II SA/Ol 638/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie: Katarzyny Matczak, Alicji Jaszczak – Sikory i Tadeusza Lipińskiego od orzekania w sprawie ze skargi A. Z. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2010r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 73/09 postanawia oddalić wniosek. WSA/pos.1- sentencja postanowienia W dniu 14 czerwca 2010 r. A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę o wymierzenie Dyrektorowi Okręgowemu Służby Więziennej grzywny za niewykonanie wyroku tego Sądu z dnia 14 stycznia 2010 r. sygn. akt II SAB/Ol 73/09 zobowiązującego organ do wydania aktu administracyjnego w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 7 maja 2009 r. dotyczącego równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu akt sprawy. Na rozprawie w dniu 14 września 2010 r. Skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędzi Katarzyny Matczak od orzekania w niniejszej sprawie na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., zwanej dalej w skrócie ppsa). W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż sędzia Katarzyna Matczak podlega wyłączeniu z mocy ustawy, na skutek orzekania w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 73/09, w której zapadł wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2010 r. uwzględniający skargę skarżącego na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego . Postanowieniem z dnia 21 października 2010r. Sąd oddalił wniosek skarżącego, uzasadniając, że skarga na działalność organu (niewykonanie wyroku sądu) nie mieści się w dyspozycji art. 18 § 1 pkt 6a ppsa, gdyż nie jest to skarga na decyzję lub postanowienie. Rozstrzygnięcie to utrzymane zostało w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010r. sygn. akt I OZ 935/10 oddalił zażalenie skarżącego w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 § 1 pkt 6a ppsa sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy sprawach, dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Sąd I instancji zatem słusznie przyjął, iż skarga na działalność organu, polegającą na niewykonaniu wyroku sądu, nie mieści się w dyspozycji powołanego przepisu, z uwagi na fakt, iż nie jest to skarga na decyzję lub postanowienie. W świetle powołanej wyżej przesłanki bezzasadnym jest uznanie, iż sędzia Katarzyna Matczak, która brała udział w wydaniu wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 73/09, nie mogła uczestniczyć w rozpoznaniu skargi na niewykonanie przez organ tego wyroku. Ponadto Sąd ten uznał, że skarżący nie wykazał uzasadnionej wątpliwości, co do bezstronności sędziego Katarzyny Matczak w przedmiotowej sprawie. Również analiza akt sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że wobec tego sędziego zaistniała którakolwiek z przesłanek wyłączenia określona w art. 18 § 1 pkt 1 - 7 ppsa bądź art. 19 ppsa. Zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2010r. Przewodniczący Wydziału II wyznaczył kolejny termin rozprawy na dzień 25 stycznia 20011r., powołując do składu orzekającego sędziów WSA w Olsztynie: Tadeusza Lipińskiego, Katarzynę Matczak oraz Alicję Jaszczak-Sikora. W dniu 24 stycznia 2011r. skarżący osobiście złożył w Sądzie wniosek o wyłączenie składu orzekającego. Wskazał, że podstawą wyłączenia sędziów WSA Katarzyny Matczak, Alicji Jaszczak – Sikory i Tadeusza Lipińskiego jest art. 19 ppsa oraz art. 18 § 1 pkt 6a ppsa w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 ppsa. Podał w uzasadnieniu, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności tych sędziów WSA, gdyż: sędzia Tadeusz Lipiński oraz sędzia Katarzyna Matczak orzekali w sprawach skarżącego o sygn. II SAB/Ol 73/09 i II SO/Ol 41/09, zaś sędzia Jaszczak-Sikora rozpatrywała uprzedni wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego postanowieniem sygn. akt II SA/Ol 638/10. Skarżący argumentował też, że wielokrotnie występował o wyłączenie tych sędziów od rozpoznawania jego spraw. Zdaniem skarżącego powyższe dowodzi istnienia "uzasadnionej przesłanki stosunku osobistego" sędziów wobec skarżącego oraz przekonuje o małej obiektywności sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z dyspozycją art. 18 § 1pkt 6a ppsa sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Wykładnia gramatyczna powołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że przesłanka ta ma zastosowanie wyłącznie w sprawach skarg na decyzje i postanowienia. Tymczasem w niniejszej sprawie skarga A. Z. dotyczy niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2010 r. , sygn. akt II SAB/Ol 73/09 uwzględniającego skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w sprawie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Skarga na działalność organu (niewykonanie wyroku sądu) nie mieści się zatem w dyspozycji art. 18 § 1 pkt 6a ppsa, gdyż nie jest to skarga na decyzję lub postanowienie. Treść art. 18 § 1 jednoznacznie wskazuje, że zawarte w nim wyliczenie jest wyczerpujące. Z uwagi na wskazany wyżej charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte w nim przyczyny wyłączenia sędziego nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Mając powyższe na uwadze uznać należało, że nie ma przeszkód prawnych, aby sędzia Katarzyna Matczak oraz sędzia Tadeusz Lipiński, którzy brali udział w wydaniu wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 73/09 oraz postanowienia sygn. akt II SO/Ol 41/09, którym wymierzono organowi grzywnę za nieprzekazanie Sądowi w terminie skargi w sprawie wydania decyzji dotyczącej równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, uczestniczyli w rozpoznaniu skargi na niewykonanie przez organ tego wyroku. Z tych samych powodów brak jest uzasadnienia dla wyłączenia sędzi Alicji Jaszczak-Sikory, która brała udział w rozpatrzeniu wniosku skarżącego dotyczącego wyłączenia sędzi Katarzyny Matczak, zgłoszonego w tym postępowaniu. Ponadto Sąd, po zapoznaniu się z oświadczeniami tych sędziów, nie stwierdził zaistnienia innych przesłanek, które by skutkowały wyłączeniem ich od rozpoznania niniejszej sprawy. Przypomnieć należy, że instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową prawidłowego rozpoznania sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych związków z rozpoznawana sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się bowiem do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Z tych też względów wyłączenie sędziego następuje także, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 ppsa). Przede wszystkim podnieść należy, że wskazani we wniosku sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie złożyli oświadczenie o braku podstaw do wyłączenia z orzekania w przedmiotowej sprawie wobec braku pomiędzy nimi a którąkolwiek ze stron tego postępowania tego rodzaju okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności z niniejszej sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje natomiast ugruntowany pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. np. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., I OZ 864/10). Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Skarżący nie wskazał i nie udowodnił żadnych okoliczności dyskredytujących prawdziwość złożonych oświadczeń sędziów. Natomiast zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Wskazać bowiem należy, że wniosek strony o wyłączenie sędziego musi odpowiadać określonym w ustawie rygorom formalnym i zgodnie z art. 20 ppsa, powinien zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające przyczyny wyłączenia. Skarżący zgłaszając wniosek o wyłączenie sędziów WSA wskazał tylko na fakt, iż sędziowie orzekali już w jego sprawach, i że wnioskował już o ich wyłączenie od rozpoznawania jego spraw. Podkreślenia wymaga,, że ustawodawca użył w art. 19 ppsa pojęcia "uzasadniona wątpliwość", zatem chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 82). Wobec tego, okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna a nie potencjalna. Nie jest więc wystarczające gołosłowne poddawanie w wątpliwość przez skarżącego bezstronności sędziów w tej sprawie przez zarzucanie "małej obiektywności". Niezbędne jest bowiem wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów. Również okoliczność, że sędziowie orzekali już w innych sprawach skarżącego nie uzasadnia zarzutu braku obiektywizmu i wyłączenia sędziów. Instytucja wyłączenia sędziego służy bowiem wyłącznie zapewnieniu bezstronności orzekania, a nie kontroli jego merytorycznej prawidłowości. Dodać należy, że niezadowolenie strony ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziów, gdyż zarzuty takie strona może podnosić w środkach zaskarżenia, w ramach kontroli instancyjnej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 5 października 2008 r. sygn. akt I OZ 665/08 i z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt. II FZ 539/10). Mając na uwadze powyższe rozważania, na mocy art. 22 § 1 i § 2 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.