wpisu punktów karnych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Zakwestionowanej czynności zarzucił naruszenie: art. 2 Konstytucji RP, art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, § 2 ust. 3 i § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że kierowcy naruszającemu przepisy ruchu drogowego, można przypisać w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego punkty karne nie nałożone na kierującego mandatem karnym. Podniósł, że konsekwencja powyższych naruszeń było również naruszenie przez organ art. 6 i art. 8 k.p.a. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie powyższej czynności w całości. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zawiadomieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r., Naczelnik Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w "[...]" poinformował go o wszczęciu, na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, postępowań administracyjnych w sprawach sprawdzenia kwalifikacji kierującego pojazdem oraz skierowania na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. W toku zapoznania się z aktami sprawy i składania wyjaśnień przed Naczelnikiem Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w ‘[...]", w ramach wszczętych wnioskami Komendanta Wojewódzkiego postępowań, dowiedział się o bezprawnym przypisaniu jego osobie w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego 21 punktów karnych w wyniku kontroli drogowej policji, jaka miała miejsce wobec niego w dniu "[...]" w miejscowości "[...]". W wyniku Kontroli został ukarany mandatem karnym serii "[...]" o numerze ‘[...]". Z treści mandatu karnego i oświadczeń funkcjonariusza policji wypowiadanych w trakcie Kontroli jednoznacznie wynikało, że został ukarany grzywną w wysokości 1.000,00 zł. Natomiast absolutnie w trakcie kontroli nie było mowy o ukaraniu go 21 punktami karnymi za rzekome wykroczenie, co zresztą potwierdza treść mandatu karnego, który nie zawiera informacji co do ukarania go w związku z kontrolą jakimikolwiek punktami karnymi, gdyż funkcjonariusz policji od ukarania punktami karnymi odstąpił. Podniósł, że wnioskiem z dnia 11 września 2014 r. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego o usunięcie z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego punktów karnych przypisanych przez ten organ dla jego osoby, jak również o cofnięcie wniosków z dnia 25 sierpnia 2014 r. skierowanych do Starostwa Powiatowego w "[...]" o sprawdzenie kwalifikacji oraz skierowanie na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Jednak powyższy wniosek został rozpatrzony negatywnie przez Komendanta Wojewódzkiego, który pismem z dnia ‘[...]" odmówił wykreślenia z ewidencji punktów karnych i cofnięcia wniosków skierowanych do Starostwa Powiatowego w ‘[...]". Następnie, pismem z dnia 26 września 2014 r. odwołał się do Komendanta Głównego Policji, który to organ potwierdził, przy piśmie z dnia ‘[...]", merytoryczną poprawność postępowania Komendanta Wojewódzkiego i jednocześnie poinformował, że w opinii organów Policji pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" nie jest decyzją w rozumieniu k.p.a., a tym samym nie przysługuje od niej odwołanie do Komendanta Głównego Policji. Skarżący konkludował, że przedmiotowa czynność organu, polegająca na bezprawnym dokonaniu wpisu do ewidencji 21 punktów karnych, których wraz z mandatem karnym w dniu ‘[...]" nie otrzymał, oraz dalsze działania organu będące konsekwencją tej czynności, naruszają prawo, są oderwane od jego wykładni, a tym samym zachodzi konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Przede wszystkim, stanowisko Komendanta Wojewódzkiego zajmowane w przedmiotowej sprawie jest sprzeczne z art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Komendant Wojewódzki związany był treścią prawomocnego mandatu karnego i brak było podstaw prawnych do wpisu do ewidencji innej ilości punktów niż wynikająca z przedmiotowego mandatu karnego. Skoro mandat nie zawierał sankcji w postaci jakichkolwiek punktów karnych, to bezprawnym było wpisanie w ewidencji przez Komendanta Wojewódzkiego 21 punktów karnych, bowiem przypisanie odpowiedniej liczby punktów następuje już w treści mandatu karnego i tę liczbę punktów dopiero wpisuje się do ewidencji. Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. W niniejszej sprawie skarżący pokwitował odbiór mandatu (w dniu ‘[...]"), który nie zawierał sankcji w postaci punktów karnych. Zgodnie z art. 98 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia mandat stał się prawomocny w tej dacie. Wobec powyższego, uwzględniając treść prawomocnego mandatu, skarżący nie został ukarany jakimikolwiek punktami karnymi. Tym samym, dokonanie w przedmiotowej sprawie wpisu punktów karnych nie wymienionych w mandacie, narusza przepisy art. 6 i art. 8 k.p.a., które nakładają na organy administracji publicznej obowiązek działania na podstawie przepisów prawa i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej po terminie. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi. Po rozpatrzeniu zażalenia Z. K., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 marca 2016 r. uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2015 r. i przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Przedmiotem skargi jest czynność z zakresu administracji publicznej Komendanta Wojewódzkiego Policji – pismo Eksperta Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia ‘[...]", znak: ‘[...]" - polegający na dokonaniu wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego punktów karnych nałożonych na Z. K. mandatem karnym serii ‘[...]" nr "[...]" z dnia ‘[...]". W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że pismo właściwego organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w sprawie ustalenia liczby punktów karnych jest czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2011 r., I OSK 1413/11; z 9 marca 2010 r., I OSK 329/10 oraz wyrok z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13; wyrok NSA z 17 grudnia 2013 r., I OSK 2114/13). Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący zawiadomieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r. został poinformowany o wszczęciu postępowania m.in. w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji kierującego pojazdem w związku z przekroczeniem limitu 24 punktów karnych. W związku powyższym Z. K., z zachowaniem terminu, pismem z dnia 11 września 2014 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa (w rozumieniu art. 52 § 3 p.p.s.a.) przez złożenie wniosku o usunięcie z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego punktów karnych bezprawnie mu przypisanych oraz o cofnięcie wniosków KWP z dnia 25 sierpnia 2014 r. do Starostwa Powiatowego w ‘[...]" o sprawdzenie kwalifikacji i skierowanie na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Organ z kolei dnia ‘[...]" udzielił odpowiedzi na to wezwanie, która to odpowiedź została doręczona skarżącemu dnia 22 września 2014 r. i od tego dnia należało liczyć termin 30 dni do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Natomiast przedmiotowa skarga została nadana przez skarżącego w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 16 stycznia 2015 r., czyli po upływie terminu do jej wniesienia. Jednak postanowieniem z dnia 4 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Skarga podlega więc merytorycznemu rozpatrzeniu Z przepisu art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) wynika, iż podmiotem, któremu ustawodawca powierzył zadanie prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest policja. Podmiot ten ma dokonać oceny, czy zaistniał fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego, a następnie winien stwierdzonemu naruszeniu przyporządkować właściwą liczbę punktów w skali od 0 do 10. Kolejnym krokiem jest wprowadzenie tej liczby punktów do ewidencji. Czynności wymienionych w tym przepisie podmiot prowadzący ewidencję dokonuje samodzielnie. Użyte bowiem w zdaniu drugim art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym zwroty "przypisuje się" i "wpisuje się" odnoszą się, wprost do zdania pierwszego i dotyczą podmiotu prowadzącego ewidencję. Fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego przez danego kierowcę organ prowadzący ewidencję stwierdza w oparciu o wyroki sądu, mandaty karne albo orzeczenia dyscyplinarne (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego - Dz. U. z 2012 r., poz. 488). W myśl art. 98 § 3 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 395) mandat karny kredytowy staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Przyjęcie mandatu oznacza przyznanie się sprawcy do winy i prawomocne zakończenie postępowania. Prawomocny mandat podlega uchyleniu przez sąd powszechny na zasadach i w okolicznościach określonych w art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. W niniejszej sprawie skarżący przyznaje, że pokwitował odbiór mandatu, a więc stał się on prawomocny już w dniu popełnienia wykroczenia. Z akt sprawy nie wynika jednak, że została w tym zakresie zainicjowana przez skarżącego sprawa sądowa i sąd prawomocnie uchylił mandat karny. Mandat karny zawiera określenie wykroczenia zarzucanego sprawcy, wskazuje więc rodzaj i kwalifikację prawną czynu (art. 97 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia). Na tle przedstawionych rozważań należy stwierdzić, iż prawomocny mandat karny w świetle art. 130 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest kategorią normatywną o tyle, o ile stwierdza popełnione naruszenie, określając jego rodzaj i kwalifikację prawną. Mandat karny nie posiada takiego waloru, jeśli chodzi o liczbę uwidocznionych w nim punktów. Organ prowadzący ewidencję na podstawie treści mandatu ustala jedynie rodzaj popełnionego naruszenia i jego kwalifikację prawną, dalszych czynności dokonuje już samodzielnie w oparciu o przepis art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Na takie rozumienie tego przepisu wskazuje też użyty przez ustawodawcę zwrot "przypisuje się". "Przypisywać" oznacza bowiem "ustanowić związek czegoś z kimś lub z czymś" (Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN). Chodzi tu zatem o ustanowienie związku pomiędzy popełnionym naruszeniem przepisów ruchu drogowego a przewidzianą dla niego, w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r., liczbą punktów karnych. W świetle powyższego, wpis punktów do ewidencji ma jedynie charakter techniczny, będący konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego, a o ich naliczeniu nie decyduje wystawiający mandat policjant lub sąd, lecz są one przypisywane z mocy prawa do poszczególnych naruszeń. Żaden z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia nie przewiduje postępowania w sprawie usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisu dotyczącego prawomocnego mandatu w zakresie punktów karnych przypisanych do określonego w mandacie wykroczenia i ustalonej w mandacie jego kwalifikacji prawnej, w przypadkach innych niż określone w § 5 ust. 2 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. (nie dotyczą one sytuacji skarżącego, o której mowa w skardze). Zmiana kwalifikacji prawnej wykroczenia jest możliwa jedynie odnośnie do nieprawomocnego mandatu, w oparciu o art. 99 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (w razie odmowy przyjęcia mandatu karnego lub nieuiszczenia w wyznaczonym terminie grzywny nałożonej mandatem zaocznym, organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie.). Zdaniem Sądu, Komendant Wojewódzki Policji nie posiada kompetencji do zmiany ostatecznego wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego polegającej na usunięciu punktów karnych przypisanych konkretnemu naruszeniu przepisów, nawet gdy dokonana w mandacie karnym kwalifikacja prawna czynu jest nieprawidłowa. Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem wykonując zaskarżoną czynność organ prawa nie naruszył. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.