II SA/Ol 384/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka reprezentowana przez adwokata Denisa Woźniaka, w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w E. z dnia 30 listopada 2015r. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 24 000 zł z tytułu urządzania gier na 2 automatach [...] poza kasynem gry, tj. lokalu [...] przy ul. [...] w E., zawarła m.in. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na realne niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody oraz trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków, jakie dla skarżącej może spowodować wykonanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podano, że działalność w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych stanowi główne źródło dochodów Spółki, a w braku udzielenia tymczasowej ochrony z art. 61 p.p.s.a. mogą wystąpić niemożliwe wręcz do odwrócenia skutki w postaci znacznego utrudnienia prowadzenia przez Spółkę przedmiotowej działalności gospodarczej czy też wręcz jej zaprzestania. Podniesiono, że sytuacja finansowa Skarżącej nie jest stabilna i nawet stosunkowo "nieznaczna" kara finansowa może prowadzić do zachwiania jej kondycji. Wyegzekwowanie wymierzonej Spółce kary pieniężnej może zatem przyczynić się do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a zatem takiego uszczerbku (w tym przypadku o charakterze majątkowym), który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Wskazano, że do wniosku dołączony został rachunek zysków i strat oraz sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2014r., z których jednoznacznie wynika, że płynność finansowa Spółki w obliczu już nakładanych na Spółkę kar, a także tych, które z graniczącym z pewnością prawdopodobieństwem zostaną na Spółkę nałożone, spowodują daleko idące skutki, prowadzące naj pewniej do pozbawienia Spółki możliwości funkcjonowania w obrocie gospodarczym. Podano, że na dzień 31 grudnia 2014r. Spółka wypracowała zysk netto w wysokości 409 068,50 zł, co biorąc pod uwagę szeroki zakres działalności Spółki nie stanowi o znacznej rentowności przedsiębiorstwa. Wskazano, że Spółka ponosi znaczące koszty działalności operacyjnej przedsiębiorstwa, które wyniosły łącznie 43 316921,87 zł, na które to pozycje składały się: odpisy amortyzacyjne, zużycie materiałów i energii, koszty związane z usługami obcymi oraz podatki i opłaty, łącznie z wypłatami i składkami na ubezpieczenia społeczne i inne. W przypadku późniejszych postępowań egzekucyjnych wobec Spółki wskaźnik rentowności przedsiębiorstwa ulegnie osłabieniu, co stanowi o realnym zagrożeniu sytuacji majątkowej podmiotu. Podano, że obecnie przeciwko Spółce wszczętych i prowadzonych jest kilkaset postępowań w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, które zostały wymienione szczegółowo we wniosku. Wyjaśniono, że część z tych postepowań znajduje się na etapie zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji ostatecznych, które są wykonalne i na mocy których może nastąpić wyegzekwowanie wymierzonych Skarżącej kar, a co za tym idzie spowodowanie znacznej szkody w jej majątku. Na ten moment wysokość kar orzeczonych wobec Spółki wynosi 876.000, 00 zł. Ponadto fakt prowadzenia postępowań w oczywisty sposób stanowi o wysoce prawdopodobnej, graniczącej z pewnością możliwości przyczynienia się do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków godzących w płynność finansową Spółki. Natomiast zbiorcze ujęcie kary, której szacowana suma stanowi kwotę 5.124.000, 00 zł, czyli niemal trzynastokrotność rocznego zysku Spółki, daje obraz wielkości szkody, która grozi Spółce i której wielkość z pewnością doprowadzi do powstania niemożliwych do odwrócenia skutków. Przy czym wskazano, że szacowana kwota wyliczona została przy przyjęciu kary pieniężnej odnoszącej się do jednego tylko automatu w każdym postępowaniu, a przedmiotem większości postępowań jest wymierzenie kar pieniężnych za urządzanie gier na większej ilości automatów. Zatem roczny zysk na poziomie 409 068,50 zł netto powoduje, że już konieczność uiszczenia kary pieniężnej w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji znacząco wpłynie na sytuację finansową skarżącej, a w braku udzielenia tymczasowej ochrony z art. 61 p.p.s.a., mogą wystąpić trudne czy wręcz niemożliwe do odwrócenia skutki. Wskazano, że wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej należy interpretować funkcjonalnie, oceniając łącznie prognozowane skutki wymierzenia pieniężnych w analogicznych sprawach, gdyż w przeciwnym wypadku instytucja z art. 61 § 3 p.p.s.a. byłaby w założeniu nieskuteczna we wszystkich przypadkach, gdy zamiast jednej zbiorczej, wysokiej kary, nakładane są kary pojedyncze, ale których zsumowanie przesądza o możliwości spowodowania poważnego oraz realnego zagrożenia dla sytuacji finansowej Strony. Podkreślono, że wobec skarżącej toczy się równolegle siedem analogicznych postępowań w przedmiocie wymierzenia pieniężnej, a łączna kwota wymierzonych na tej podstawie kar wynosi 96.000,00 zł, a wszczętych zostało 427 takich postępowań. Wskazano należy, że o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia Spółce znacznej szkody i trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków świadczy również fakt, że organy celne podjęły już czynności w celu wyegzekwowania wymierzonych Spółce kar. Powołano się na upomnienie przesłane Spółce, które jest dokumentem wysyłanym do dłużnika bezpośrednio przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i stanowi zapowiedź finansowych obciążeń ciążących na Stronie postępowania. W ocenie skarżącej trudno zaś przyjąć aby tymczasowa ochrona w takich przypadkach nie była efektywnie możliwa, zwłaszcza że w istocie nakładanie kar na przyjętej przez organy podstawie, polega również na uskutecznianiu przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, który stanowi tzw. "regulację techniczną" i jako taki powinien podlegać uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej. Państwo polskie nie dopełniło tego wymogu, a w związku z czym zakaz określony w tym przepisie nie może być stosowany wobec jednostek i obliguje to sąd krajowy do udzielenia ochrony tymczasowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. W związku z tym strona skarżąca, dążąc do wstrzymania wykonania decyzji, musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 363/14, LEX nr 1464732). Dokonując oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu Sąd musi oprzeć się na materiale dowodowym, pozwalającym zająć stanowisko. W konsekwencji to składająca wniosek - w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. - strona jest zobowiązana nie tylko do wskazania przedmiotowych przesłanek, ale i do wykazania, że warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w rzeczywistości zachodzą (tak w postanowieniu NSA z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 464/14, LEX nr 1452662). Przy czym nie wystarczy jedynie wykazać, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do egzekucji znacznej kwoty pieniędzy. Skoro skarżący dąży do wykazania, że w jego przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, to dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może dojść do szkody majątkowej, konieczne jest odniesienie tej kwoty do stanu majątkowego skarżącego (tak w postanowieniu NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 718/13, LEX nr 1401299). Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia strony powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2004r., sygn. GZ 120/04 i z dnia 18 maja 2004r., sygn. FZ 65/04, dostępne w CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić przed wszystkim należy, że przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanej decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd (por. np. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2014r., sygn. akt II OZ 250/14, LEX nr 1447295). Zatem bezskuteczne jest powoływanie się na okoliczności związane z wydaniem przedmiotowej decyzji – jak twierdzi skarżąca – z naruszeniem prawa europejskiego. Nie można przy tym podzielić stanowiska strony skarżącej, że w przypadku gdy zawisły spór dotyczy zgodności regulacji krajowej z prawem unijnym, sąd administracyjny winien pominąć przepis krajowy i udzielić ochrony na podstawie art. 63 § 3 P.p.s.a. Skoro bowiem przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wydanej wyłącznie w oparciu o prawo krajowe sąd administracyjny nie może badać zasadności zarzutów merytorycznych, to brak jest podstaw do twierdzenia że odmienne zasady winny być stosowane w odniesieniu do decyzji, co do której zarzuty dotyczą jej niezgodności z prawem unijnym. Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez Spółkę okoliczności co do jej sytuacji finansowej i grożących jej kar podnieść należy, że dokumenty nadesłane przez Spółkę nie uprawdopodobniają tej okoliczności. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżąca nadesłała dokumenty finansowej, ale dotyczące jej sytuacji na dzień 31 grudnia 2014r., a więc obrazujące jej sytuację finansową w okresie poprzedzającym ponad rok datę złożenia skargi. Co więcej w tej dacie wykazała zysk w kwocie 409 068 zł, co biorąc pod uwagę kwotę kary nałożonej zaskarżoną decyzja – 24 000 zł nie jest kwotą, której uiszczenie mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast odnosząc się do zestawienia dotyczącego toczących się postępowań wskazać należy, że wynika z niego że większość z nich nie zakończyła się jeszcze ostatecznymi decyzjami, a nawet jest dopiero na etapie wszczęcia postępowania. W związku z tym nie można stwierdzić, że kary te zostały już wymierzone, a zatem że Spółka jest zobowiązana do ich uiszczenia i nie ma podstaw, aby w tym stanie rzeczy uwzględniać hipoteczną wysokość kar, jakie ewentualnie mogą być wymierzone w przyszłości. Natomiast z oświadczenia Spółki zawartego we wniosku wynika, że suma kar faktycznie już nałożonych na skarżącą stanowi kwotę 876 000 zł. Należy jednak wskazać, że z nadesłanych dokumentów nie wynika, aby uiszczone kary stanowiły największy koszt działalności Spółki, a kara pieniężna nałożona zaskarżoną decyzją, nawet przy uwzględnieniu ogólnej kwoty już nałożonych kar pieniężnych, nie stanowi znacznej części uzyskanego przez Spółkę przychodu. Nie sposób zatem uznać, że zapłata kary spowoduje zaistnienie zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej, w tym utratę płynności finansowej, a zatem, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Należy przy tym wskazać, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość, rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżąca może otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 640/13, LEX nr 1474019). Skoro zaś Spółka twierdzi, że wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji może doprowadzić nawet do jej upadłości, to winna tę okoliczność co najmniej uprawdopodobnić, co z wyżej wskazanych względów strona skarżąca nie uczyniła. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.